Secondhand Smoke (SHS) in Pediatric
Secondhand smoke (SHS) เป็นสาเหตุสำคัญของความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตที่ป้องกันได้ในเด็ก
โดยมีหลักฐานชัดเจนว่าทำให้เกิดโรคทางเดินหายใจ โรคหืด โรคหูชั้นกลางอักเสบ
และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตในทารก (SIDS) รวมทั้งส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวจนถึงวัยผู้ใหญ่
Secondhand smoke คืออะไร
ประกอบด้วย
- Sidestream
smoke (ควันที่ออกจากปลายบุหรี่)
- Mainstream
smoke (ควันที่ผู้สูบหายใจออก)
เด็กได้รับสารพิษเช่น
- Nicotine
- Carbon
monoxide
- สารก่อมะเร็งหลายชนิด
การประเมินการสัมผัส
- Serum/urine/saliva
cotinine
- Hair
nicotine
แต่ยังใช้เป็นหลักในงานวิจัยมากกว่าการดูแลผู้ป่วยทั่วไป
Thirdhand smoke (THS)
คือ
สารพิษตกค้างบน
- เสื้อผ้า
- เฟอร์นิเจอร์
- พรม
- ฝุ่นในบ้าน
สามารถเข้าสู่ร่างกายเด็กได้ทาง
- ผิวหนัง
- การสูดดม
- การกลืน
เด็กเล็กมีความเสี่ยงสูงจากการคลานและการนำมือเข้าปาก
ผลกระทบต่อสุขภาพ
1. Pregnancy และทารกในครรภ์
Maternal smoking
เพิ่มความเสี่ยง
- Low
birth weight (เฉลี่ยลด ~200 กรัม)
- Prematurity
- Congenital
anomalies
- Orofacial
cleft
- Perinatal
mortality
การเลิกสูบบุหรี่ระหว่างตั้งครรภ์ช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างชัดเจน
Passive smoking ระหว่างตั้งครรภ์
ในหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่สูบบุหรี่
สัมพันธ์กับ
- Birth
weight ลดลง
- Very
preterm birth
- Very
low birth weight
- อาจเพิ่มความเสี่ยง stillbirth และ congenital
anomalies
2. Sudden Infant Death Syndrome (SIDS)
Maternal smoking ระหว่างตั้งครรภ์
เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุด
- ประมาณ 25–40% ของ SIDS เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่ระหว่างตั้งครรภ์
- ความเสี่ยงเพิ่มตามจำนวนบุหรี่ที่สูบ
นอกจากนี้
การได้รับ SHS หลังคลอด
ก็มีหลักฐานสนับสนุนว่าเพิ่มความเสี่ยง SIDS
เช่นกัน
3. Lower respiratory tract infection
เพิ่มความเสี่ยง
- Bronchiolitis
- Bronchitis
- Pneumonia
- RSV รุนแรงขึ้น
ความเสี่ยง
เพิ่มประมาณ
50%
หากผู้ปกครองสูบบุหรี่
และสูงที่สุดเมื่อ
แม่เป็นผู้สูบ
4. Asthma
SHS ทำให้
- เพิ่มการเกิด asthma
- เพิ่ม wheezing
- เพิ่ม asthma exacerbation
- เพิ่มการใช้ยา
- เพิ่ม ED visit
- เพิ่ม hospitalization
- Lung
function แย่ลง
มี
Dose-response relationship
และ
ไม่มีระดับการสัมผัสที่ปลอดภัย
5. Lung growth
SHS
ลดการเจริญของปอด
ทำให้
- FEV ลดลง
- Airway
responsiveness เพิ่ม
- Pulmonary
reserve ในวัยผู้ใหญ่ลดลง
6. Otitis media
มีหลักฐานชัดเจนว่า
SHS ทำให้เกิด
- Recurrent
otitis media
