วันอาทิตย์ที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2569

Short-lasting Unilateral Neuralgiform Headache Attacks (SUNCT / SUNA): Clinical, Diagnosis

Short-lasting Unilateral Neuralgiform Headache Attacks (SUNCT / SUNA): Clinical, Diagnosis

SUNCT และ SUNA เป็นกลุ่ม Trigeminal Autonomic Cephalalgias (TACs) ที่มีลักษณะเด่นคือ

ปวดศีรษะข้างเดียวรุนแรงมาก ระยะสั้นเพียงวินาที–นาที ร่วมกับ cranial autonomic symptoms และเกิดซ้ำได้หลายสิบถึงหลายร้อยครั้งต่อวัน

Classification

SUNCT

Short-lasting
Unilateral
Neuralgiform headache attacks with
Conjunctival injection and
Tearing

ต้องมี

✅ Conjunctival injection

และ

✅ Lacrimation

พร้อมกัน

SUNA

Short-lasting
Unilateral
Neuralgiform headache attacks with
Autonomic symptoms

มี autonomic symptoms อื่นได้

แต่ไม่จำเป็นต้องมีทั้ง conjunctival injection และ tearing พร้อมกัน

Epidemiology

  • พบได้น้อยมาก
  • Incidence ~1.2/100,000/ปี
  • Prevalence ~6.6/100,000
  • อายุเริ่มต้นพบบ่อย 30–60 ปี
  • อายุเฉลี่ยประมาณ 44 ปี
  • SUNA พบในผู้หญิงมากกว่า

Clinical Hallmark

"Very short attacks"

หากปวดนานเป็นนาทีถึงชั่วโมง

ให้คิดถึง TAC อื่นก่อน

SUNCT/SUNA

Duration

1–600 วินาที

(ไม่กี่วินาทีถึง 10 นาที)

Clinical Features

Pain Characteristics

Severity

  • Severe
  • Very severe

Character

  • Stabbing
  • Burning
  • Electric-like

Distribution

พบบ่อย

  • V1 (ophthalmic)
  • V2 (maxillary)

ประมาณ 1/3 พบ

  • V3 (mandibular)

อาจลามไป

  • Ear
  • Neck
  • Occiput

ได้บ้าง

Cranial Autonomic Symptoms

SUNCT

ต้องมี

  • Conjunctival injection
  • Lacrimation

ทุก attack

SUNA

อาจมี

  • Lacrimation
  • Conjunctival injection
  • Rhinorrhea
  • Nasal congestion
  • Ptosis
  • Miosis
  • Eyelid edema
  • Facial sweating
  • Facial flushing

Four Attack Patterns

1. Single Stab

ปวดครั้งเดียว

เฉลี่ย

58 วินาที

2. Repetitive Stabs

ปวดซ้ำต่อเนื่องหลายครั้ง

เฉลี่ย

180 วินาที

3. Saw-tooth Attack

ปวดต่อเนื่อง

มี superimposed stabs

เป็นลักษณะฟันเลื่อย

เฉลี่ย

240 วินาที

4. Plateau Attack

ปวดคงที่ต่อเนื่อง

เฉลี่ย

300 วินาที

Attack Frequency

สูงมาก

ตั้งแต่

1 attack/day

จนถึง

100–200 attacks/day

ได้

ซึ่งเป็นจุดเด่นที่สำคัญมาก

No Refractory Period

เป็นลักษณะสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง

SUNCT/SUNA

❌ ไม่มี refractory period

attack ใหม่เกิดได้ทันทีหลัง attack ก่อนจบ

พบประมาณ 80–90%

Triggers

พบได้บ่อย

Cutaneous Triggers

  • Touching face
  • Touching scalp

Mechanical Triggers

  • Chewing
  • Eating
  • Brushing teeth
  • Talking
  • Shaving
  • Hair washing
  • Nose blowing

