Hearing amplification devices in adults
บทนำ
อุปกรณ์ช่วยฟังเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลผู้ใหญ่ที่มี
hearing impairment โดยมีทั้ง
- hearing
aids
- bone
conduction hearing devices
- cochlear
implants
- อุปกรณ์เสริมอื่น เช่น amplified telephones, portable
amplification systems
ในผู้ป่วยที่ hearing aid แบบทั่วไปให้ประโยชน์ไม่เพียงพอ
อาจพิจารณา implantable hearing devices เช่น cochlear
implant, osseointegrated implant, และ middle ear implant
1) Hearing aids
หลักทั่วไป
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่มี hearing loss สามารถได้ประโยชน์จาก hearing aid สมัยใหม่
โดยเฉพาะผู้ที่
- hearing
difficulty รบกวนการทำงาน/การเข้าสังคม
- มีแรงจูงใจในการใช้อุปกรณ์
- มีความคาดหวังสมจริง
ประโยชน์ของ hearing aid ได้แก่
- improve
hearing-specific quality of life
- improve
general quality of life
- improve
social outcomes
- improve
listening ability โดยเฉพาะใน mild to moderate hearing
loss
การคัดเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสม
การตัดสินใจควรพิจารณาร่วมกันระหว่าง audiologist,
clinician, และ patient โดยดูจาก
1. Audiogram
- โดยทั่วไปควรมี hearing loss อย่างน้อยประมาณ 10
dB ใน 2–3 frequencies จึงเริ่มพิจารณาได้
2. Hearing difficulty assessment
- ต้องประเมินปัญหาการฟังในชีวิตจริง ไม่ใช่ดูแค่ threshold
- ผู้ป่วยที่ word discrimination แย่มาก อาจได้ประโยชน์จาก hearing aid จำกัด
- ปัจจุบันนิยมประเมินในสภาพที่มี background noise เพื่อให้ใกล้เคียง real world มากขึ้น
3. Lifestyle
- ความต้องการด้านการฟังในงาน, สังคม, โทรศัพท์, การเรียน
4. Motivation
- ผู้ป่วยต้องพร้อมเรียนรู้และยอมใช้อุปกรณ์จริง
5. Counseling เรื่องความคาดหวัง
จุดสำคัญมากคือ
hearing aid ไม่ได้ทำให้การได้ยินกลับเป็นปกติเหมือนแว่นตาแก้สายตา
โดยทั่วไปจะช่วยได้ประมาณ ครึ่งหนึ่งของ hearing
loss
เช่น hearing loss 60 dB อาจ improve ได้จนใกล้ระดับ 30 dB
อายุไม่ใช่ข้อจำกัด
- ผู้สูงอายุรวมถึงอายุ >80 ปี
ยังได้ประโยชน์จาก digital hearing aid
- ผู้ป่วย dementia ใช้ได้
แต่ต้องมีผู้ช่วยเรื่องใส่เครื่อง เปลี่ยนแบตเตอรี่
และตรวจว่าเครื่องทำงานปกติ
Unilateral vs bilateral hearing aids
Bilateral hearing loss
โดยทั่วไป binaural fitting ให้ประโยชน์มากกว่า ได้แก่
- balanced
hearing
- sound
localization ดีขึ้น
- directional
hearing ดีขึ้น
- speech
understanding ดีขึ้น
- hearing
in noise ดีขึ้น
ข้อยกเว้นที่อาจไม่เหมาะกับ binaural
fitting
- hearing
asymmetry มาก
- ผู้ป่วยดูแล 2 เครื่องลำบาก
- ข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่าย
หมายเหตุ: แม้ unilateral hearing loss ก็ควรพิจารณา fitting เพราะ bilateral
hearing มีความสำคัญ
Cosmetic issues และการเลือกชนิดเครื่อง
ผู้ป่วยจำนวนมากต้องการเครื่องเล็ก เช่น
- completely-in-the-canal
- in-the-ear
- mini
devices
แต่ข้อจำกัดคือ
- ผู้ป่วยที่ hearing loss มาก อาจต้องใช้ behind-the-ear
(BTE) เพื่อให้พลังขยายเพียงพอ
- เครื่องเล็กมักมี feature น้อยกว่า
Open-mold hearing aids
- ได้รับความนิยม
- non-occlusive
fitting
- เหมาะกับ high-frequency hearing loss
- มักให้เสียงธรรมชาติและใส่สบายกว่า traditional aids
Electronic capabilities
Hearing aids ปัจจุบันมีความสามารถมากขึ้น เช่น
- digital
compression
- programmable
settings
- noise
cancellation
- wind
noise reduction
- wireless
connectivity
- environmental
adaptation/auto-setting
เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยเพิ่มความสามารถในการสื่อสารและคุณภาพชีวิต
