Lung Cancer: Epidemiology and Risk Factors
Overview
Lung cancer เป็น
- มะเร็งที่พบบ่อยที่สุดชนิดหนึ่งของโลก
- สาเหตุการเสียชีวิตจากมะเร็งอันดับ 1 ในผู้ชายทั่วโลก
- อันดับ 2 ในผู้หญิง
ทั่วโลก (2018)
- ผู้ป่วยใหม่ ~2.1 ล้านราย
- เสียชีวิต ~1.8 ล้านราย
ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุดคือ
การสูบบุหรี่ ซึ่งก่อให้เกิดประมาณ
90% ของมะเร็งปอดทั้งหมด
Smoking: Risk Factor ที่สำคัญที่สุด
Cigarette Smoking
ผู้สูบบุหรี่เรื้อรัง
มีความเสี่ยงมะเร็งปอด
สูงกว่าคนไม่สูบบุหรี่
ประมาณ
10–30 เท่า
Lifetime Risk
Heavy smokers
ความเสี่ยงสะสมตลอดชีวิต
≈30%
Never smokers
≈1%
หรือน้อยกว่า
ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงในผู้สูบบุหรี่
- จำนวนมวนต่อวัน
- ระยะเวลาการสูบ
- เริ่มสูบตั้งแต่อายุน้อย
- สูบลึก
- Tar/Nicotine
สูง
- บุหรี่ไม่มี filter
Smoking Cessation
ประโยชน์
ลดความเสี่ยงมะเร็งปอด
ได้
ประมาณ
20–90%
ขึ้นกับระยะเวลาที่เลิกสูบ
Timeline
เริ่มเห็นประโยชน์
ภายใน
5 ปี
หลังเลิกสูบ
>15 ปีหลังเลิกสูบ
ลดความเสี่ยงได้
80–90%
เมื่อเทียบกับผู้ที่ยังสูบอยู่
Life Expectancy
การเลิกบุหรี่
เพิ่มอายุขัย
ประมาณ
6–10 ปี
Smoking Reduction
แม้เลิกไม่ได้
แต่ลดจำนวนบุหรี่ลง ≥50%
ยังลดความเสี่ยงมะเร็งปอดได้
≈27%
Secondhand Smoke
เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปอด
มี
Dose-response relationship
ยิ่งสัมผัสมาก
→ ยิ่งเสี่ยงมาก
Cigar & Pipe
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอดเช่นกัน
Relative Risk
ประมาณ
2–5 เท่า
เทียบกับ non-smokers
และมี dose-response relationship
Marijuana & Cocaine
ข้อมูลยังไม่ชัดเจน
แต่พบ
- Histologic
changes
- Molecular
alterations
คล้าย premalignant lesions ของ tobacco smokers
น่าจะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด
แต่ยังไม่ทราบ magnitude ที่ชัดเจน
Electronic Cigarettes (Vaping)
ปัจจุบัน
ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอ
ที่จะสรุปความเสี่ยงมะเร็งปอดระยะยาว
เนื่องจากระยะเวลาติดตามยังสั้น
Occupational & Environmental Carcinogens
Major Carcinogens
- Asbestos
- Radon
- Arsenic
- Chromium
- Nickel
- Formaldehyde
- Polycyclic
aromatic hydrocarbons
- Ionizing
radiation
- Diesel
exhaust
Asbestos
Established Risk Factor
ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตาม
Dose of Exposure
Highest Risk
ผู้ที่มี
Asbestosis
ร่วมด้วย
Synergy กับ Smoking
สูบบุหรี่ร่วมกับ asbestos
เพิ่มความเสี่ยงอย่างมาก
มากกว่าผลรวมของแต่ละปัจจัย
Radon
Leading Cause ใน Never Smokers
Radon
เป็น gas จากการสลายตัวของ
uranium
Mechanism
ปล่อย
Alpha particles
ทำลาย respiratory epithelium
Contribution
อาจรับผิดชอบ
≈9%
ของ lung cancer deaths ในยุโรป
Indoor Air Pollution
สำคัญมากในประเทศกำลังพัฒนา
เช่น
- Wood
burning
- Coal
burning
- Biomass
fuel
Chinese Cohort
ผู้ใช้
Bituminous coal
มีความเสี่ยงสูงมาก
Lifetime risk
≈20%
เทียบกับ
≈0.5%
ในผู้ใช้ anthracite coal
Air Pollution
โดยเฉพาะ
PM2.5
มีความสัมพันธ์กับ
- Lung
cancer incidence
- Lung
cancer mortality
อย่างชัดเจน
Diesel Exhaust
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด
แบบ
Dose-dependent
แม้ปรับ confounders แล้ว
Prior Radiation Therapy
เพิ่มความเสี่ยง
Secondary lung cancer
Hodgkin Lymphoma
RR
≈2.6–7
ความเสี่ยงอยู่นาน
20–25 ปี
Breast Cancer RT
อาจเพิ่มความเสี่ยง
Second primary lung cancer
โดยเฉพาะในผู้สูบบุหรี่
Chronic Lung Diseases
COPD
เป็น
Independent Risk Factor
ที่สำคัญที่สุดรองจาก smoking
Risk Increase
ประมาณ
2–5 เท่า
แม้ปรับ smoking แล้ว
Other Lung Diseases
เพิ่มความเสี่ยง
- Emphysema
- Chronic
bronchitis
- Pneumonia
- Tuberculosis
- Pulmonary
fibrosis
Pulmonary Fibrosis
เพิ่มความเสี่ยง
8–14 เท่า
สูงที่สุดในกลุ่มโรคปอดเรื้อรัง
Genetic Factors
Family History
First-degree relative เป็น lung cancer
เพิ่มความเสี่ยง
≈1.8 เท่า
Risk สูงขึ้นเมื่อ
- วินิจฉัยตั้งแต่อายุน้อย
- มีหลายคนในครอบครัวเป็น
Other Factors
HIV
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด
แต่ไม่ใช่ AIDS-defining cancer
Opium
IARC จัดเป็น carcinogen
เพิ่มความเสี่ยง
HR ≈2.2
Beta-carotene Supplement
ในผู้สูบบุหรี่
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด
OR ≈1.24
จึงไม่แนะนำใช้เพื่อ chemoprevention
Vitamin B6/B12
มีข้อมูล observational
ว่าการใช้ high-dose supplementation
อาจเพิ่มความเสี่ยงในผู้ชาย
แต่ยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติม
High-Yield Pearls สำหรับแพทย์
- Smoking
เป็นสาเหตุของมะเร็งปอดประมาณ 90%
- Heavy
smokers มี lifetime risk สูงถึง ~30%
- เลิกบุหรี่ >15 ปี ลดความเสี่ยงได้ 80–90%
- Secondhand
smoke มี dose-response relationship
- Radon
เป็น environmental risk factor สำคัญที่สุดใน
never smokers
- Asbestos
+ smoking เพิ่มความเสี่ยงแบบ synergistic
- PM2.5
และ diesel exhaust เป็น carcinogens
ที่มีหลักฐานชัดเจน
- COPD
เป็น independent risk factor ที่สำคัญที่สุดรองจาก
smoking
- Pulmonary
fibrosis เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด 8–14 เท่า
- Family
history เพิ่มความเสี่ยงประมาณ 1.8 เท่า
- Beta-carotene
supplementation เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอดในผู้สูบบุหรี่
- การป้องกันมะเร็งปอดที่มีประสิทธิภาพที่สุดยังคงเป็น smoking
prevention และ smoking cessation
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น