Physiology of the Normal Menstrual Cycle
Menstrual cycle เป็นกระบวนการที่มีการประสานงานระหว่าง
- Hypothalamus
(GnRH)
- Pituitary
(FSH, LH)
- Ovary
(Estradiol, Progesterone, Inhibins)
- Endometrium
เพื่อให้มีการตกไข่ (ovulation) เพียง 1 ฟองต่อรอบเดือน และเตรียม endometrium
สำหรับการฝังตัวของตัวอ่อน
1. นิยามของ Menstrual Cycle ปกติ
|
Parameter |
Normal |
|
Frequency |
ทุก 24–38 วัน |
|
Duration |
≤8 วัน |
|
Regularity |
ความแปรปรวนของรอบเดือนตามช่วงอายุ |
|
Volume |
ไม่รบกวนคุณภาพชีวิต |
ในงานวิจัย
- Menstrual
blood loss ≤80 mL/cycle ถือว่าปกติ
2. ภาพรวมของ Menstrual Cycle
แบ่งเป็น 3 ระยะ
1. Follicular phase
Day 1 ของประจำเดือน → ก่อน ovulation
ลักษณะเด่น
- FSH กระตุ้น follicle growth
- Estradiol
เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
2. Midcycle surge + Ovulation
- Estradiol
สูงถึง threshold
- เกิด LH surge
- Ovulation
3. Luteal phase
หลัง ovulation
Corpus luteum สร้าง
- Progesterone
- Estradiol
หากไม่ตั้งครรภ์
→ Corpus
luteum เสื่อม
→
Progesterone ลด
→
Menstruation
3. Follicular Phase
Early Follicular Phase
ช่วงต้นรอบเดือน
รังไข่มีการทำงานต่ำที่สุด
จึงมี
- Estradiol
ต่ำ
- Progesterone
ต่ำ
ผลคือ
negative feedback ลดลง
ทำให้
FSH เพิ่มประมาณ 30%
เพื่อ recruit follicle cohort ใหม่
ฮอร์โมนสำคัญ
FSH
หน้าที่
- กระตุ้น granulosa cell
- กระตุ้น follicle growth
LH
pulse frequency เพิ่มขึ้น
จาก
- 1
pulse/4 ชั่วโมง
เป็น
- 1
pulse/90 นาที
4. Mid-Follicular Phase
Follicles หลายใบเริ่มโต
granulosa cells สร้าง
Estradiol
Inhibin A
มากขึ้น
Estradiol ที่เพิ่มขึ้น
ทำให้
- Endometrium
proliferate
- FSH ลดลง (negative feedback)
Ultrasound
พบ
- Follicle
9–10 mm
- Triple-line
endometrium
5. Late Follicular Phase
เกิด
Dominant Follicle Selection
เหลือ follicle เดียวที่โตต่อ
follicle อื่น
→
atresia
Dominant follicle
โตประมาณ
2 mm/day
จนมีขนาด
20–26 mm ก่อน ovulation
Cervical Mucus
Estradiol สูง
ทำให้
- ใส
- เหลว
- ยืดได้ (spinnbarkeit)
ช่วย sperm transport
6. LH Surge
จุดสำคัญที่สุดของรอบเดือน
เมื่อ Estradiol สูงต่อเนื่อง
feedback เปลี่ยนจาก
Negative →
Positive
เกิด
LH surge
LH เพิ่มขึ้นประมาณ
10 เท่า
FSH เพิ่มเล็กน้อย
7. Ovulation
LH surge ทำให้
Oocyte maturation
เสร็จสิ้น meiosis I
Follicular rupture
ไข่ถูกปล่อยออกจากรังไข่
เวลาสำคัญ
Ovulation เกิด
36–44 ชั่วโมง
หลังเริ่ม LH surge
8. Endometrial Changes Around Ovulation
ก่อน ovulation
Proliferative endometrium
Estradiol dominant
หลัง ovulation
Progesterone เพิ่ม
ทำให้
Secretory transformation
- Mitosis
หยุด
- Gland
organization
- พร้อม implantation
9. Luteal Phase
หลัง ovulation
follicle เปลี่ยนเป็น
Corpus luteum
Corpus luteum สร้าง
Progesterone (หลัก)
Estradiol
Inhibin A
Progesterone มีผล
- Endometrium
secretory
- ลด LH pulse frequency
- เตรียม implantation
10. หากมีการปฏิสนธิ
Embryo สร้าง
hCG
กระตุ้น LH receptor ของ corpus
luteum
ทำให้
- Corpus
luteum อยู่รอด
- Progesterone
คงอยู่
- Endometrium
ไม่หลุดลอก
11. หากไม่มีการตั้งครรภ์
Corpus luteum เสื่อม
เกิด
- Progesterone
↓
- Estradiol
↓
- Inhibin
A ↓
ผลคือ
Endometrial ischemia
↓
Endometrial shedding
↓
Menstruation
ประมาณ
14 วันหลัง LH surge
Hormone Summary
|
Phase |
FSH |
LH |
Estradiol |
Progesterone |
|
Early follicular |
↑ |
ต่ำ |
ต่ำ |
ต่ำ |
|
Mid follicular |
↓ |
↓ |
↑ |
ต่ำ |
|
Late follicular |
↓ |
↓ |
↑↑↑ |
ต่ำ |
|
Ovulation |
↑
เล็กน้อย |
↑↑↑↑
(surge) |
Peak |
เริ่มสูง |
|
Luteal |
ต่ำ |
ต่ำ |
ปานกลาง |
↑↑↑ |
|
Premenses |
↑
เล็กน้อย |
ต่ำ |
↓ |
↓ |
Clinical Pearls
- FSH
rise ช่วงต้นรอบเดือนเป็นตัว recruit follicle cohort
- Estradiol
เป็นตัวทำให้ endometrium proliferate
- Dominant
follicle โตจน ~20–26 mm ก่อนตกไข่
- LH
surge เกิดจาก positive feedback ของ estradiol
- Ovulation
เกิด 36–44 ชั่วโมงหลังเริ่ม LH
surge
- Luteal
phase ถูกควบคุมโดย progesterone จาก corpus
luteum
- Luteal
phase ค่อนข้างคงที่ (~14 วัน) ขณะที่ follicular
phase เป็นส่วนที่แปรผันของรอบเดือน
- hCG
ช่วยคง corpus luteum ใน early
pregnancy
- การลดลงของ progesterone และ estradiol เป็น trigger ของ menstruation
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น