Acute pharyngitis (adult)
1. Overview / Epidemiology
- พบบ่อยมากใน OPD
- ส่วนใหญ่เป็น viral (25–45%)
- GAS
(Group A Streptococcus) ≈ 5–15% ในผู้ใหญ่
- peak:
- เด็ก/วัยรุ่น > ผู้ใหญ่
- ผู้ใหญ่พบมาก <40 ปี
2. Etiology (แบ่งหลัก)
2.1 Infectious (major)
(A) Viral (most common)
- adenovirus,
rhinovirus, coronavirus (incl. COVID-19)
- influenza,
RSV, enterovirus
👉 มักมี URI symptoms
ร่วม
(B) Bacterial
- GAS
(สำคัญที่สุด)
- Group
C/G Streptococcus
- Arcanobacterium
haemolyticum
- Fusobacterium
necrophorum (→
Lemierre syndrome)
- Corynebacterium
diphtheriae (rare but important)
(C) STI-related
- Acute
HIV
- Gonorrhea
- Syphilis
(D) Viral systemic
- EBV
(infectious mononucleosis)
- CMV,
HSV
2.2 Noninfectious
- GERD
/ LPR
- allergic
rhinitis / sinusitis
- smoking
/ dry air
- trauma
/ vocal strain
- drugs
(ACEI, chemo)
- autoimmune
(Behçet, Kawasaki)
3. Clinical features (key differentiation)
Viral pharyngitis
- cough,
rhinorrhea, conjunctivitis
- hoarseness,
oral ulcer
- low-grade
fever
GAS pharyngitis
- sudden
onset sore throat
- fever
- tonsillar
exudate
- tender
anterior cervical LN
- palatal
petechiae / strawberry tongue
EBV
- severe
fatigue
- posterior
cervical LN
- splenomegaly
- prolonged
course (2–3 wk)
Acute HIV
- mucocutaneous
ulcer
- rash
+ systemic symptoms
- no
exudate
4. Complications (important)
Suppurative
- peritonsillar
abscess
- retropharyngeal
abscess
- otitis
media, sinusitis
- Lemierre
syndrome
Nonsuppurative (GAS)
- acute
rheumatic fever
- PSGN
- reactive
arthritis
- myocarditis
5. Evaluation approach (clinical algorithm)
Step 1: Rule out life-threatening condition 🚨
Airway compromise signs
- stridor,
drooling
- muffled
voice (hot potato voice)
- tripod
position
Deep neck infection
- severe
unilateral pain
- trismus
- neck
swelling
- toxic
appearance
👉 ต้อง refer
/ admit ทันที
Step 2: Viral vs GAS
Suggest viral →
NO test needed
- cough
- rhinorrhea
- conjunctivitis
- oral
ulcer
Suspect GAS →
TEST
- no
viral features
- fever,
exudate, LN
6. Clinical scoring (Centor / McIsaac)
ใช้ช่วยตัดสินใจ testing:
- ≥3
→ test
- <3
→ unlikely GAS (~NPV
~95%)
❗ ไม่ใช้ score
เพื่อให้ antibiotic โดยตรง
7. Diagnostic testing
GAS
- RADT
- specificity
สูง (88–99%)
- sensitivity
77–92%
- NAAT
- Throat
culture
👉 ผู้ใหญ่:
- negative
RADT → usually ไม่ต้อง confirm
8. STI / special testing (เมื่อมี risk)
- Acute
HIV → Ag/Ab + viral
load
- Gonorrhea
→ NAAT (pharyngeal
swab)
- Syphilis
→ serology
9. When to test other pathogens
- ไม่ดีขึ้นใน 5–7 วัน
- recurrent
/ severe
- mononucleosis
suspicion → EBV
- severe
ulcer → HSV
- epidemiologic
risk → diphtheria,
tularemia
10. Treatment principles (concept)
- Viral
→ symptomatic
only
- GAS
→ antibiotic
- เพื่อลด complication (rheumatic fever)
- หลีกเลี่ยง antibiotic overuse
11. Follow-up
- Viral
→ ดีขึ้นใน
5–7 วัน
- GAS → ดีขึ้นใน 24–72
ชม.หลัง antibiotic
Red flag follow-up
- ไม่ดีขึ้น:
- viral
>7 วัน
- GAS
>72 ชม.
