วันจันทร์ที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2569

Nummular Headache (Coin-shaped Headache)

Nummular Headache (Coin-shaped Headache)

Nummular headache เป็น primary headache syndrome ที่พบไม่บ่อย ลักษณะเด่นคือปวดศีรษะเฉพาะจุดในบริเวณหนังศีรษะที่มีขนาดเล็ก รูปร่างคงที่ คล้ายเหรียญ (coin-shaped) โดยไม่มีอาการร่วมแบบ migraine หรือ trigeminal autonomic cephalalgia และต้องค้นหาสาเหตุรอง (secondary causes) เสมอ

Epidemiology

  • พบไม่บ่อย
  • Incidence ประมาณ 6.4/100,000 คน
  • พบในหญิงมากกว่าชาย (≈1.6:1)
  • อายุเริ่มมีอาการเฉลี่ยประมาณ 50 ปี
  • พบได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่

Pathophysiology

ยังไม่ทราบแน่ชัด

สมมติฐานที่สำคัญ ได้แก่

1. Terminal branch neuralgia

  • อาจเป็น focal neuralgia ของปลายแขนง trigeminal nerve

2. Autoimmune mechanism

  • พบความสัมพันธ์กับ autoimmune markers และ autoimmune disease ในบางราย

3. Migraine association

  • พบร่วมกับ migraine ได้บ่อยกว่าประชากรทั่วไป
  • ยังไม่ชัดเจนว่าเกี่ยวข้องกันโดยตรงหรือเป็นเพียง coexistence

Clinical Features

ลักษณะสำคัญที่สุด

ปวดศีรษะเฉพาะจุดในบริเวณหนังศีรษะ

คุณสมบัติของตำแหน่งปวด

  • รูปร่างกลมหรือวงรี
  • ขอบเขตชัดเจน
  • ขนาดคงที่
  • เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-6 ซม.
  • มักอยู่ตำแหน่งเดิมเสมอ

บริเวณที่พบบ่อยที่สุด

  • Parietal scalp

ลักษณะอาการปวด

ความรุนแรง

  • Mild ถึง moderate

ลักษณะ

  • Pressing
  • Throbbing
  • Stabbing

อาจเป็น

Continuous

ปวดตลอดเวลา

หรือ

Intermittent

เป็นๆหายๆ

อาจมี spontaneous remission หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน

Exacerbation

บน baseline pain อาจมี

  • Lancinating pain
  • Sharp stabbing pain

ตอนแรกมักนานเพียงไม่กี่วินาที

แต่บางรายอาจนาน

  • นาที
  • ชั่วโมง

Sensory Symptoms

บริเวณที่ปวดอาจมี

  • Allodynia
  • Hyperesthesia
  • Paresthesia

สิ่งกระตุ้นได้แก่

  • สัมผัสหนังศีรษะ
  • หวีผม
  • แตะบริเวณที่ปวด

สิ่งที่ "ไม่มี"

ช่วยแยกจาก migraine และ TACs

โดยทั่วไปไม่มี

  • Nausea
  • Vomiting
  • Photophobia
  • Phonophobia
  • Rhinorrhea
  • Lacrimation
  • Conjunctival injection
  • Focal neurologic symptoms

Physical Examination

ส่วนใหญ่ตรวจปกติ

อย่างไรก็ตามควรมองหา

  • Alopecia
  • Skin atrophy
  • Rash
  • Swelling
  • Palpable mass

หากพบรอยโรคบนหนังศีรษะ ให้สงสัย secondary headache

ICHD-3 Diagnostic Criteria

ต้องมีครบทุกข้อ

A. Head pain

  • Continuous หรือ intermittent

B. Pain confined to scalp area ที่มีลักษณะ

1.       Sharply contoured

2.       Fixed size and shape

3.       Round หรือ elliptical

4.       Diameter 1-6 cm

C.