- Middle
ear effusion
Meta-analysis
- Recurrent
OM
OR ≈ 1.37
Maternal smoking
เพิ่มโอกาสต้องผ่าตัดโรคหูชั้นกลาง
เกือบ 2 เท่า
7. Dental caries
หลายการศึกษาพบว่า
SHS
เพิ่มความเสี่ยง
Dental caries
โดยเฉพาะ
Primary teeth
8. Neurodevelopment
มีข้อมูลว่า
อาจสัมพันธ์กับ
- ADHD
- Learning
disability
- Cognitive
impairment
- Motor
dysfunction
แต่
หลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะสรุปเชิงสาเหตุได้
9. Childhood cancer
หลักฐานยังไม่เพียงพอ
แต่มีข้อมูลสนับสนุนว่า
อาจเพิ่มความเสี่ยง
- Childhood
AML
- Leukemia
- Brain
tumor
- Lymphoma
โดยเฉพาะ paternal smoking
10. Kidney function
มีข้อมูลว่า
SHS
อาจสัมพันธ์กับ
- eGFR
ลดลง
- Kidney
volume เล็กลง
แต่ยังต้องการการศึกษาเพิ่มเติม
ผลระยะยาวในวัยผู้ใหญ่
การได้รับ SHS ตั้งแต่วัยเด็ก
เพิ่มความเสี่ยง
Lung cancer
Household exposure สูง
↓
Risk เพิ่มประมาณ
2 เท่า
แบบ dose-response
Cardiovascular disease
สัมพันธ์กับ
- Endothelial
dysfunction
- Carotid
IMT หนาขึ้น
- Atherosclerosis
- Coronary
artery disease
และอาจเพิ่มความเสี่ยง
Atrial fibrillation
ในวัยผู้ใหญ่
การป้องกัน
มาตรการที่ได้ผลที่สุด
คือ
Smoke-free home
ควร
- ห้ามสูบบุหรี่ในบ้าน
- ห้ามสูบบุหรี่ในรถยนต์
- หลีกเลี่ยงการสูบใกล้เด็ก
มาตรการเช่น
- สูบนอกบ้าน
- เปิดหน้าต่าง
- ใช้เครื่องฟอกอากาศ
- ระบบระบายอากาศ
ไม่สามารถป้องกัน SHS ได้อย่างเพียงพอ
กลุ่มเด็กที่ต้องเน้นเป็นพิเศษ
- หญิงตั้งครรภ์
- ทารก
- เด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี
- เด็กที่มี asthma
- เด็กที่มีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว
- เด็กโรคปอดเรื้อรัง เช่น cystic fibrosis
Pearls สำหรับแพทย์
- ไม่มีระดับการสัมผัสควันบุหรี่มือสองที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก และการสัมผัสควรหลีกเลี่ยงอย่างสิ้นเชิง
- SHS เพิ่มความเสี่ยง SIDS, bronchiolitis, pneumonia, asthma,
recurrent otitis media และการเจริญของปอดที่ผิดปกติ
- การสัมผัสในวัยเด็กอาจส่งผลต่อสุขภาพระยะยาว เพิ่มความเสี่ยง มะเร็งปอด
โรคหลอดเลือดหัวใจ และภาวะหลอดเลือดแข็งตัว ในวัยผู้ใหญ่
- Smoke-free
home และ smoke-free car เป็นมาตรการที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการปกป้องเด็ก
ขณะที่การเปิดหน้าต่าง การสูบนอกห้อง หรือการใช้เครื่องฟอกอากาศ ไม่สามารถกำจัดการสัมผัส
SHS ได้อย่างเพียงพอ
- ในการตรวจสุขภาพเด็ก ควรซักประวัติ การสูบบุหรี่ของผู้ปกครองและสมาชิกในครอบครัว
ทุกครั้ง และให้คำแนะนำเรื่องการเลิกบุหรี่หรือการสร้างสภาพแวดล้อมปลอดบุหรี่
โดยเฉพาะในครอบครัวที่มีหญิงตั้งครรภ์ ทารก หรือเด็กที่เป็นโรคหืด
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น