👉 คิดถึง:
- abscess
- EBV
- HIV
- alternative
diagnosis
|
🔑 Key clinical pearls
- majority
= viral → avoid antibiotics
- ใช้ clinical
+ selective testing (not empiric Rx)
- ต้อง rule
out airway obstruction ก่อนเสมอ
- GAS
diagnosis → ต้อง confirm microbiology
- อย่าพลาด:
- EBV
(avoid amoxicillin rash)
- Lemierre
syndrome (young adult + severe pharyngitis)
- acute
HIV
|
Symptomatic treatment of acute pharyngitis (ผู้ใหญ่)
1. Core concept
- ส่วนใหญ่เป็น viral →
self-limited
- เป้าหมายหลัก:
- ✅
ลดอาการปวด (pain control)
- ✅
maintain hydration
- ❗
หลีกเลี่ยง antibiotic overuse
2. Treatment framework
แบ่งเป็น 3 กลุ่ม
1.
Systemic oral analgesics (first-line)
2.
Topical therapies (adjunct/alternative)
3.
Nonpharmacologic / environmental
3. Systemic oral analgesics (first-line)
ตัวเลือกหลัก
- NSAIDs
(ibuprofen)
- acetaminophen
- aspirin
👉 onset: 1–2 ชม.
👉
duration: หลายชั่วโมง
Efficacy
- NSAIDs
↓ pain 32–80% ใน 2–4 ชม.
- NSAIDs
> acetaminophen (เล็กน้อย)
- acetaminophen
↓ pain ~50% ที่ 3 ชม.
Practical use
- เริ่ม low dose:
- ibuprofen
200–400 mg
- acetaminophen
325–500 mg
- titrate
ตามอาการ
Drug selection (clinical pearl)
|
Condition
|
Prefer
|
|
GERD / GI bleed risk
|
acetaminophen
|
|
CKD / elderly
|
acetaminophen
|
|
ต้องการ anti-inflammatory
|
NSAIDs
|
4. Topical therapy (adjunct)
Forms
- lozenges
(ดีที่สุดในแง่ deposition)
- sprays
- gargles
- warm/cold
fluids
Common active ingredients
- menthol
- benzocaine
⚠️ methemoglobinemia (rare)
- dyclonine
- hexylresorcinol
Effect
- onset:
เร็ว (minutes)
- duration:
สั้น → ต้องใช้บ่อย
Practical tips
- ใช้ร่วม oral analgesic →
better pain control
- แนะนำ:
- warm
tea + honey
- ice
/ popsicle
- soup
5. Nonpharmacologic measures
- humidifier
/ steam
- หลีกเลี่ยง smoke / irritant
- soft
diet
👉 evidence ไม่มาก
แต่ safe และช่วยได้
6. Glucocorticoids ⚠️ (controversial)
Recommendation
Evidence
- ↓ pain duration เล็กน้อย (~11 ชม.)
- onset
เร็วขึ้น ~5 ชม.
ใช้เฉพาะ:
- severe
pain มาก
- กลืนไม่ได้
👉 ต้อง weigh
risk:
- hyperglycemia
- mood
change
7. Antibiotic stewardship (สำคัญมาก)
- antibiotic:
- ❌
ไม่ช่วย pain มากนัก
- ❗
แต่จำเป็นใน GAS →
prevent complication
👉 overuse →
- resistance
- side
effects
- medicalization
8. Patient-centered approach
- คนไข้ส่วนใหญ่ต้องการ:
- pain
relief
- reassurance
- prognosis
มากกว่า antibiotic (>80%)
9. Follow-up expectation
- viral
→ ดีขึ้นใน
5–7 วัน
- GAS
(หลัง antibiotic) →
24–72 ชม.