แต่ cost ต่างกันมาก
Fitting
ควร fit โดย licensed/qualified
professional โดยเฉพาะ audiologist เพื่อ
- ลดปัญหา feedback
- ปรับ program ให้เหมาะกับ audiogram และ real-world needs
- เพิ่มความน่าเชื่อถือของอุปกรณ์
โดยทั่วไปมี trial period ประมาณ 30 วัน
Barriers to use
แม้ผู้ป่วยจำนวนมากจะได้ประโยชน์
แต่การใช้งานจริงยังต่ำ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ
สาเหตุที่พบบ่อย
- ไม่ตระหนักถึงผลเสียของ hearing loss
- discomfort
- ราคา/ไม่มี insurance reimbursement
- social
stigma
- ปรับตัวกับเทคโนโลยีใหม่ไม่ได้
- social
withdrawal / low motivation
อย่างไรก็ตาม hearing aid อาจช่วยลด
depressive symptoms และ improve social function ได้
2) Bone conduction hearing devices
หลักการ
เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ standard air
conduction hearing aid ใช้ไม่ได้หรือไม่ได้ผล โดยอาศัยการส่งเสียงผ่านกะโหลกไปยัง functioning cochlea
ข้อบ่งชี้ที่พบบ่อย
- Congenital
ear canal atresia
- chronic
external/middle ear infection ที่แย่ลงเมื่อใส่ conventional
aid
- allergic
reaction ต่อ standard hearing aid
- single-sided
deafness เช่น หลัง acoustic neuroma surgery,
trauma, viral/vascular insult
ชนิด
Traditional bone conduction aid with headband
- กดกับกะโหลกโดย headband
- มักเจ็บ ไม่สบาย คุณภาพเสียงไม่ดี และอาจทำให้ skull
deformity
Implantable bone conduction device / BAHA
- นิยมมากกว่า
- ใช้ titanium implant ฝังใน skull ให้ osseointegration
- มี external processor ต่อผ่าน abutment
หรือ magnetic attachment
- คุณภาพเสียงดีกว่า traditional bone conduction aid มาก
- ทนใส่ได้ดีกว่า
BAHA เป็นตัวเลือกสำคัญในผู้ป่วย conductive/mixed
hearing loss บางราย และ single-sided deafness
3) Cochlear implants
หลักการ
เป็น surgically implanted prosthetic
device ที่ใช้ electrical stimulation เพื่อให้เกิดการได้ยิน
ผู้ป่วยที่ควรพิจารณา
- moderate
to severe sensorineural hearing loss
- ยังฟัง/เข้าใจคำพูดได้ไม่ดี แม้จะใส่ hearing aid ที่ fit อย่างเหมาะสมแล้ว
- ไม่จำเป็นต้อง “หูหนวกสนิท”
ผู้ป่วยบางรายยังมี residual hearing และ sentence recognition ใน best-aided
condition ได้ถึงประมาณ 60%
ข้อบ่งชี้เพิ่มเติม
- ใช้ได้ทั้ง bilateral hearing loss
- ปัจจุบันใช้ใน severe unilateral sensorineural hearing
loss ได้เช่นกัน บางรายช่วยเรื่อง tinnitus
ผลลัพธ์
- เพิ่ม hearing performance
- เพิ่ม quality of life อย่างมีนัยสำคัญ
- ใช้ได้อย่างปลอดภัยแม้ในผู้สูงอายุ ≥70
ปี
จุดสำคัญในผู้ใหญ่
- ผู้ป่วยที่เหมาะที่สุดมักเป็น postlingual deafness
- หลังผ่าตัดระยะแรกเสียงอาจฟังดู “mechanical” และจะค่อย
ๆ ธรรมชาติมากขึ้นใน 4–8 สัปดาห์
- bilateral
cochlear implants ให้ประโยชน์เพิ่มในเรื่อง
- speech
perception
- hearing
in noise
- sound
localization
- hearing
from either side
สามารถใส่แบบ
- simultaneous
bilateral
- sequential
bilateral
โดยผลลัพธ์ด้าน hearing และ quality of life ใกล้เคียงกัน
4) Direct-to-consumer / Over-the-counter (OTC) hearing
aids
หลักการ
เป็นทางเลือกแทน prescription hearing
aids ที่ fit โดย audiologist
เหมาะกับผู้ป่วย mild to moderate hearing loss โดยเฉพาะผู้ที่มีข้อจำกัดเรื่อง
- ราคา
- การเข้าถึง audiologist
จุดเด่น
- บางรุ่น self-fit / self-tune ได้
- ราคาต่ำกว่าระบบดั้งเดิมในบางกรณี
ข้อจำกัด
- เหมาะเฉพาะ mild to moderate hearing loss
- ไม่เหมาะใน severe hearing loss
- คุณภาพและ usability ต่างกันมากระหว่างยี่ห้อ/รุ่น
