Atelectasis: Radiologic Patterns
Atelectasis มีลักษณะทางรังสีที่เกิดจาก loss
of lung volume ร่วมกับการเคลื่อนตัวของ fissure, hilum และ mediastinum เข้าหาบริเวณที่ปอดแฟบ
การแปลผลภาพถ่ายรังสีอย่างถูกต้องช่วยระบุทั้งตำแหน่งของ atelectasis และสาเหตุที่อยู่เบื้องหลังได้
หลักการแปลผล Atelectasis
Direct signs
1. Increased opacity
บริเวณปอดแฟบมีความทึบเพิ่มขึ้น
2. Fissure displacement
Fissure ถูกดึงเข้าหาบริเวณที่ปอดแฟบ
Indirect signs
Volume loss signs
- Hilar
elevation หรือ hilar depression
- Mediastinal
shift toward lesion
- Tracheal
deviation toward lesion
- Hemidiaphragm
elevation
- Narrowing
intercostal spaces
Compensatory hyperinflation
ปอดส่วนที่เหลือขยายตัวชดเชย
- Hyperlucent
lung
- Hyperexpanded
lobe
Silhouette sign
สูญเสียขอบของโครงสร้างที่อยู่ติดกับปอดแฟบ
เช่น
- Heart
border
- Aortic
contour
- Diaphragm
Right Upper Lobe (RUL) Atelectasis
ลักษณะสำคัญ
CXR PA
- Triangular
opacity ที่ right upper lung
- Apex ชี้ขึ้นด้านบน
- Minor
fissure ถูกดึงสูงขึ้น
- Right
hilum elevated
Golden S Sign
พบเมื่อมี central obstructing tumor
Minor fissure โค้งเป็น
Reverse S shape
ถือเป็น clue สำคัญของ
- Bronchogenic
carcinoma
- Central
lung cancer
Juxtaphrenic Peak
ยอดแหลมเหนือ diaphragm
เกิดจาก pleural tenting
CT
พบ RUL ถูกดึงเข้าหา mediastinum
เป็นลักษณะเฉพาะของ RUL collapse
Right Middle Lobe (RML) Atelectasis
RML มีเพียงประมาณ 10% ของ
lung volume
จึงมี volume loss ไม่มาก
PA View
อาจพบเพียง
Loss of right heart border
(Silhouette sign)
เป็น clue สำคัญที่สุด
Lateral View
พบ
Triangular opacity
- Base
anterior
- Apex
toward hilum
Middle Lobe Syndrome
พบ chronic RML collapse ร่วมกับ
- Bronchiectasis
- Scarring
สัมพันธ์กับ
Mycobacterium avium complex infection
โดยเฉพาะใน elderly women
(Lady Windermere syndrome)
Right Lower Lobe (RLL) Atelectasis
RLL จะหดตัว
- Posterior
- Medial
- Inferior
PA View
Early sign
Major fissure เห็นชัดขึ้น
Progressive collapse
เกิด
- Triangular
opacity
- Right
paraspinal opacity
Superior Triangle Sign
Superior mediastinum shift ขวา
เกิด triangular opacity เหนือ
hilum
Lateral View
Posterior hemidiaphragm ถูกบัง
CT
อาจดูเหมือน paraspinal mass
ควรมองหา
- Air
bronchogram
- Volume
loss
Left Upper Lobe (LUL) Atelectasis
เป็น lobe ที่สร้างความสับสนมากที่สุด
PA View
Veil-like opacity
เงาจางคล้ายม่าน
บริเวณ upper left lung
Associated findings
- Trachea
shift left
- Left
hilum elevated
- Left
pulmonary artery obscured
Luftsichel Sign
ลักษณะเฉพาะของ LUL collapse
เกิดจาก
Hyperexpanded superior segment ของ LLL
แทรกตัวระหว่าง
- Aortic
arch
- Atelectatic
LUL
เกิดเป็น
"Crescent of aerated lung"
ถือเป็น classic sign
Lateral View
Major fissure เคลื่อนไปด้านหน้า
LUL collapse ติด anterior chest wall
Left Lower Lobe (LLL) Atelectasis
LLL retracts
- Posterior
- Medial
- Inferior
เช่นเดียวกับ RLL
PA View
Retrocardiac opacity
พบได้บ่อยที่สุด
Obscuration of
- Left
hemidiaphragm