🔑 Key clinical pearls
- NSAIDs
= best first-line symptom control
- topical
= rapid relief (แต่สั้น)
- steroid
= reserved only severe cases
- antibiotics
= only when indicated (GAS)
- education
สำคัญ → ลด antibiotic overuse
|
🧾 Quick order set (ใช้จริง)
- Ibuprofen
400 mg PO q6–8h PRN pain
or Acetaminophen 500–1000 mg PO q6h
- Lozenges
PRN
- Warm
fluid / honey
- Advice:
hydration + avoid irritant
- Return
if:
- 7
days not improved
- worsening
pain / airway symptoms
|
Group A Streptococcal (GAS) pharyngitis – Treatment
1. Core concept
- GAS
= bacterial pharyngitis ที่ “ต้องรักษา” ด้วย antibiotic
- เป้าหมาย:
- ↓ symptom duration
- ↓ transmission
- ✅
ป้องกัน acute rheumatic fever (สำคัญที่สุด)
2. Whom to treat
👉 Treat เฉพาะ
- symptomatic
pharyngitis + positive test (RADT / NAAT / culture)
❌ ไม่แนะนำ:
- empiric
antibiotic (ยกเว้น high suspicion + test delay)
- asymptomatic
carrier
3. First-line antibiotic
🥇 Penicillin (drug of
choice)
- Penicillin
V
- 500
mg PO BID–TID x 10 วัน
- Amoxicillin
- equivalent
efficacy
- อาจให้ OD (compliance ดี)
👉 เหตุผล:
- efficacy
สูง
- safety
ดี
- narrow
spectrum
- ❗
ยังไม่พบ resistance
ทางเลือก (บางกรณี)
- IM
benzathine penicillin G
- single
dose
- เหมาะใน:
- adherence
แย่
- high
risk rheumatic fever
4. Duration of therapy
- Standard
= 10 days
👉 ช่วยเพิ่ม bacteriologic
eradication
👉 ลด complication ได้ดีที่สุด
5. Penicillin allergy – approach
Mild (non-IgE)
- 1st
gen cephalosporin (เช่น cephalexin)
Possible IgE (urticaria)
- 2nd–3rd
gen cephalosporin (cefuroxime, cefdinir)
Severe (anaphylaxis)
- macrolide
(azithromycin)
- clindamycin
⚠️ ระวัง:
- macrolide
resistance ↑ (โดยเฉพาะ Asia)
6. Antibiotics ที่ “ไม่ควรใช้”
- tetracycline
- sulfonamide
- fluoroquinolone
👉 resistance สูง / efficacy
ต่ำ
7. Adjunctive treatment
- NSAIDs
/ acetaminophen →
pain, fever
- hydration,
rest
- ❌
ไม่แนะนำ routine steroid
8. Response to therapy
- ดีขึ้นใน:
- infectivity
↓ มากใน 24 ชม.แรก
👉 กลับไปทำงาน/โรงเรียนได้:
- หลัง antibiotic ≥24 ชม. + afebrile
9. Follow-up / test of cure
❌ ไม่ต้องทำ routine
👉 ถ้า asymptomatic
✅ ทำใน:
- history
rheumatic fever
- outbreak
setting
- recurrent
household infection
10. Persistent / recurrent pharyngitis
Differential
- nonadherence
- recurrent
infection
- treatment
failure
- viral
infection + carrier
- complication
(abscess)
Management
- repeat
test
- repeat
antibiotic (10 วัน)
👉 เลือกยา:
- เปลี่ยน class (↑
beta-lactamase stability)
- amoxicillin-clavulanate
- cephalosporin
Special strategy
- nonadherence
→ IM penicillin
- multiple
recurrence →
clindamycin
11. Chronic carrier
- พบได้ (~4–5% adults)
- ❌
ไม่ต้องรักษา (ส่วนใหญ่)
👉 ยกเว้น:
- outbreak
- recurrent
household transmission
12. Complications prevention (key evidence)
- ↓ otitis media,
peritonsillar abscess
- ↓ rheumatic fever ~2/3
- ↓ transmission (clearance 80–90%
ใน 24 ชม.)
13. Prevention
- hand
hygiene
- ไม่ต้อง post-exposure prophylaxis (ทั่วไป)
- high-risk
(rheumatic fever) →
long-term prophylaxis
🔑 Key clinical pearls
- ต้อง confirm diagnosis ก่อนให้ antibiotic
- Penicillin
= gold standard (no resistance)
- treat
10 วันเสมอ
- macrolide
ใช้เมื่อจำเป็น + ระวัง resistance
- chronic
carrier → ไม่ต้องรักษา
- เป้าหลัก = prevent rheumatic fever
|
🧾 Quick order set (ใช้งานจริง)
- Amoxicillin
500 mg PO BID x 10 วัน
or Penicillin V 500 mg PO BID–TID x 10 วัน
- Ibuprofen
400 mg PO PRN pain
- Advice:
- return
ถ้าไม่ดีขึ้น 72 ชม.
- infectious
↓ หลัง 24 ชม.
|