ไม่สามารถอธิบายด้วย headache disorder อื่นได้

Secondary Causes ที่ต้องค้นหา

Extracranial

  • Subcutaneous aneurysm
  • Scleroderma
  • Herpes zoster

Skull lesions

  • Paget disease
  • Osteomyelitis
  • Cranial hemangioma
  • Craniosynostosis
  • Langerhans cell histiocytosis

Intracranial lesions

  • Meningioma
  • Cavernous malformation
  • Arachnoid granulation
  • Intracranial stent-related lesion

Evaluation

Physical Examination

ตรวจ

  • หนังศีรษะ
  • ผิวหนัง
  • Mass lesion
  • Neurologic deficits

อย่างละเอียด

Neuroimaging

MRI Brain with contrast (แนะนำ)

เพื่อค้นหา

  • Neoplasm
  • Infection
  • Vascular lesion
  • Bone lesion

ที่อยู่ใกล้ตำแหน่งปวด

CT Head with contrast

ใช้ในรายที่ MRI ไม่ได้

Differential Diagnosis

Primary Stabbing Headache

ลักษณะแตกต่าง

Nummular headache

Primary stabbing headache

ปวดบริเวณเดิม

ตำแหน่งเปลี่ยนได้

ปวดต่อเนื่องได้

มักเป็นวินาที

Coin-shaped area

ไม่มีขอบเขตชัด

Occipital Neuralgia

Occipital neuralgia

  • ปวดตามแนวเส้นประสาท
  • พื้นที่กว้างกว่า

Nummular headache

  • จำกัดเฉพาะจุด
  • ขนาดเล็ก 1-6 ซม.

Treatment

First-line: Simple Analgesics

NSAIDs

  • Ibuprofen 400-600 mg q6h PRN
  • Naproxen 250-500 mg q12h PRN
  • Indomethacin 25-50 mg q8-12h PRN

ใน observational study ได้ผล >50% pain reduction ประมาณ 72%

Gabapentin

เป็น preventive agent ที่ใช้บ่อยที่สุด

ขนาด

  • 900-1800 mg/day

ประสิทธิภาพ

  • ได้ผลประมาณ 84% ในบาง series

จึงถือเป็นยาหลักในรายที่

  • อาการมาก
  • เรื้อรัง
  • ไม่ตอบสนองต่อ analgesics

Alternative Drugs

  • Amitriptyline
  • Pregabalin
  • Lamotrigine
  • Carbamazepine

Refractory Cases

Botulinum Toxin A

พิจารณาเมื่อ

  • ไม่ตอบสนองต่อ oral therapy

ตัวอย่าง regimen

  • OnabotulinumtoxinA 25 units
  • ฉีด 5 จุดในบริเวณที่ปวด
  • ทำซ้ำทุก 12 สัปดาห์

Response rate

  • 63-77%

จำนวน headache days ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งที่ไม่แนะนำ

Local anesthetic injection

เช่น

  • Lidocaine injection

ส่วนใหญ่ไม่ได้ผล

จึงไม่แนะนำเป็น routine therapy

Prognosis

  • บางรายหายเองได้
  • บางรายตอบสนองต่อยาอย่างดี
  • บางรายต้องรักษาต่อเนื่องหลายปี
  • อาจมี refractory chronic pain ได้

โดยรวมเป็นโรคที่ไม่ก่อให้เกิด neurologic disability แต่ควรค้นหา secondary causes ก่อนวินิจฉัยว่าเป็น primary nummular headache เสมอ

Clinical Pearls

  • ปวดศีรษะ "เป็นวงกลมขนาด 1-6 ซม. อยู่ตำแหน่งเดิมตลอด" ให้นึกถึง Nummular headache
  • ไม่มี nausea, photophobia หรือ autonomic symptoms
  • ต้องทำ MRI brain with contrast อย่างน้อย 1 ครั้งเพื่อคัดกรอง secondary causes
  • Gabapentin เป็นยาที่มีข้อมูลสนับสนุนมากที่สุด
  • Botulinum toxin เป็นทางเลือกที่ดีใน refractory cases
  • หากมี rash, swelling, alopecia หรือ palpable lesion ต้องค้นหาสาเหตุรองก่อนเสมอ

 

ที่
ป้ายกำกับ:

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)