วันอาทิตย์ที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2569

Occupational Asthma (OA): Epidermiology, Causes, Risk

Occupational Asthma (OA): Epidermiology, Causes, Risk factors

Occupational asthma (OA) คือ asthma ที่เกิดจากการสัมผัสสารในที่ทำงาน ทำให้เกิด variable airflow obstruction, airway hyperresponsiveness และ airway inflammation โดยอาการสัมพันธ์กับการทำงานและไม่ได้เกิดจากสิ่งกระตุ้นนอกสถานที่ทำงาน


ความสำคัญ

  • เป็นหนึ่งในโรคปอดจากการทำงานที่พบบ่อยที่สุด
  • คิดเป็นประมาณ 10-25% ของ adult-onset asthma
  • ประมาณ 16-18% ของ adult asthma เกี่ยวข้องกับการทำงาน
  • การวินิจฉัยมักล่าช้า เนื่องจากมี latency period หลายเดือนถึงหลายปีก่อนเกิดอาการ

Classification ของ Work-related Asthma

1. Occupational Asthma (OA)

A. Sensitizer-induced OA (Allergic OA)

  • มี latency period
  • เกิดจาก immune sensitization
  • อาจเป็น
    • IgE-mediated
    • Non-IgE immunologic mechanism

B. Irritant-induced OA

  • ไม่มี latency period
  • เกิดจากการได้รับ irritant ความเข้มข้นสูง
  • ไม่เกี่ยวกับ immune sensitization

2. Work-exacerbated Asthma (WEA)

  • ผู้ป่วยมี asthma อยู่ก่อนแล้ว
  • อาการแย่ลงจากสิ่งแวดล้อมในที่ทำงาน
  • ไม่ใช่ OA แท้

Acute Irritant-Induced Asthma

เดิมเรียก Reactive Airways Dysfunction Syndrome (RADS)

ลักษณะสำคัญ

  • สัมผัส irritant ความเข้มข้นสูงครั้งเดียว
  • อาการเริ่มภายในนาที–ชั่วโมง
  • ตามด้วย persistent asthma symptoms และ bronchial hyperresponsiveness นานหลายเดือนหรือหลายปีได้

Pathogenesis

High-Molecular-Weight (HMW) Agents

Protein หรือ polysaccharide (>5-10 kDa)

กลไก

1.       สัมผัสสารก่อภูมิแพ้

2.       สร้าง specific IgE

3.       Mast cell sensitization

4.       Re-exposure

5.       Asthma attack

เป็น classic IgE-mediated allergy


Low-Molecular-Weight (LMW) Agents

Chemical haptens

กลไก

  • จับกับ human protein
  • กลายเป็น neoantigen
  • กระตุ้น immune response

บางชนิดเกิดผ่าน non-IgE pathway ได้ด้วย


สารก่อโรคสำคัญ

High-Molecular-Weight Agents

1. Flour (Baker's asthma)

พบบ่อยที่สุด

กลุ่มเสี่ยง

  • Baker
  • Food industry
  • Flour mill workers

2. Laboratory Animals

สารก่อภูมิแพ้จาก

  • Urine
  • Saliva
  • Fur/hair
  • Dander

กลุ่มเสี่ยง

  • Laboratory workers
  • Veterinarians

3. Fish / Shellfish

  • Fish processing
  • Shrimp processing
  • Crab processing

4. Enzymes

เช่น

  • α-amylase
  • Protease
  • Lipase

พบใน

  • Detergent industry
  • Pharmaceutical industry
  • Baking industry

5. Latex

เดิมเป็นสาเหตุสำคัญในบุคลากรทางการแพทย์

ปัจจุบันลดลงมากจากการใช้ powder-free gloves


Low-Molecular-Weight Agents

1. Diisocyanates (DI)

สาเหตุอันดับต้นของ OA

ตัวอย่าง

  • TDI (Toluene)
  • MDI (Methylene)
  • HDI (Hexamethylene)

พบใน

  • Polyurethane
  • Spray paint
  • Foam production
  • Adhesives

2. Wood Dust

โดยเฉพาะ

  • Western red cedar

3. Acrylates

พบใน

  • Adhesives
  • Plastic manufacturing
  • Dentistry
  • Nail salon
  • Eyelash extension industry

4. Persulfate Salts

สาเหตุสำคัญใน

  • Hairdressers

5. Metals

เช่น

  • Platinum
  • Nickel
  • Chromium
  • Cobalt
  • Zinc

Occupational Groups ที่มีความเสี่ยงสูง

Bakers

  • Flour
  • α-amylase
  • Mites

Healthcare workers

  • Latex
  • Glutaraldehyde
  • Formaldehyde
  • Disinfectants
  • Aerosolized drugs

Hairdressers

  • Persulfates
  • Hair dyes
  • Amines

Auto-body repair workers

  • Diisocyanates
  • Acrylates
  • Epoxy compounds

Laboratory animal workers

  • Animal proteins

Risk Factors

1. Exposure Intensity ★★★

ปัจจัยสำคัญที่สุด

  • ยิ่งสัมผัสมาก ยิ่งเสี่ยง
  • มี dose-response relationship ชัดเจน

แม้หลัง sensitized แล้ว

  • สัมผัสเพียงเล็กน้อยก็อาจเกิด severe bronchospasm ได้

2. Atopy

เพิ่มความเสี่ยงต่อ

  • HMW allergen sensitization

แต่

  • ไม่เหมาะใช้เป็น screening test เพราะ positive predictive value ต่ำ

3. Cigarette Smoking

เพิ่มความเสี่ยงต่อ sensitization จาก

  • Enzymes
  • Coffee dust
  • Castor beans
  • Seafood proteins
  • Platinum salts

แต่ความสัมพันธ์กับ OA จริงยังไม่ชัดเจนในหลายสาร


4. Genetic Susceptibility

เกี่ยวข้องกับ

  • HLA class II
  • GST polymorphism
  • N-acetyltransferase
  • TNF-α pathway

แต่ยังไม่ใช้ในทางคลินิก


จุดที่ควรสงสัย OA ในเวชปฏิบัติ

ผู้ป่วย asthma ที่

เริ่มเป็นตอนโต

อาการดีขึ้นวันหยุด

ดีขึ้นช่วง vacation

แย่ลงวันทำงาน

มีเพื่อนร่วมงานอาการคล้ายกัน

ทำงานในอาชีพเสี่ยง

ควรคิดถึง OA เสมอ


Clinical Pearls

  • OA เป็นสาเหตุสำคัญของ adult-onset asthma
  • Exposure intensity เป็น risk factor ที่สำคัญที่สุด
  • สารก่อโรคที่พบบ่อยที่สุดคือ flour และ diisocyanates
  • OA แบ่งเป็น
    • Sensitizer-induced OA
    • Irritant-induced OA
  • Work-exacerbated asthma ไม่ใช่ OA
  • อาการดีขึ้นเมื่อหยุดงานเป็น clue สำคัญ
  • การวินิจฉัยและนำผู้ป่วยออกจากการสัมผัสสารตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดการสูญเสียสมรรถภาพปอดระยะยาวได้

 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น