- Descending
aorta
- LLL
vessels
Flat Waist Sign
สูญเสีย concavity ปกติของ
left cardiac border
Left hilar depression
พบร่วมได้
CT
พบ lobe ถูกดึงลงและถอยหลัง
Atelectasis ของทั้งปอด
เกิดจาก
Main bronchus obstruction
CXR
White-out hemithorax
ทั้งข้างขาว
Key finding
Mediastinum shift
เข้าหาข้างที่แฟบ
ช่วยแยกจาก
Pleural effusion
ซึ่งจะดัน mediastinum
ออกจากรอยโรค
|
ภาวะ |
Mediastinal shift |
|
Whole lung atelectasis |
Toward lesion |
|
Massive pleural effusion |
Away from lesion |
Multilobar Atelectasis
RML + RLL Collapse
พบบ่อยที่สุด
สาเหตุ
Bronchus intermedius obstruction
เช่น
- Mucus
plug
- Lung
cancer
- Foreign
body
- Carcinoid
Imaging
- Minor
fissure ต่ำลง
- Hilum
ต่ำลง
- Right
heart border หาย
- Right
diaphragm หาย
RUL + RML Collapse
พบน้อยกว่า
ต้องมีการอุดตันของ
- RUL
bronchus
- RML
bronchus
พร้อมกัน
Elephant Ear Sign
Veil-like opacity ด้านขวา
รูปร่างคล้าย
"หูช้าง"
Plate-like Atelectasis
ชื่ออื่น
- Discoid
atelectasis
- Linear
atelectasis
- Subsegmental
atelectasis
ลักษณะ
Band-like opacity
มักตั้งฉากกับ pleura
สาเหตุที่พบบ่อย
Low lung volume
- Postoperative
state
- Pain
- Hypoventilation
Elevated diaphragm
- Massive
ascites
- Phrenic
nerve palsy
- Eventration
Pulmonary embolism
Early pneumonia
Clinical pearl
ขนาดรอยโรคมักเล็ก
แต่ผู้ป่วยอาจมี respiratory dysfunction
มากกว่าที่ภาพดูเหมือน
Rounded Atelectasis
ชื่ออื่น
- Folded
lung
- Atelectatic
pseudotumor
- Blesovsky
syndrome
Imaging hallmark
Subpleural mass
ร่วมกับ
Comet-tail sign
เส้นเลือดและ bronchi โค้งเข้าหา
hilum
คล้ายหางดาวหาง
ตำแหน่งที่พบบ่อย
- Lower
lobes
- Lingula
- Right
middle lobe
ความสัมพันธ์
ประมาณ 70%
สัมพันธ์กับ
Asbestosis
Associated findings
- Pleural
plaques
- Diffuse
pleural thickening
- Chronic
pleural effusion
Clinical pearl
ถ้ามี
- Subpleural
mass
- Comet-tail
sign
- Pleural
disease
ครบถ้วน
สามารถวินิจฉัย rounded atelectasis ได้โดยไม่ต้อง biopsy
แต่หากไม่มี comet-tail sign ควรพิจารณา biopsy เพื่อแยก malignancy
สรุป CXR Signs ที่ออกสอบและใช้จริงบ่อย
|
Sign |
ความหมาย |
|
Golden S sign |
Central obstructing tumor causing
RUL collapse |
|
Luftsichel sign |
LUL collapse |
|
Juxtaphrenic peak |
Upper lobe atelectasis |
|
Flat waist sign |
LLL collapse |
|
Superior triangle sign |
RLL collapse |
|
Silhouette loss of right heart
border |
RML collapse |
|
Retrocardiac opacity |
LLL collapse |
|
White-out + mediastinal shift
toward lesion |
Entire lung atelectasis |
|
Comet-tail sign |
Rounded atelectasis |
|
Elephant ear sign |
Combined RUL + RML collapse |
Algorithm การอ่าน CXR เมื่อสงสัย
Atelectasis
1.
มองหา opacity
2.
ประเมิน volume loss
o fissure
shift
o hilar
shift
o mediastinal
shift
o diaphragm
elevation
3.
ดู silhouette sign
4.
หา compensatory
hyperinflation
5.
ระบุ lobe ที่แฟบ
6.
มองหา obstructing lesion
(tumor, mucus plug, foreign body)
7.
ถ้าภาพไม่ชัดหรือสงสัย malignancy
→ CT chest เพิ่มเติม
