Cerebrospinal Fluid (CSF) Physiology & Interpretation
การตรวจน้ำไขสันหลัง (CSF analysis) เป็นการตรวจสำคัญในการวินิจฉัยโรคติดเชื้อ ระบบประสาทอักเสบ
โรคหลอดเลือดสมอง เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง และมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับ CNS การแปลผลต้องอาศัยความเข้าใจทั้ง physiology และ composition
ของ CSF ร่วมกัน
CSF Physiology
การสร้าง CSF
สร้างจาก
Choroid plexus
ตำแหน่ง
- Lateral
ventricles
- Third
ventricle
- Fourth
ventricle
กลไก
- Filtration
- Active
transport
ผลิตประมาณ
20 mL/hour
≈
500 mL/day
การไหลของ CSF
Lateral ventricles
↓
Foramen of Monro
↓
Third ventricle
↓
Cerebral aqueduct
↓
Fourth ventricle
↓
Foramen of Magendie & Luschka
↓
Subarachnoid space
↓
Brain + spinal cord
↓
Arachnoid villi
↓
Venous sinus
การดูดกลับ
Arachnoid villi
ทำหน้าที่เป็น
One-way valve
CSF
→ Venous circulation
การอักเสบ
- Meningitis
- SAH
- Tumor
อาจทำให้ villi อุดตัน
→
Hydrocephalus ได้
Normal CSF Values
Volume
ผู้ใหญ่
90–200 mL
20% อยู่ใน ventricles
80% อยู่ใน subarachnoid space
Opening Pressure
ปกติ
6–25 cmH₂O
หลายสำนักใช้
<20 cmH₂O
เป็น upper limit ของ normal
Blood-Brain Barrier
มี 2 ส่วนสำคัญ
Blood-Brain Barrier (BBB)
อยู่ระหว่าง
Blood
↔ Brain interstitial fluid
ประกอบด้วย
- Endothelial
tight junctions
- Astrocytes
ควบคุมการเข้าสมองของสารต่างๆ
Blood-CSF Barrier
อยู่ที่
Choroid plexus epithelium
ควบคุมองค์ประกอบของ CSF โดยตรง
Normal CSF Composition
Appearance
ปกติ
- Clear
- Colorless
Cell Count
WBC
≤5 cells/µL
PMN
3 cells/µL ถือว่าผิดปกติ
RBC
≤5 cells/µL
Protein
ปกติ
23–38 mg/dL
(ประมาณ 15–45 mg/dL ที่ใช้กันทั่วไป)
Glucose
ปกติ
45–80 mg/dL
CSF/Serum glucose ratio
0.5–0.8
Lactate
ปกติ
0.9–2.7 mmol/L
Xanthochromia
คือ
Yellow/Pink discoloration ของ CSF
supernatant
เกิดจาก
Hemoglobin
↓
Oxyhemoglobin
↓
Bilirubin
สาเหตุสำคัญ
Subarachnoid Hemorrhage (SAH) ★
พบได้
- เริ่ม 2–12 ชั่วโมง
- อยู่ได้นาน 2–4 สัปดาห์
สาเหตุอื่น
- Protein
>150 mg/dL
- Severe
hyperbilirubinemia
Traumatic Tap vs SAH
|
Finding |
Traumatic Tap |
SAH |
|
RBC tube 1→4 |
ลดลง |
ไม่ลด |
|
Xanthochromia |
ไม่มี |
มี |
|
Opening pressure |
ปกติ |
สูง |
|
RBC |
Variable |
มัก
>2000/µL |
CSF Protein
Protein สูง
พบได้ใน
- Infection
- Inflammation
- Tumor
- SAH
- Obstruction
of CSF flow
Albuminocytologic Dissociation
Protein สูง
+
Cell count ปกติ
คลาสสิกของ
Guillain-Barré Syndrome
และ
Chronic Inflammatory Demyelinating Polyneuropathy
Oligoclonal Bands
บ่งบอก
Intrathecal IgG production
พบบ่อยใน
Multiple Sclerosis
ร่วมกับ
IgG Index >0.7
CSF Glucose
Hypoglycorrhachia
หมายถึง
CSF glucose ต่ำ
หรือ
CSF/Serum ratio <0.5
Causes
Infection
- Bacterial
meningitis
- TB
meningitis
- Fungal
meningitis
- Neurosyphilis
Malignancy