- บางการศึกษาพบผลใกล้เคียง audiologist-fitted hearing aids แต่ผลยังไม่สม่ำเสมอ
ในเชิงปฏิบัติ หากผู้ป่วยมี hearing loss
ที่ซับซ้อน หรือ speech understanding แย่
ควรประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญมากกว่าใช้ OTC device เอง
5) Other amplification devices
ตัวอย่าง
- amplified
telephones
- portable
amplification systems
- ระบบส่งสัญญาณเสียงจากทีวี โรงละคร โบสถ์ หรือสถานที่สาธารณะเข้าสู่ headset
Personal sound amplification products (PSAPs)
- ราคาไม่สูง
- ซื้อได้โดยตรง
- บางรุ่นทำงานใกล้เคียง hearing aid ในบางสถานการณ์
- แต่ยังด้อยกว่าเรื่อง customization และ programming
สำหรับ hearing loss pattern ที่ซับซ้อน
ทางปฏิบัติ PSAP อาจใช้ได้ในบางราย
แต่ถ้ามี audiologist ช่วยเลือกและปรับ จะได้ผลดีกว่า
6) Emerging technology
Middle ear implants
- มีการพัฒนาอุปกรณ์ฝังใน middle ear เช่น Esteem
- ได้รับการอนุมัติในบางประเทศสำหรับ severe hearing loss
- ข้อจำกัด:
- มีเฉพาะบางศูนย์
- ราคาแพง
- insurance
มักไม่ครอบคลุม
- long-term
efficacy ยังไม่ชัด
- reoperation
rate >20%
อุปกรณ์ใหม่อื่น ๆ
- implantable
devices ที่ช่วย ossicular motion
- device
ที่ clinician วางบน tympanic
membrane และเปลี่ยนทุก 3–4 เดือน
- light-driven
tympanic membrane system
ทั้งหมดนี้ยังมีข้อจำกัดเรื่องราคา การเข้าถึง และหลักฐานระยะยาว
Practical approach สำหรับแพทย์
1. เริ่มจากประเมินชนิดและความรุนแรงของ hearing
loss
- audiogram
- speech
discrimination / speech-in-noise performance
- ประเมิน impact ต่อชีวิตจริง
2. ถ้าเป็น mild to moderate hearing
loss
- ส่วนใหญ่เริ่มด้วย hearing aid
- พิจารณา bilateral fitting ถ้า bilateral
loss
- counseling
เรื่อง realistic expectation สำคัญมาก
3. ถ้า conventional hearing aid ใช้ไม่ได้
พิจารณา bone conduction device /
BAHA ในกรณี
- ear
canal anomaly
- chronic
ear disease
- intolerance
ต่อ conventional aid
- single-sided
deafness
4. ถ้า sensorineural hearing loss ระดับ moderate-severe ถึง severe และ hearing aid ไม่พอ
- ส่งประเมิน cochlear implant candidacy
5. ถ้ามีข้อจำกัดเรื่องราคา/การเข้าถึง
- ใน mild to moderate loss อาจพิจารณา OTC
hearing aid
- แต่ควรระวังไม่ใช้แทน specialist evaluation ในรายที่ซับซ้อน
Pearls สำหรับแพทย์
- Hearing
aid ไม่ restore normal hearing
- motivation
และ counseling สำคัญพอ ๆ กับ audiogram
- bilateral
fitting มักดีกว่า unilateral ใน bilateral
hearing loss
- ผู้สูงอายุยังได้ประโยชน์จาก hearing devices
- ผู้ป่วยที่ใช้ conventional hearing aid ไม่ได้
อาจได้ประโยชน์มากจาก BAHA
- ผู้ป่วยจำนวนมากที่ “ยังได้ยินบ้าง” ก็ยังอาจเหมาะกับ cochlear
implant
- severe/unilateral
complex hearing loss ไม่ควรรีบสรุปว่า “ไม่มีทางช่วยได้”
- device
selection ควร individualized ตาม hearing
profile, anatomy, dexterity, cognition, cost, และ patient
goals
สรุปสั้น
อุปกรณ์ช่วยฟังในผู้ใหญ่ควรเลือกตาม ชนิดและความรุนแรงของ
hearing loss, ความสามารถในการใช้เครื่อง,
สภาพหู, เป้าหมายของผู้ป่วย
และข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่าย
- Hearing
aids เป็น first-line สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่
- Bone
conduction devices/BAHA เหมาะเมื่อ conventional
air conduction aid ใช้ไม่ได้
- Cochlear
implants เหมาะใน moderate-severe to severe
sensorineural hearing loss ที่ยังฟังไม่ดีแม้ fit
hearing aid แล้ว
- OTC
devices/PSAPs มีบทบาทในบางราย แต่ไม่แทน specialist
care ในผู้ป่วยที่ซับซ้อน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น