วันพฤหัสบดีที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2569

Aseptic meningitis syndrome

Aseptic meningitis syndrome

1. ความหมาย (Definition)

Aseptic meningitis หมายถึง acute meningitis ที่ CSF Gram stain และ bacterial culture negative โดยเดิมใช้กับ meningitis ที่ไม่พบเชื้อแบคทีเรียและมักมี clinical course ค่อนข้าง benign

ปัจจุบันหมายถึง meningitis ที่ไม่ใช่ typical bacterial meningitis ซึ่งอาจเกิดจาก

สาเหตุสำคัญ

1.       Viral infection (พบบ่อยที่สุด)

o   Enterovirus (พบบ่อยที่สุด)

o   HSV-2

o   VZV

o   Arbovirus (เช่น West Nile)

o   HIV

o   Parechovirus

o   Mumps

2.       Bacterial atypical

o   Mycobacterium tuberculosis

o   Treponema pallidum (syphilis)

o   Borrelia burgdorferi (Lyme)

3.       Fungal

o   Cryptococcus

o   Coccidioides

4.       Parasitic

o   Angiostrongylus cantonensis

5.       Non-infectious

o   Drug-induced meningitis

o   Malignancy

o   Parameningeal infection


2. Clinical presentation

อาการสำคัญ

มักมีอาการ acute หรือ subacute

พบบ่อย

  • Fever
  • Headache
  • Neck stiffness
  • Photophobia
  • Nausea / vomiting

ลักษณะที่ช่วยแยกจาก bacterial meningitis

Feature

Viral/Aseptic meningitis

Bacterial meningitis

Mental status

Usually normal

Often altered

Onset

Subacute

Acute

Toxic appearance

Mild

Severe

Seizure

Rare

More common

Focal deficit

Rare

Possible

Classic triad

  • Fever
  • Neck stiffness
  • Altered mental status

พบเพียง 41% ใน bacterial meningitis


3. Differentiation: meningitis vs encephalitis

Aseptic meningitis

  • Brain function ปกติ

Encephalitis

  • Altered mental status >24 hr

เกณฑ์ของ encephalitis

Major criterion

  • Altered mental status >24 hr
  • 2 หรือ 3 จาก
  • Fever >38°C
  • Seizure
  • Focal neurologic deficit
  • CSF WBC 5
  • Neuroimaging abnormal
  • EEG abnormal

หากมีทั้ง meningeal + parenchymal involvement
Meningoencephalitis


4. Key history clues (สำคัญมากในการหา etiology)

ควรถามเสมอ

Travel / exposure

Exposure

Possible pathogen

Mosquito

Arbovirus

Rodent

LCMV

Tick

Lyme

Travel endemic area

TB, Coccidioidomycosis

Sexual exposure

HSV-2, HIV, syphilis

Contact viral illness

Enterovirus

Seasonality

Season

Pathogen

Summer / fall

Enterovirus

Summer / fall

Arbovirus

All year

HSV, VZV

Medication history

Drug-induced meningitis

ตัวอย่าง

  • NSAIDs
  • IVIG
  • TMP-SMX

5. Physical examination

General findings

  • Fever
  • Nuchal rigidity
  • Photophobia

Signs of meningismus

  • Kernig sign
  • Brudzinski sign

(ไม่ sensitive)


Findings suggesting specific etiologies

Finding

Possible pathogen

Maculopapular rash

Enterovirus, West Nile, HIV, Syphilis

Parotitis

Mumps

Dermatomal vesicle

VZV

Genital ulcer

HSV-2

Thrush + LAD

Acute HIV

Flaccid paralysis

West Nile virus


6. Laboratory evaluation

Blood test

  • CBC
  • LFT
  • Blood culture

7. Lumbar puncture (สำคัญที่สุด)

ควรทำ LP ในผู้ป่วย suspected meningitis ทุกคน

CSF ส่งตรวจ

  • Opening pressure
  • Cell count
  • Protein
  • Glucose
  • Gram stain
  • Culture
  • PCR panel

