Silicosis (โรคปอดฝุ่นซิลิกา)
Silicosis คือ pneumoconiosis จากการสูดดม respirable crystalline silica (quartz,
cristobalite, tridymite) ทำให้เกิดการอักเสบและ fibrosis ของปอด เป็นโรคที่ป้องกันได้แต่ยังพบทั่วโลก โดยเฉพาะงานเหมือง หิน ทราย
หล่อโลหะ ก่อสร้าง และ engineered stone countertops
การแบ่งชนิด
1. Acute silicosis (acute silicoproteinosis)
- สัมผัส silica ปริมาณสูงมาก
- อาการเกิดภายใน สัปดาห์–ไม่กี่ปี
- พยาธิสภาพคล้าย pulmonary alveolar proteinosis (PAP)
- พยากรณ์โรคแย่ที่สุด
2. Accelerated silicosis
- สัมผัส silica สูง
- เกิดภายใน <10 ปี
- Imaging
มีทั้งลักษณะ acute และ chronic
silicosis
- มีแนวโน้มเกิด PMF เร็ว
3. Chronic silicosis
- พบบ่อยที่สุด
- latency
10–30 ปี
- แบ่งเป็น
- Simple
silicosis
- Progressive
massive fibrosis (PMF) หรือ complicated
silicosis
Occupational history ที่สำคัญ
ควรถาม
- อาชีพ
- ระยะเวลาสัมผัส
- ระดับฝุ่น
- การใช้ respiratory protection
งานเสี่ยงสูง
- Mining
- Quarrying
- Sandblasting
- Foundry
- Masonry
- Stone
cutting
- Engineered/artificial
stone fabrication
- Ceramics
- Hydraulic
fracturing
- Dental
laboratory
Pathogenesis
Crystalline silica
→ macrophage injury
→ oxidative stress
→ IL-1, TNF-mediated
inflammation
→ fibroblast activation
→ pulmonary fibrosis และ silicotic nodules
Acute Silicosis
อาการ
- Progressive
dyspnea
- Cough
- Weight
loss
- Fatigue
- Fever
- Pleuritic
chest pain
- Crackles
PFT
- Restrictive
pattern
- ↓FVC
- ↓FEV1
- ↓DLCO
Imaging
CXR
- Bilateral
diffuse ground-glass opacity
HRCT
- Centrilobular
nodules
- Ground-glass
opacities
- Patchy
consolidation
- Hilar
lymphadenopathy
- Calcified
nodes
- อาจพบ dependent consolidation มากกว่า PAP
BAL
ลักษณะเด่น
- Milky
opaque fluid
- PAS (Periodic
acid–Schiff) - positive lipoproteinaceous material
- Foamy
macrophages
คล้าย pulmonary alveolar proteinosis มาก
Diagnosis
อาศัย
1.
High-dose silica exposure
2.
Compatible CT findings
3.
Milky PAS-positive BAL
4.
Exclude
o Infection
o Pulmonary
edema
o Alveolar
hemorrhage
o Eosinophilic
pneumonia
o PAP
Treatment
- หยุดสัมผัส silica ทันที
- Supportive
care
- Oxygen
- Lung
transplantation (selected cases)
อาจมีรายงานดีขึ้นชั่วคราวจาก
- Steroid
- Whole
lung lavage
แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจน
Prognosis
- มักเสียชีวิตภายใน <4 ปีหลังเริ่มมีอาการ
- เสียชีวิตจาก respiratory failure, cor pulmonale หรือ opportunistic infection
Chronic Silicosis
อาการ
Simple silicosis
- อาจไม่มีอาการ
- Chronic
cough
- DOE
PMF
- Dyspnea
มากขึ้น
- Progressive
respiratory impairment
- Cor
pulmonale ระยะท้าย
Pulmonary Function Test
อาจพบได้ทุกแบบ
- Normal
- Restrictive
- Obstructive
- Mixed
defect
PMF มักพบ
- ↓FEV1
- ↓FEV1/FVC
- ↓DLCO มากที่สุด
Imaging
Chest X-ray (Simple silicosis)
ลักษณะจำเพาะ
- Small
rounded nodules
- <10
mm
- Upper
lobe predominance
- Bilateral
symmetric distribution
Progressive Massive Fibrosis (PMF)
- Coalesced
nodules >1 cm
- Upper/mid
lung predominance
- Hilar
retraction
- Upper
lobe fibrosis
- Lower
lobe hyperinflation
- Cavitation
ได้ถ้ามี TB superinfection
HRCT
Simple silicosis
- Centrilobular
nodules
- Perilymphatic
nodules
- Sharp
margins
- Symmetric
upper lobe predominance
PMF
- Conglomerate
masses
- Emphysema
- Pleural
thickening
- Calcified
lymph nodes
Diagnostic Criteria
วินิจฉัยจาก 3 ข้อ
1.
