Radiation Dermatitis
Overview
Radiation dermatitis เป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของ
radiotherapy
- พบ >90% ของผู้ป่วยที่ได้รับรังสีรักษา
- ส่วนใหญ่เป็น mild-moderate
- ประมาณ 20–45% อาจเกิด severe
dermatitis (moist desquamation หรือ ulceration)
Pathophysiology
Acute Radiation Dermatitis
เซลล์ที่ไวต่อรังสี
- Basal
keratinocytes
- Hair
follicle stem cells
- Melanocytes
Radiation ทำให้
- DNA
double-strand breaks
- Free
radical formation
- Inflammatory
cytokine release
- Basal
cell depletion
ผลลัพธ์
→
Epidermal renewal ล้มเหลว
→ Skin
breakdown
Cytokines สำคัญ
- IL-1α
- IL-1β
- TNF-α
- IL-6
- IL-8
- CCL2
- CXCL10
ทำให้เกิด
- Erythema
- Edema
- Leukocyte
infiltration
- Delayed
wound healing
Late Radiation Injury
เกี่ยวข้องกับ
TGF-β
ทำให้เกิด
- Fibrosis
- Dermal
sclerosis
- Chronic
skin damage
Risk Factors
Patient Factors
High-risk sites
- Neck
- Face
- Chest
- Breast
- Abdomen
- Extremities
Clinical Factors
- Obesity
- Malnutrition
- Smoking
- Chronic
sun exposure
- Large
breast size
- Breast
reconstruction
เพิ่มความเสี่ยง severe dermatitis
Genetic Disorders
เสี่ยงสูงมาก
- Ataxia-telangiectasia
- Fanconi
anemia
- Bloom
syndrome
- Xeroderma
pigmentosum
- Gorlin
syndrome
Treatment-related Factors
เพิ่มความเสี่ยง
- Total
dose สูง
- Large
radiation field
- High
dose/fraction
- Bolus
technique
Concurrent Therapy
เสี่ยงรุนแรงขึ้น
Chemoradiation
เช่น
- Anthracyclines
- Taxanes
EGFR inhibitors
เช่น
- Cetuximab
อาจเกิด grade 3–4 dermatitis ได้ถึง 30–40%
Clinical Manifestations
Acute Radiation Dermatitis
เกิดภายใน
≤90 วัน
หลังเริ่ม RT
Skin Findings
- Erythema
- Edema
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- Epilation
- Dry
desquamation
- Moist
desquamation
Dose-Response
12–20 Gy
Erythema
≥20 Gy
Dry desquamation
>50 Gy
Moist desquamation
Symptoms
- Pruritus
- Burning
- Pain
- Fatigue
Clinical Course
ระหว่าง RT
→ ค่อย ๆ แย่ลง
หลังจบ RT
→ อาจแย่ต่ออีก 10–14 วัน
หลังจากนั้น
→
Re-epithelialization เริ่มภายใน ~10 วัน
ถ้าไม่มี infection
CTCAE Grading
Grade 1
- Faint
erythema
- Dry
desquamation
อาการคันเล็กน้อย
Grade 2
- Brisk
erythema
- Patchy
moist desquamation
- Limited
to skin folds
อาจมี edema
Grade 3
- Confluent
moist desquamation
- Beyond
skin folds
- Bleeding
with minor trauma
Grade 4
- Full-thickness
ulceration
- Necrosis
- Spontaneous
bleeding
อาจต้อง skin graft
Prevention
General Skin Care
แนะนำทุกคน
ควรทำ
- ล้างด้วยน้ำอุ่นและ mild soap
- Moisturizer
วันละ 2–3 ครั้ง
- ใส่เสื้อผ้าหลวม
- ป้องกันแสงแดด
- ใช้ electric razor
หลีกเลี่ยง
- Perfume
- Alcohol-based