Other

  • Bright light
  • Exercise
  • Valsalva
  • Bathing

Interictal Features

Background Pain

พบได้

  • SUNCT 53%
  • SUNA 43%

อาจทำให้สับสนกับ HC ได้

Sensory Abnormalities

อาจพบ

  • Hypesthesia
  • Hyperesthesia
  • Allodynia

ใน V1/V2

ได้ประมาณ 10–15%

ICHD-3 Diagnostic Criteria

A

≥20 attacks

B

Moderate–severe unilateral pain

บริเวณ

  • orbital
  • supraorbital
  • temporal
  • trigeminal distribution

นาน

1–600 sec

C

อย่างน้อย 1 autonomic symptom

  • tearing
  • conjunctival injection
  • rhinorrhea
  • nasal congestion
  • ptosis
  • miosis
  • sweating
  • eyelid edema

D

≥1 attack/day

มากกว่าครึ่งของ active period

E

ไม่มี diagnosis อื่นอธิบายได้ดีกว่า

Episodic vs Chronic

Episodic

  • bouts 7 วัน–1 ปี
  • remission ≥3 เดือน

Chronic

  • remission <3 เดือน
    หรือ
  • ไม่มี remission

นาน >1 ปี

แต่ในระยะยาว

ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลายเป็น chronic form

ประมาณ 90%

Neuroimaging

ควรทำ

MRI Brain

ในผู้ป่วยทุกคน

โดยเฉพาะ

  • Posterior fossa
  • Pituitary region

Secondary Causes

Posterior Fossa Lesions

  • AVM
  • Cavernous hemangioma
  • Brainstem infarction
  • CPA meningioma
  • Pilocytic astrocytoma
  • MS plaque
  • Vertebral artery dissection

Pituitary Lesions

  • Microadenoma
  • Macroadenoma
  • Prolactinoma
  • GH-secreting adenoma

Others

  • Traumatic brain injury
  • Viral meningitis
  • Meningoencephalitis

Diagnostic Clues จาก Response to Treatment

SUNCT/SUNA

Oxygen

❌ ไม่ตอบสนอง

Indomethacin

❌ ไม่ตอบสนอง

IV Lidocaine

✅ ตอบสนองดี

ดังนั้น

  • Oxygen positive → คิดถึง Cluster
  • Indomethacin positive → คิดถึง PH หรือ HC
  • Lidocaine positive → สนับสนุน SUNCT/SUNA

Differential Diagnosis

SUNCT/SUNA vs Cluster Headache

Feature

SUNCT/SUNA

Cluster

Duration

1–600 sec

15–180 min

Frequency

ถึง 200/day

≤8/day

Oxygen response

ไม่ดี

ดี

Trigger touch

พบบ่อย

ไม่เด่น

SUNCT/SUNA vs Paroxysmal Hemicrania

Feature

SUNCT/SUNA

PH

Duration

วินาที–10 นาที

2–30 นาที

Frequency

สูงมาก

5–40/day

Indomethacin

ไม่ตอบสนอง

ตอบสนองสมบูรณ์

SUNCT/SUNA vs Trigeminal Neuralgia

Feature

SUNCT/SUNA

TN

Autonomic symptoms

เด่น

น้อย

Refractory period

ไม่มี

มี

Trigger

มี

มี

Pain distribution

V1 เด่น

V2/V3 เด่น

เปรียบเทียบ TACs ทั้งหมด

Disorder

Duration

SUNCT/SUNA

1–600 sec

Paroxysmal Hemicrania

2–30 min

Cluster Headache

15–180 min

Hemicrania Continua

Continuous

จำง่าย

SUNCT = Seconds
PH = Minutes
CH = Hours
HC = Always

Take Home Messages

✅ SUNCT/SUNA เป็น TAC ที่มี attack สั้นที่สุด

✅ ปวด unilateral trigeminal distribution นาน 1–600 วินาที

✅ มี autonomic symptoms เด่น โดยเฉพาะ conjunctival injection และ tearing

✅ Attack อาจเกิดได้ถึง 100–200 ครั้งต่อวัน

✅ Trigger จากการสัมผัส การเคี้ยว การพูด พบบ่อย

✅ ไม่มี refractory period ต่างจาก trigeminal neuralgia

✅ ไม่ตอบสนองต่อ oxygen หรือ indomethacin

✅ MRI brain โดยเฉพาะ posterior fossa และ pituitary region ควรทำในผู้ป่วยทุกคน

✅ Differential diagnosis สำคัญที่สุดคือ trigeminal neuralgia, paroxysmal hemicrania และ cluster headache

 

ที่
ป้ายกำกับ:

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)