ประวัติสัมผัส silica ที่เพียงพอ
2.
Imaging compatible with silicosis
3.
ไม่มีโรคอื่นอธิบายได้ดีกว่า
โดยทั่วไป ไม่จำเป็นต้อง biopsy
Differential Diagnosis
- Tuberculosis
- NTM
infection
- Fungal
infection
- Lung
cancer
- Sarcoidosis
- Rheumatoid
nodules (Caplan syndrome)
- Pulmonary
Langerhans cell histiocytosis
การรักษา Chronic / Accelerated
Silicosis
หลักสำคัญ
- หยุดสัมผัส silica
- Smoking
cessation
- Bronchodilator
ถ้ามี airflow limitation
- Influenza
vaccine
- Pneumococcal
vaccine
- Long-term
oxygen therapy ตามข้อบ่งชี้
Steroid
- ไม่มีหลักฐานสนับสนุนให้ใช้ routine
- ไม่แนะนำ ยกเว้นมีข้อบ่งชี้อื่น
Lung transplantation
พิจารณาใน advanced respiratory failure
Complications สำคัญที่ต้องจำ
1. Tuberculosis (Silicotuberculosis)
ภาวะแทรกซ้อนสำคัญที่สุด
สงสัยเมื่อมี
- Weight
loss
- Fever
- Hemoptysis
- Cavitary
lesion
- Worsening
respiratory symptoms
ควรตรวจ
- Sputum
AFB
- Culture
- Molecular
testing
PPD ≥10 mm ถือว่า positive
ในกลุ่มนี้ และควรรักษา latent TB ตาม guideline
2. Nontuberculous Mycobacteria (NTM)
เสี่ยงเพิ่มขึ้นเช่นกัน
3. Chronic Necrotizing Aspergillosis
โดยเฉพาะใน PMF ที่มี cavitation
4. Lung Cancer
- IARC
จัด crystalline silica เป็น carcinogen
- Clubbing
ไม่ใช่ลักษณะของ silicosis
- ถ้ามี clubbing ต้องค้นหามะเร็งปอดเพิ่มเติม
5. Autoimmune disease
สัมพันธ์กับ
- Rheumatoid
arthritis
- Systemic
sclerosis
- Sjögren
syndrome
- Dermatomyositis
- Graves
disease
- Autoimmune
hemolytic anemia
6. Chronic Kidney Disease
มีความสัมพันธ์กับการสัมผัส silica ระยะยาว
Pearls สำหรับแพทย์
- Upper-lobe
small rounded nodules + occupational silica exposure = silicosis จนกว่าจะพิสูจน์เป็นอย่างอื่น
- PMF
= conglomerate upper-lobe masses >1 cm
- Cavitary
PMF → ต้องคิดถึง TB ก่อน
- Acute
silicosis มี BAL ลักษณะ milky
PAS-positive คล้าย PAP
- Silicosis
เพิ่มความเสี่ยง TB, NTM, Aspergillus, lung cancer และ autoimmune disease
- ไม่มี disease-modifying treatment ที่พิสูจน์แล้ว;
การหยุดสัมผัส silica คือหัวใจของการรักษาและป้องกันโรค
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น