Insomnia: Epidemiology, Risk Factors, Comorbidities และ Consequences
Insomnia เป็นอาการที่พบบ่อยมากในเวชปฏิบัติ
และสัมพันธ์กับ:
- psychiatric
disorders
- medical
illnesses
- neurologic
disease
- sleep
disorders
- increased
morbidity/mortality
ปัจจุบัน insomnia ไม่ถือเป็น
“secondary symptom” อีกต่อไป แต่เป็น disorder ที่ต้องรักษาโดยตรงร่วมกับ comorbidities
Epidemiology
ความชุก
- 1/3–2/3
ของผู้ใหญ่มี insomnia symptoms
- ~15% มี chronic insomnia disorder พร้อม daytime
dysfunction
กลุ่มเสี่ยง
พบมากขึ้นใน
- older
adults
- females
- pregnancy/perimenopause/postmenopause
- low
socioeconomic status
- unemployment/divorce/widowhood
- psychiatric
disorders
- substance
use disorders
Pathophysiology
Hyperarousal model
Insomnia เป็นภาวะ hyperarousal ทั้ง:
- cognitive
- autonomic
- metabolic
- cortical
activation
Findings ที่พบ
- increased
presleep worry/planning
- increased
sympathetic activity
- increased
metabolic activity
- increased
EEG high-frequency activity
- decreased
delta sleep power
Brain regions ที่เกี่ยวข้อง
- anterior
cingulate cortex
- thalamus
- insula
- precuneus
- posterior
cingulate cortex
- middle
frontal gyrus
consistent กับ hyperarousal theory
Risk factors
Intrinsic factors
- older
age
- female
sex
- previous
insomnia
- family
history
- increased
sleep reactivity
- anxiety/depression
traits
Genetics
Insomnia มี heritability สูงและเป็น
polygenic trait
genetic overlap กับ:
- depression
- anxiety
- CAD
- diabetes
- neuroticism
Psychiatric comorbidities
Major concept
ความสัมพันธ์เป็น bidirectional:
- insomnia
→ psychiatric disease
- psychiatric
disease → insomnia
Depression
Epidemiology
- ~40%
ของ insomnia patients มี depression
- ~80%
ของ depressed patients มี insomnia
Hallmark
- early
morning awakening
แต่ในวัยรุ่นอาจ:
- sleep-onset
insomnia เด่นกว่า
PSG findings in depression
- ↓ REM latency
- ↑ REM intensity
- ↑ REM density
Anxiety disorders
พบ insomnia ได้บ่อยมาก
โดยเฉพาะ:
- GAD
- PTSD
สัมพันธ์กับ:
- ↓ total sleep time
- ↓ sleep continuity
PTSD
- insomnia
prevalence ~63%
- มักมี nightmares และ fear of sleep
Substance use disorders
สัมพันธ์กับ:
- alcohol
- cannabis
- sedative
misuse
Insomnia:
- เพิ่ม risk relapse
- มักเกิดก่อน alcohol dependence
Medical comorbidities
Pulmonary disease
insomnia พบ 25–50%
Mechanisms:
- dyspnea
- nocturnal
bronchoconstriction
- steroids
- sympathetic
activation
Hypertension
สัมพันธ์กับ:
- nondipping
BP pattern
- increased
cardiovascular risk
Diabetes
พบ insomnia ได้ถึง 50%
Mechanisms:
- nocturia
- neuropathy
pain
- hypoglycemia
- OSA/RLS
comorbidity
Cancer
prevalence 30–60%
Factors:
- pain
- treatment
effects
- emotional
distress
- hospitalization
Chronic pain
~75% มี insomnia
Predictors:
- widespread
pain
- reduced
social participation
- physical
limitation
Heart failure
~30% มี insomnia
Mechanisms:
- nocturia
- Cheyne-Stokes
breathing
- atrial
fibrillation association
Neurologic disorders
พบบ่อยใน:
- Alzheimer
disease
- Parkinson
disease
- stroke
- epilepsy
- multiple
sclerosis
- TBI
Medications/Substances causing insomnia
Common causes
Stimulants
- caffeine
- amphetamine
- methylphenidate
- modafinil
Antidepressants
โดยเฉพาะ:
- MAOI
- SSRIs
- SNRIs
- bupropion
Others
- beta
blockers
- glucocorticoids
- opioids
- diuretics
- decongestants
- alcohol/nicotine
Other sleep disorders
OSA
- 30–50%
ของ OSA patients มี insomnia
- 30–40%
ของ insomnia patients มี OSA
RLS
~88% ของ RLS patients มี sleep
disturbance
มัก:
- sleep-onset
insomnia
- frequent
awakenings
Circadian rhythm disorders
เช่น:
- delayed
sleep phase
- advanced
sleep phase
- shift
work disorder
- jet
lag
Consequences ของ insomnia
Quality of life
สัมพันธ์กับ:
- fatigue
- anxiety
- depression
- poor
work performance
- absenteeism
severity ใกล้เคียง chronic medical
illness
Accidents & injuries
เพิ่ม risk:
- home
accidents
- workplace
accidents
- motor
vehicle accidents
- fatal
injuries
Cognitive function
ผู้ป่วยมักรู้สึก cognitive impairment มาก
Objective deficits พบเล็กน้อยใน:
- working
memory
- episodic
memory
- problem
solving
Substance self-medication
ผู้ป่วยจำนวนมากใช้:
- alcohol
- cannabis
- OTC
sedatives
เพื่อช่วยนอนหลับ
Suicide risk
Insomnia เป็น independent risk factor ของ:
- suicidal
ideation
- suicide
attempts
- completed
suicide
Cardiovascular risk
สัมพันธ์กับ:
- sympathetic
activation
- hypertension
- MI
- CVD
- mortality
โดยเฉพาะ:
insomnia + objectively short sleep duration
Diabetes risk
Insomnia เพิ่ม risk:
- incident
diabetes
- progression
prediabetes → DM
Cancer risk
Meta-analysis:
- insomnia
→ cancer risk ↑24%
- lung
cancer odds ↑11%
Dementia risk
สัมพันธ์กับ:
- Alzheimer
disease
- beta-amyloid
accumulation
- neuroinflammation
Practical clinical pearls
Important concepts
1. Insomnia rarely occurs alone
ควรมองหา:
- psychiatric
disease
- sleep
disorders
- chronic
medical illness
- medications/substances
2. Bidirectional relationship สำคัญมาก
โดยเฉพาะ:
- depression
- anxiety
- substance
use
3. Red flags
ควรสงสัย OSA/RLS ถ้ามี:
- snoring
- witnessed
apnea
- daytime
sleepiness
- uncomfortable
legs at night
4. Objective short sleep duration
เป็น subgroup ที่:
- cardiovascular
risk สูง
- metabolic
risk สูง
- mortality
สูง
Summary table
|
Category |
Important association |
|
Psychiatric |
Depression, anxiety, PTSD |
|
Medical |
COPD, DM, HTN, CHF, pain |
|
Neurologic |
Dementia, PD, TBI |
|
Sleep disorders |
OSA, RLS, circadian disorders |
|
Drugs |
stimulants, steroids, SSRIs |
|
Outcomes |
accidents, suicide, CVD, dementia |
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น