Cocaine Use Disorder (CUD)
ระบาดวิทยา
ทั่วโลก
ประมาณ
23.5 ล้านคน
ใช้ Cocaine
(ปี 2022)
ผู้ใช้ทั้งหมด
ประมาณ
25%
จะพัฒนาเป็น
Cocaine Use Disorder (CUD)
เส้นทางที่เสพ
เสี่ยงติดมากที่สุด
Smoking (Crack cocaine)
เพราะ
ออกฤทธิ์เร็ว
ภายใน
10 วินาที
Risk factors
- Male
- สูบบุหรี่
- Alcohol
- Cannabis
- ADHD
- Borderline
personality
- Antisocial
personality
- Childhood
trauma
- Family
history
- Frequent
use
- High
dose
- Smoking
cocaine
Pharmacology
ออกฤทธิ์
เพิ่ม
- Dopamine
- Norepinephrine
- Serotonin
↓
Reward pathway
↓
Addiction
ออกฤทธิ์เร็วที่สุด
- Smoking
- IV
↓
High addiction liability
Chronic adaptations
เกิดได้ทั้ง
- Tolerance
- Sensitization
ทำให้
Binge use
ได้มากขึ้น
Acute effects
Physical
- Tachycardia
- Mydriasis
- Tremor
- Diaphoresis
- Weight
loss
- Appetite
suppression
Behavioral
- Restlessness
- Agitation
- Skin
picking
Psychiatric
- Euphoria
- Anxiety
- Panic
- Paranoia
- Grandiosity
- Poor
judgment
Withdrawal
ไม่ค่อยอันตรายต่อชีวิต
แต่
Psychological symptoms เด่น
อาการ
- Depression
- Fatigue
- Craving
- Hypersomnia
- Increased
appetite
- Poor
concentration
- Vivid
dreams
- Anxiety
ช่วงแรก
"Crash"
อาจมี
- Severe
depression
- Suicidal
ideation
อาการส่วนใหญ่
ดีขึ้น
ภายใน
1–2 สัปดาห์
Neurologic complications
- Stroke
- Seizure
- Cognitive
impairment
- Chronic
headache
- Movement
disorders
Movement disorders
- Chorea
- Akathisia
- Dystonia
- Buccolingual
dyskinesia
- Crack
dancers
Psychiatric complications
- Depression
- Anxiety
- Bipolar
disorder
- Psychosis
- Suicide
risk ↑
Cocaine-induced psychosis
พบ
- Delusion
- Paranoia
- Hallucination
ลักษณะเด่น
Visual hallucination
และ
Formication
("Cocaine bugs")
รู้สึก
แมลงไต่ใต้ผิวหนัง
หากอาการ
เกิน
1 เดือน
ควรคิดถึง
Primary psychotic disorder
Cardiovascular
Chronic use
เพิ่มความเสี่ยง
- CAD
- MI
- Arrhythmia
- Cardiomyopathy
- Heart
failure
Pulmonary
โดยเฉพาะ
Smoking
- Chronic
lung injury
- Crack
lung
GI
- Ischemic
colitis
- Bowel
infarction
- Perforation
- Delayed
gastric emptying
Renal
- Rhabdomyolysis
- Renal
infarction
- Vasculitis
- Acute
interstitial nephritis
Skin
Levamisole-adulterated cocaine
↓
- Agranulocytosis
- Vasculitis
- Skin
necrosis
Formication
↓
Excoriation
↓
Prurigo
ENT
Snorting
ทำให้
- Nasal
septal perforation
- Palatal
perforation
- Chronic
sinus disease
- Loss
of smell
Pregnancy
เพิ่มความเสี่ยง
- Placental
abruption
- Preterm
birth
- Low
birth weight
- Fetal
growth restriction
Screening
ใช้คำถาม
3 ข้อ
1.
ใช้ Cocaine ใน
3 เดือนที่ผ่านมาไหม
2.
ใช้ ≥1
ครั้ง/สัปดาห์ หรือไม่
3.
มีคนกังวลเรื่องการใช้หรือไม่
Drug testing
ตรวจ
Benzoylecgonine
Window
- Urine
2–4 วัน
- Oral
fluid
0.5–3 วัน
- Blood
0.5–2 วัน
ข้อควรจำ
Positive test
ไม่เท่ากับ
Cocaine use disorder
Initial assessment
ประเมิน
- Substance
use history
- Alcohol
- Psychiatric
history
- Suicide
risk
- Cardiac
disease
- Neurologic
disease
- Family
history
- Social
support
ตรวจร่างกาย
หาหลักฐาน
- Injection
marks
- Nasal
septal perforation
- Skin
lesions
ตรวจเพิ่มเติม
- ECG
- CBC
- Chemistry
DSM-5-TR Diagnosis
วินิจฉัย
Cocaine Use Disorder
เมื่อมี
≥2 criteria
ภายใน
12 เดือน
เช่น
- ใช้มากกว่าที่ตั้งใจ
- เลิกไม่ได้
- Craving
- ใช้จนเสียงาน
- ใช้ต่อแม้เกิดปัญหา
- ใช้ในสถานการณ์อันตราย
- Tolerance
- Withdrawal
Severity
Mild
2–3 criteria
Moderate
4–5 criteria
Severe
≥6 criteria
Key Pearls
✓ Smoking (crack cocaine)
เป็นวิธีใช้ที่มี addiction liability สูงที่สุด เพราะยาเข้าสมองภายในประมาณ 10 วินาที ทำให้เกิด reward รุนแรงแต่สั้น
ส่งผลให้เกิดการเสพซ้ำง่าย
✓ Cocaine withdrawal โดยทั่วไปไม่เป็นอันตรายต่อชีวิต แต่ผู้ป่วยอาจมี
depression, severe craving และ suicidal ideation
โดยเฉพาะช่วง crash ในสัปดาห์แรก
จึงควรประเมินความเสี่ยงการฆ่าตัวตายทุกครั้ง
✓ Cocaine-induced psychosis
มักมี paranoia, visual hallucinations และ
formication ("cocaine bugs") ซึ่งแตกต่างจาก primary
psychosis ที่มักมี negative symptoms และ thought
disorder เด่นกว่า หากอาการคงอยู่นาน >1 เดือน ควรพิจารณาโรคจิตปฐมภูมิ
✓ การใช้ cocaine
แบบสูด (snorting) เรื้อรังอาจทำให้เกิด nasal
septal perforation และ palatal perforation ส่วน levamisole ซึ่งเป็นสารปนเปื้อนที่พบบ่อย
อาจทำให้เกิด agranulocytosis, cutaneous vasculitis และ skin
necrosis
✓ Urine benzoylecgonine สามารถตรวจพบได้ประมาณ 2–4 วัน หลังใช้ แต่ ผลตรวจเป็นบวกไม่ได้แปลว่าผู้ป่วยกำลังมึนเมาหรือเป็น Cocaine
Use Disorder ต้องอาศัยการซักประวัติและเกณฑ์ DSM-5-TR
ร่วมในการวินิจฉัย
✓ ผู้ป่วยที่สงสัย Cocaine
Use Disorder ควรได้รับการประเมินแบบองค์รวม ได้แก่ การใช้สารอื่นร่วม
(โดยเฉพาะ alcohol และ opioids), โรคหัวใจ, โรคทางจิตเวช, ความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย
และแรงจูงใจในการรักษา เพื่อวางแผนการดูแลระยะยาวอย่างเหมาะสม
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น