Ear barotrauma (Middle ear barotrauma)
นิยาม/แก่นพยาธิสรีรวิทยา
- เกิดจาก ความต่างความดันระหว่าง middle ear กับสิ่งแวดล้อม → TM ถูกดึง/บิดงอ
→ ปวด, hearing change, injury
- ET ทำหน้าที่ equalize pressure
- Positive
middle ear pressure →
ET เปิดแบบ passive ได้ (ΔP ประมาณ 15
mmHg)
- Negative
middle ear pressure (พบบ่อยตอน “ลง”) → ต้อง
active opening (กลืน/หาว/Valsalva)
- เริ่มมีบาดเจ็บเมื่อ ΔP
~80 mmHg; รุนแรงขึ้นและ TM rupture มักเมื่อ ≥100 mmHg
- รุนแรงมากอาจเกิด inner ear barotrauma (round/oval
window rupture) → perilymphatic
fistula → vertigoรุนแรง + SNHL + nystagmus
สาเหตุ/บริบทที่พบบ่อย
1.
Flying (พบบ่อยสุด) –
มักเกิดตอน descent
2.
Diving – pressure change มากกว่า
(ทุก 33 ft เพิ่ม 1 atm) → รุนแรงกว่า/เสี่ยง inner ear มากกว่า
3.
Blast – pressure wave เร็วเกินให้
equalize → TM
bruising/hemotympanum/TM rupture/ossicular disruption/inner ear injury
4.
อื่น ๆ: hyperbaric chamber,
decompression chamber, skydiving, CPAP
อาการและการตรวจ
อาการตามความรุนแรง
- Mild:
ear pressure/otalgia (ยืด TM)
- TM
rupture: ปวด/แน่น “อาจดีขึ้นทันที” เพราะแรงดัน equalize
- Severe/inner
ear: hearing loss, vertigo, tinnitus, nystagmus
Otoscopic findings (อาจ “ปกติ” ได้ โดยเฉพาะ
mild)
- TM
swelling/erythema, petechiae/bleeding in TM
- Middle
ear effusion / hemotympanum
- TM
perforation
Differential ที่ต้องคิด โดยเฉพาะใน diver
- Ear
pain + hearing loss/disequilibrium: AOM, OME, trauma/foreign body, cerumen
impaction
- Diver:
inner ear decompression sickness (DCS) vs inner ear barotrauma
- Barotrauma
มักเกิด ระหว่าง descent
- Inner
ear DCS มักเริ่ม หลัง surfacing และมักมีอาการระบบอื่นร่วม (ปวดกล้ามเนื้อ/ข้อ, fatigue);
otoscopy มักปกติ
การวินิจฉัย
- Clinical
diagnosis: อาการสัมพันธ์กับ pressure change + ตรวจหูสอดคล้อง (แต่ตรวจปกติไม่ตัดทิ้ง)
- ต้อง คัดกรอง inner ear injury เพราะเสี่ยงถาวร
Red flags ชวนคิด inner ear injury
- สงสัย SNHL (ทำ Weber/Rinne ช่วยแยก conductive vs sensorineural) → ควรมี audiometry
- Vertigo
ต่อเนื่อง/รุนแรง ± nystagmus (มักแย่ลงกับ
Valsalva/เพิ่มแรงดัน)
- Tinnitus
“อย่างเดียว” ไม่พอเป็นข้อบ่งชี้ด่วน ถ้าไม่มี SNHL/vertigo
การจัดการ
1) ข้อบ่งชี้ส่ง ENT “ด่วน”
- Vertigo
รุนแรง/ต่อเนื่อง ± nystagmus
- Sensorineural
hearing loss หรือ hearing loss มากผิดปกติ
- Blast-related
barotrauma (เสี่ยง contamination, ossicular
disruption, skull fracture; TM perforation จาก blast มักต้องผ่าตัดได้ถึง ~ครึ่งหนึ่ง)
ENT อาจสั่ง audiogram/vestibular tests และพิจารณา CT/MRI ตามความเหมาะสม
ถ้า diver และสงสัย DCS → อาจต้อง hyperbaric
oxygen ตามแนวทาง DCS
