Cognitve-Behavioral Therapy
ตัวอย่าง CBT ใน Major
Depression
ผู้ป่วย
หญิงอายุ 32 ปี
อาการ
- ซึมเศร้า 3 เดือน
- ไม่อยากไปทำงาน
- รู้สึกตัวเองไร้ค่า
- นอนมาก
- ร้องไห้ง่าย
ช่วงที่ 1 : สร้างความเข้าใจ
Therapist
วันนี้เราไม่ได้มาหาว่าใครผิดนะครับ
แต่เราจะลองสำรวจว่าความคิดของเราส่งผลต่ออารมณ์อย่างไร
Patient
หนูรู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่าเลยค่ะ
Therapist
ตอนที่รู้สึกแบบนั้น
มีอะไรเกิดขึ้นก่อนหน้านั้นไหม
ช่วงที่ 2 : Situation
Patient
เมื่อวานหัวหน้าขอให้แก้งานอีกครั้ง
Therapist
ตอนนั้นคุณคิดอะไรเป็นอย่างแรก
ช่วงที่ 3 : Automatic thought
Patient
ฉันมันทำอะไรก็ไม่ดี
Therapist จะยัง ไม่รีบบอกว่า
"ไม่จริงหรอก"
แต่จะถามต่อ
Therapist
ถ้าให้คะแนนว่าคุณเชื่อความคิดนี้กี่เปอร์เซ็นต์
Patient
95%
ช่วงที่ 4 : Emotion
Therapist
ตอนนั้นรู้สึกอะไร
Patient
เสียใจ
หมดหวัง
อยากลาออก
ช่วงที่ 5 : Behavior
Therapist
แล้วคุณทำอะไรต่อ
Patient
กลับบ้าน
นอนทั้งวัน
ไม่ตอบไลน์ใคร
ตอนนี้ therapist วาด CBT
model
Situation
↓
หัวหน้าให้แก้งาน
↓
Thought
"ฉันทำอะไรก็ไม่ดี"
↓
Emotion
เศร้า
หมดหวัง
↓
Behavior
หยุดทำงาน
นอน
แยกตัว
ผู้ป่วยเริ่มเห็นว่า
อารมณ์ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์เพียงอย่างเดียว
แต่เกิดจากการตีความเหตุการณ์
ช่วงที่ 6 : Cognitive restructuring
Therapist ยังไม่เถียง
แต่ถาม
Therapist
เราลองดูหลักฐานกันดีไหม
อะไรที่สนับสนุนว่าคุณทำอะไรก็ไม่ดี
Patient
หัวหน้าให้แก้งาน
Therapist
มีอย่างอื่นอีกไหม
Patient
...
ไม่มี
Therapist
แล้วมีหลักฐานที่ตรงข้ามไหม
Patient
ปีที่แล้วหนูได้โบนัส
Therapist
อืม
ถ้าคนทำอะไรก็ไม่ดีจริง ๆ เขาจะได้โบนัสไหม
Patient
ก็คงไม่
Therapist
งั้นประโยค
"ฉันทำอะไรก็ไม่ดี"
อาจจะไม่ตรงทั้งหมดไหม
Patient
อาจจะ...
Therapist
ถ้าจะพูดใหม่ให้ใกล้ความจริงที่สุด
จะพูดว่าอะไรดี
Patient
งานชิ้นนี้ยังไม่ดี
แต่ไม่ได้แปลว่าทุกอย่างของฉันแย่
Therapist
ให้คะแนนความเชื่อใหม่
Patient
น่าจะ 60%
นี่คือหัวใจของ CBT
ไม่ได้บอกว่า
"คิดบวกสิ"
แต่ช่วยให้ผู้ป่วยคิด สมดุลขึ้น (balanced
thinking)
ช่วงที่ 7 : Behavioral activation
ผู้ป่วยซึมเศร้ามักหยุดทำกิจกรรม
Therapist จะไม่พูดว่า
"ออกไปวิ่งสิ"
แต่จะถาม
Therapist
ก่อนเป็นโรค คุณเคยชอบทำอะไร
Patient
ปลูกต้นไม้
Therapist
ถ้าสัปดาห์นี้ให้ทำแค่ 10 นาที
พอไหวไหม
Patient
น่าจะไหว
Therapist
ไม่ต้องรอให้อารมณ์ดี
เราลองทำก่อน แล้วค่อยดูว่าอารมณ์เปลี่ยนไหม
นี่คือ
Behavioral activation
เพราะใน depression
ซึมเศร้า
↓
ไม่ทำอะไร
↓
ยิ่งรู้สึกไร้ค่า
↓
ยิ่งซึมเศร้า
CBT พยายามตัดวงจรนี้
Homework
Therapist
สัปดาห์นี้ขอให้จด 3 เรื่อง
1.
เหตุการณ์
2.
ความคิดที่เกิดขึ้น
3.
ให้คะแนนความเชื่อ
และลองหาหลักฐานทั้งสองด้าน
Session ต่อมา
ผู้ป่วยนำ Thought record มา
เช่น
|
Situation |
Automatic thought |
Balanced thought |
|
หัวหน้าติ |
ฉันโง่ |
ฉันพลาดเรื่องนี้
แต่ไม่ได้แปลว่าโง่ทั้งหมด |
|
เพื่อนไม่ตอบไลน์ |
เขาเกลียดฉัน |
เขาอาจกำลังยุ่ง |
|
ลูกสอบตก |
ฉันเป็นแม่ที่แย่ |
ลูกสอบตกไม่ได้บอกว่าฉันล้มเหลวทุกด้าน |
Therapist จะช่วยวิเคราะห์รูปแบบของ cognitive
distortions เช่น all-or-none thinking,
catastrophizing, mind reading หรือ overgeneralization และฝึกผู้ป่วยหาความคิดที่สมดุลกว่า
สิ่งที่ CBT แตกต่างจากการให้คำปรึกษาทั่วไป
|
การให้คำปรึกษาทั่วไป |
CBT |
|
รับฟังและให้กำลังใจ |
รับฟัง
พร้อมสำรวจความคิดที่อยู่เบื้องหลังอารมณ์ |
|
ให้คำแนะนำ |
ใช้คำถามเพื่อให้ผู้ป่วยค้นพบคำตอบด้วยตนเอง |
|
เน้นปัญหา |
เน้นความเชื่อและรูปแบบการคิดที่ทำให้ปัญหาคงอยู่ |
|
ไม่มีโครงสร้างชัดเจน |
มีโครงสร้าง เช่น Agenda
→ Thought → Emotion → Behavior → Homework |
|
ความสัมพันธ์เป็นปัจจัยหลัก |
ความสัมพันธ์สำคัญ
แต่การฝึกทักษะและการบ้านเป็นหัวใจของการรักษา |
ตัวอย่างนี้สะท้อนเทคนิคหลักของ CBT ได้แก่ Socratic questioning, cognitive restructuring
และ behavioral activation ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการรักษา
Major Depressive Disorder และช่วยให้เห็นภาพว่าการบำบัดเป็น
"การร่วมกันสำรวจและทดลอง"
มากกว่าการสั่งสอนหรือการให้กำลังใจเพียงอย่างเดียว.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น