- Leptomeningeal
carcinomatosis
- Leukemia
- CNS
lymphoma
Inflammatory
- Neurosarcoidosis
Glucose <18 mg/dL
สนับสนุนอย่างมากต่อ
Acute bacterial meningitis
CSF Lactate
มีประโยชน์ในการแยก
Bacterial vs Viral meningitis
|
Condition |
Lactate |
|
Bacterial meningitis |
>6 mmol/L |
|
Viral meningitis |
<2 mmol/L |
Diagnostic accuracy สูงกว่า
- WBC
- Protein
- Glucose
ในหลายการศึกษา
CSF Pattern ในโรคสำคัญ
Acute Bacterial Meningitis
- OP ↑
- WBC
>1000/µL
- PMN
predominance
- Protein
>250 mg/dL
- Glucose
<45 mg/dL
Viral Meningitis
- WBC
<250/µL
- Lymphocyte
predominance
- Protein
<150 mg/dL
- Glucose
ปกติ
TB/Fungal Meningitis
- Lymphocytic
pleocytosis
- Protein
สูง
- Glucose
ต่ำ
- Opening
pressure มักสูง
HSV Encephalitis
มักพบ
- Lymphocytic
pleocytosis
- RBC สูงได้
- Protein
สูง
เนื่องจาก hemorrhagic necrosis ของ temporal lobe
Multiple Sclerosis
- WBC
<50/µL
- Lymphocyte
predominance
- Protein
ปกติหรือสูงเล็กน้อย
- Oligoclonal
bands +
- IgG
index ↑
NMOSD
Neuromyelitis Optica Spectrum Disorder
- Protein
สูง
- WBC สูง
- อาจมี neutrophil predominance
- WBC
>50/µL ได้
MOGAD
Myelin Oligodendrocyte Glycoprotein Antibody-Associated
Disease
- Lymphocytic
pleocytosis
- Protein
ปกติหรือสูงเล็กน้อย
Guillain-Barré Syndrome
- Protein
สูง
- Cell
count ปกติ
Albuminocytologic dissociation
โปรตีนอาจสูงถึง 200 mg/dL หลังสัปดาห์ที่ 2–3
Idiopathic Intracranial Hypertension
Idiopathic Intracranial Hypertension
- Opening
pressure >25 cmH₂O
- CSF
chemistry ปกติ
Subarachnoid Hemorrhage
- RBC สูง
- Xanthochromia
+
- Opening
pressure ↑
Leptomeningeal Carcinomatosis
- Cytology
positive
- Protein
สูง
- Glucose
ต่ำ
- Lymphocytic
pleocytosis
High-Yield CSF Interpretation Table
|
Disease |
WBC |
Cell type |
Protein |
Glucose |
|
Bacterial meningitis |
↑↑↑ |
PMN |
↑↑ |
↓ |
|
Viral meningitis |
↑ |
Lymphocyte |
↑เล็กน้อย |
ปกติ |
|
TB meningitis |
↑ |
Lymphocyte |
↑↑ |
↓ |
|
Fungal meningitis |
↑ |
Lymphocyte |
↑ |
↓ |
|
MS |
↑เล็กน้อย |
Lymphocyte |
ปกติ/↑ |
ปกติ |
|
GBS |
ปกติ |
- |
↑↑ |
ปกติ |
|
SAH |
RBC ↑↑ |
- |
↑ |
ปกติ |
|
Carcinomatous meningitis |
↑ |
Lymphocyte |
↑ |
↓ |
Clinical Pearls
- Opening
pressure >25 cmH₂O + CSF ปกติ → คิดถึง
IIH
- Protein
สูง + Cell ปกติ → Albuminocytologic
dissociation (GBS/CIDP)
- Oligoclonal
bands + IgG index สูง → สนับสนุน MS
- Glucose
<18 mg/dL →
bacterial meningitis จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ใช่
- CSF
lactate >6 mmol/L สนับสนุน bacterial meningitis
- Xanthochromia
เป็นหลักฐานสำคัญของ SAH
- Traumatic
tap มักมี RBC ลดลงจาก tube 1 → tube 4
- Leptomeningeal
metastasis มักมี protein สูง + glucose
ต่ำ + positive cytology
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น