แนวคิดการดูแล suspected perilymph
fistula (ENT-directed)
- มักเริ่ม conservative: bed rest 7–10 วัน
+ head elevation (ลด leakage)
- ผ่าตัด (tympanotomy/patch round/oval window) หาก
ทรุดหรือไม่ดีขึ้น หลังช่วง observation
- SNHL จาก fistula อาจถาวรแม้รักษาเร็ว
2) ผู้ป่วยทั่วไป (ไม่มีข้อบ่งชี้ ENT
ด่วน) → Conservative
Counseling
- ส่วนใหญ่หายเอง: mild ภายในชั่วโมง;
effusion/hemorrhage ใช้เวลา “วัน–สัปดาห์”
- ถ้ามี TM perforation →
keep ear dry
Supportive
- Pain:
acetaminophen/NSAIDs
- ถ้ามี ET dysfunction ชัดเจนให้รักษาตามสาเหตุ:
- rhinosinusitis:
decongestant (systemic/IN) ± intranasal steroid
- allergic
rhinitis: antihistamine + intranasal steroid
- Antibiotics:
ไม่ routine
- ให้เมื่อ TM rupture + contaminated middle ear หรือมี infection ชัด
- ถ้า “contaminated แต่ไม่ติดเชื้อ”: ofloxacin
otic 5 drops BID 3–5 วัน
- ถ้าติดเชื้อชัด: systemic antibiotic ตาม AOM
adult
- โดยทั่วไป ไม่แนะนำ oral steroid (หลักฐาน benefit ระยะยาวไม่ชัด + adverse
effects)
3) Surgical option (selected)
- อาการ middle ear คงอยู่/serous otitis หรือ vertigo ค้าง → ส่ง ENT
(โดยคร่าว ๆ ถ้าไม่ดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์
หรือยังไม่หายใน 4–6 สัปดาห์)
- Nonhealing
TM perforation >4 สัปดาห์ → ENT พิจารณา tympanoplasty
- Myringotomy/tympanostomy
tube ใช้เป็น treatment/ป้องกันในบางกลุ่ม
(เช่น hyperbaric therapy/ต้องบินบ่อย)
- ไม่ใช้เพื่อป้องกัน diving injury (เปิดทางให้น้ำเข้ากลางหู
→ infection)
Return to activity (แนวปฏิบัติทั่วไป)
- ถ้า inner ear injury: หลีกเลี่ยง diving
~6 เดือน และหลีกเลี่ยง บินอย่างน้อย
~2 สัปดาห์ (เป็น rule-of-thumb
ลด reinjury)
การป้องกัน (practical)
1.
หลีกเลี่ยงบิน/ดำน้ำ ตอนเป็น URI/ภูมิแพ้กำเริบ/คัดจมูกมาก
2.
Equalization maneuvers บ่อย
ๆ ระหว่าง descent (และระหว่าง descent ของการดำน้ำ)
o กลืน/หาว; เคี้ยวหมากฝรั่ง/อมลูกอม; ทารกดูดนม/จุก
o Gentle
Valsalva (บีบจมูก เป่าลมเบา ๆ ปากปิด)
o autoinflation
devices อาจช่วยบางราย
3.
Decongestant (ผู้ใหญ่ที่มีประวัติ
barotrauma หรือคัดจมูก)
o pseudoephedrine
ก่อน activity ~30 นาที (มี RCT ลดอาการซ้ำได้)
o ถ้าใช้ oral ไม่ได้: oxymetazoline IN ~30 นาที (หลักฐานผสม)
o ไม่ routine ในเด็ก
4.
วิธีที่ไม่แนะนำ: earplugs กัน barotrauma (หลักฐานไม่ชัด), moist heat
(ไม่ช่วยและเสี่ยง burn)
“Clinical pearls” สั้น ๆ
- ตรวจหู “ปกติ” ยังเป็น barotrauma ได้ → ยึด context
+ symptoms
- SNHL/vertigo/nystagmus
= คิด inner ear injury →
ENT ด่วน
- Diver
ที่มีเวียนหัว/หูอื้อหลังขึ้นจากน้ำ → อย่าลืม inner
ear DCS (timing สำคัญ)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น