CSF profile: Aseptic meningitis

Parameter

Typical finding

Opening pressure

Normal–mild

WBC

<250 /µL

Cell type

Lymphocyte predominant

Protein

Mild

Glucose

Normal

Important pitfall

Early viral meningitis

อาจมี
neutrophilic pleocytosis

และเปลี่ยนเป็น lymphocyte ใน LP ครั้งถัดไป


8. Diagnostic tests

Standard tests

  • Blood cultures
  • CSF analysis

Molecular tests

PCR ที่ควรทำ

  • Enterovirus PCR
  • HSV PCR
  • VZV PCR

Multiplex PCR panel
ตรวจ pathogen ~14 ชนิด

ข้อจำกัด

  • false positive (CMV / HHV6)

Additional testing

ควรพิจารณา

  • HIV test (recommend in all meningitis)
  • Syphilis serology
  • Lyme serology
  • Arbovirus serology
  • West Nile IgM

9. Management

Empiric therapy decision

ขึ้นกับความเสี่ยง bacterial meningitis

Indicators of bacterial meningitis

Risk factor

Serum WBC >10 ×10/L

CSF WBC >2000

CSF neutrophils >1180

CSF protein >2.2 g/L

CSF glucose <1.9 mmol/L

Fever

ถ้ามี 1 factor high risk


Empiric antibiotics

หากยังแยก bacterial ไม่ได้

ให้

empiric antibiotics 48 hr

จน culture negative


Antiviral therapy

ให้ IV acyclovir

ถ้า

  • suspected HSV
  • suspected VZV
  • suspected encephalitis

Dose

Acyclovir 10 mg/kg IV q8h

ปรับตาม renal function

เมื่อดีขึ้น
switch to valacyclovir


10. Important viral causes

Enterovirus (most common)

อาการ

  • fever
  • headache
  • photophobia
  • meningismus
  • rash / diarrhea possible

CSF

  • WBC <250
  • lymphocyte predominant
  • normal glucose

Diagnosis

  • CSF PCR

HSV meningitis

ส่วนใหญ่

HSV-2

risk group

  • young female
  • genital herpes history

CSF

  • lymphocytic pleocytosis
  • normal glucose

Treatment

IV acyclovir

oral valacyclovir

total 10 days


VZV meningitis

อาจเกิดโดย

  • herpes zoster
  • zoster sine herpete (ไม่มี rash)

Diagnosis

  • CSF VZV PCR

Arbovirus

ตัวอย่าง

  • West Nile virus

Clinical

  • meningitis
  • encephalitis
  • acute flaccid paralysis

CSF
เหมือน viral meningitis


Acute HIV infection

อาการ

  • fever
  • rash
  • lymphadenopathy
  • pharyngitis

CSF

  • lymphocytic pleocytosis
  • protein
  • normal glucose

Diagnosis

  • HIV RNA

11. Non-viral infectious causes

Spirochetes

Syphilis

CSF

  • lymphocytes
  • protein

Diagnosis

  • serum treponemal test
  • CSF VDRL

Lyme disease

พบ

  • late summer / fall

Symptoms

  • headache
  • neck stiffness
  • mild fever

Diagnosis

  • serology

12. Fungal meningitis

Cryptococcus

Risk

  • immunocompromised

Symptoms

  • subacute headache
  • fever
  • malaise

Diagnosis

  • CSF culture
  • cryptococcal antigen

Treatment

Amphotericin B + flucytosine

fluconazole


Coccidioides

Endemic

  • southwestern US
  • Latin America

CSF

  • low glucose
  • protein

Treatment

fluconazole lifelong


13. Tuberculous meningitis

Clinical

  • subacute
  • headache
  • confusion
  • cranial nerve palsy

CSF

Parameter

Finding

Cell

lymphocyte

Protein

Glucose

Treatment

  • anti-TB regimen
    duration 9–12 months

14. Parasitic meningitis

Angiostrongylus cantonensis

พบใน

  • Southeast Asia
  • Pacific

Clinical

  • severe headache
  • paresthesia
  • facial nerve palsy

CSF

  • eosinophilia

Key clinical pearls

  • Enterovirus เป็นสาเหตุพบบ่อยที่สุด
  • Altered mental status suspect encephalitis
  • PCR testing สำคัญมากในการลด unnecessary antibiotics
  • Viral meningitis อาจมี neutrophil CSF early
  • HIV test ควรทำใน meningitis ทุกคน


ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น