lotion
- Friction
- Sunburn
Topical Corticosteroids
มีหลักฐานดีที่สุด
แนะนำ
Mometasone furoate 0.1%
หรือ
Hydrocortisone butyrate 0.1%
เริ่ม
- ตั้งแต่วันแรกของ RT
ต่อเนื่องจนจบ RT
และต่ออีก 2–3 สัปดาห์
ประโยชน์
- ลด moist desquamation
- ลด itching
- ลด burning
สิ่งที่ "ไม่แนะนำเป็น Routine"
หลักฐานไม่ชัดเจน
- Aloe
vera
- Trolamine
- Sucralfate
- Hyaluronic
acid
- Curcumin
- Pentoxifylline
- Zinc
supplement
Management
Grade 1
Treatment
- Moisturizer
- Topical
steroid
Antihistamines
มักไม่ช่วยมาก
Grade 2–3
Moist Desquamation
เป้าหมาย
- ป้องกัน infection
- ลด pain
- ส่งเสริม wound healing
Dressing ที่นิยม
- Mepilex
Lite
- Biatain
- Silicone
foam dressing
เปลี่ยนทุกวันหรือบ่อยกว่านั้น
ถ้ามี Infection
พิจารณา
- Topical
antibiotics
- Systemic
antibiotics
โดยเฉพาะ
Staphylococcus aureus
ซึ่งเป็นเชื้อที่พบบ่อย
Grade 4
ต้อง multidisciplinary care
อาจต้อง
- Debridement
- Skin
graft
- Flap
reconstruction
และบางครั้งต้องหยุด RT
EGFR Inhibitor-associated Dermatitis
เช่น
Cetuximab
ลักษณะเด่น
- เกิดเร็ว (ภายใน 2 สัปดาห์)
- Xerosis
รุนแรง
- Ulceration
- Crusting
- Bleeding
รุนแรงกว่า RT เพียงอย่างเดียว
Radiation Recall Dermatitis
นิยาม
การอักเสบเกิดขึ้นในบริเวณที่เคยได้รับรังสี
หลังได้รับยาในภายหลัง
อาจเกิด
- หลายสัปดาห์
- หลายเดือน
- หลายปี
หลัง RT
ยาที่พบบ่อย
- Doxorubicin
- Paclitaxel
- Docetaxel
- Gemcitabine
- Capecitabine
- Pemetrexed
Fluoroscopy-Induced Radiation Dermatitis
พบหลัง
- PCI
- Complex
angiography
- Prolonged
fluoroscopy
เกิด
หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนหลัง procedure
ลักษณะ
- Erythematous
plaque
- Hyperpigmentation
- Induration
- Ulceration
มักวินิจฉัยช้าเพราะไม่ได้เชื่อมโยงกับ procedure
เดิม
Chronic Radiation Dermatitis
เกิด
หลายเดือนถึงหลายปี
หลัง RT
ลักษณะ
- Fibrosis
- Atrophy
- Telangiectasia
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- Poikiloderma
High-Yield Pearls สำหรับแพทย์
- Radiation
dermatitis พบ >90% ของผู้ป่วยที่ได้รับ
RT
- Basal
keratinocyte เป็นเซลล์เป้าหมายหลัก
- 12–20
Gy → erythema
- ≥20
Gy → dry
desquamation
- >50
Gy → moist
desquamation
- Topical
corticosteroid (mometasone/hydrocortisone butyrate) มีหลักฐานดีที่สุดในการป้องกัน
severe dermatitis
- Grade
2–3 ใช้ silicone foam dressing + ป้องกัน
infection
- S.
aureus เป็นเชื้อที่พบบ่อยที่สุด
- Cetuximab
+ RT ทำให้ dermatitis รุนแรงขึ้นอย่างชัดเจน
- Fluoroscopy-induced
dermatitis อาจเกิดหลัง PCI หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
- Chronic
radiation dermatitis = fibrosis + atrophy + telangiectasia
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น