Microbiology: Gram-Negative Cocci overview
เมื่อเรียน Gram-positive cocci และ Gram-negative bacilli แล้ว จะพบว่ากลุ่ม
Gram-negative cocci (GNC)
มีจำนวนเชื้อไม่มาก
แต่มีความสำคัญทางคลินิกสูงมาก
โดยเฉพาะ
- Meningitis
- Gonorrhea
- Septic
arthritis
- Fulminant
sepsis
Concept สำคัญที่สุด
ถ้าจำเพียงประโยคเดียว
Gram-negative cocci = Neisseria
ในเวชปฏิบัติจริง
เมื่อเห็น Gram-negative diplococci
ให้คิดถึง
Neisseria meningitidis
Neisseria gonorrhoeae
ก่อนเสมอ
Gram-negative cocci มีอะไรบ้าง
ที่สำคัญทางการแพทย์มีเพียงไม่กี่ชนิด
Neisseria meningitidis
Neisseria gonorrhoeae
Moraxella catarrhalis
แต่สองตัวแรกสำคัญที่สุด
ลักษณะทางจุลชีววิทยา
รูปร่าง
เป็น diplococci
ลักษณะเหมือนเมล็ดกาแฟ 2 เมล็ดประกบกัน
( )
( )
หรือ
><
ชอบอยู่บน mucosal surface
เชื้อกลุ่มนี้ไม่ชอบผิวหนัง
ไม่ชอบลำไส้
แต่ชอบ
- Nasopharynx
- Oropharynx
- Genital
tract
วิธีคิด Pathogenesis
เชื้อกลุ่มนี้เป็น
"Mucosal pathogens"
เริ่มจาก
Colonization
↓
Mucosal invasion
↓
Bloodstream invasion
↓
Disease
Genus Neisseria
แบ่งง่าย ๆ
Neisseria
│
├── N.
meningitidis
│
└── N.
gonorrhoeae
Neisseria meningitidis
(Meningococcus)
Habitat
อยู่ใน
- Nasopharynx
ของคนปกติ
ประมาณ 5-20%
อาจมีเชื้ออยู่โดยไม่ป่วย
การติดต่อ
ผ่าน
- Respiratory
droplets
- Close
contact
Pathogenesis
เริ่มจาก
Nasopharynx
↓
Bloodstream
↓
Meninges
โรคสำคัญ
Meningitis
สาเหตุสำคัญของ bacterial meningitis
ในวัยรุ่นและ young adults
Meningococcemia
ภาวะเชื้อเข้ากระแสเลือด
Fulminant sepsis
เกิด shock ได้รวดเร็วมาก
จุดเด่นของ Meningococcus
Capsule
มี capsule หนา
ช่วยหลบ phagocytosis
Endotoxin
LPS/LOS ปริมาณมาก
ทำให้เกิด
Massive cytokine release
↓
DIC
↓
Shock
อาการคลาสสิก
Fever
Headache
Neck stiffness
Petechial rash
Petechial rash
เป็น clue สำคัญ
Fever
+
Petechiae
↓
คิดถึง meningococcemia
เสมอ
Waterhouse-Friderichsen syndrome
ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง
Meningococcemia
↓
DIC
↓
Adrenal hemorrhage
↓
Shock
Clinical pearl
ไข้สูง
petechiae
hypotension
=
Meningococcal sepsis จนกว่าจะพิสูจน์ว่าไม่ใช่
Neisseria gonorrhoeae
(Gonococcus)
Habitat
อยู่ใน
- Cervix
- Urethra
- Rectum
- Pharynx
ติดต่อทางเพศสัมพันธ์
เป็นหนึ่งใน STI ที่พบบ่อยที่สุด
Pathogenesis
Sexual transmission
↓
Mucosal infection
↓
Local inflammation
โรคสำคัญ
Urethritis
ชาย
อาการเด่น
Dysuria
+
Purulent discharge
Cervicitis
หญิง
อาจไม่มีอาการ
PID
Pelvic inflammatory disease
Epididymitis
Proctitis
Pharyngitis
Disseminated Gonococcal Infection (DGI)
เชื้อเข้ากระแสเลือด
เกิด
Tenosynovitis
Arthritis
Skin lesions
Septic arthritis
ในวัยหนุ่มสาวที่มีเพศสัมพันธ์
ต้องคิดถึง Gonorrhea เสมอ
ทำไม Gonococcus ไม่มี capsule
ต่างจาก meningococcus
เพราะโรคส่วนใหญ่เกิดเฉพาะที่ mucosa
ไม่ใช่ bloodstream pathogen หลัก
Pili
อาวุธสำคัญ
ช่วยเกาะ mucosa
Antigenic variation
เปลี่ยนผิวตัวเองได้เรื่อย ๆ
จึงติดซ้ำได้
และไม่มีวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูงเหมือน meningococcus
เปรียบเทียบ N. meningitidis และ N. gonorrhoeae
|
Feature |
Meningitidis |
Gonorrhoeae |
|
Habitat |
Nasopharynx |
Genital tract |
|
Transmission |
Respiratory |
Sexual |
|
Capsule |
Yes |
No |
|
Meningitis |
++++ |
Rare |
|
Septic shock |
++++ |
Rare |
|
STI |
No |
++++ |
|
Septic arthritis |
+ |
+++ |
|
Vaccine |
Yes |
No |
Moraxella catarrhalis
เชื้อ Gram-negative diplococcus อีกตัว
Habitat
Upper respiratory tract
โรคสำคัญ
- Otitis
media
- Sinusitis
- COPD
exacerbation
ความสำคัญ
น้อยกว่า Neisseria มาก
แต่พบบ่อยในทางเดินหายใจ
Framework ที่ควรจำ
ให้คิดเป็น
Gram-negative cocci
│
├──
Brain pathogen
│ ↓
│ Meningococcus
│
├── STI
pathogen
│ ↓
│ Gonococcus
│
└──
Respiratory pathogen
↓
Moraxella
Clinical Approach
Fever + neck stiffness
คิด
N. meningitidis
Fever + petechial rash
คิด
Meningococcemia
Purulent urethral discharge
คิด
N. gonorrhoeae
Young adult + septic arthritis
คิด
Disseminated gonococcal infection
Child with otitis media
อาจพบ
Moraxella catarrhalis
Pathogenesis Summary
Gram-negative cocci ก่อโรคผ่าน 2 กลไกหลัก
Mucosal invasion
Mucosa
↓
Local infection
เช่น
- Gonorrhea
- Moraxella
Bloodstream invasion
Nasopharynx
↓
Blood
↓
Meninges
เช่น
- Meningococcus
Mind Map สรุป
Gram-negative cocci
│
├── Neisseria
│ │
│ ├── N.
meningitidis
│ │ ├─ Capsule
│ │ ├─ Meningitis
│ │ ├─ Petechiae
│ │ └─ Septic shock
│ │
│ └── N.
gonorrhoeae
│ ├─ STI
│ ├─
Urethritis
│ ├─ PID
│ ├─
Septic arthritis
│ └─
Antigenic variation
│
└── Moraxella
├─
Otitis media
├─
Sinusitis
└─ COPD
exacerbation
สรุปจำง่ายที่สุด
- N.
meningitidis = เชื้อจาก nasopharynx ที่ชอบเข้ากระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมอง
- N.
gonorrhoeae = เชื้อ STI ที่ชอบ mucosa
ของระบบสืบพันธุ์
- Moraxella
= เชื้อทางเดินหายใจส่วนบน
ดังนั้นเมื่อเห็น Gram-negative
diplococci ใต้กล้อง ให้ถามทันทีว่า
"ผู้ป่วยมี meningitis หรือมี STI ?"
เพราะคำตอบส่วนใหญ่มักจะอยู่ในสองโรคนี้ครับ.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น