Interpersonal Psychotherapy (IPT)
เป็นอีกแนวทางที่ อ่านจากตำราแล้วมักไม่เห็นภาพ
เพราะดูเหมือน CBT และ Psychodynamic ผสมกัน
แต่จริง ๆ แล้ว "โฟกัสคนละเรื่อง"
CBT สนใจ
ความคิด (Thoughts)
Psychodynamic สนใจ
Unconscious conflict และประสบการณ์ในอดีต
ส่วน IPT สนใจ
"ความสัมพันธ์ระหว่างคน" (Interpersonal relationships)
สมมติผู้ป่วยคนเดิม
หญิง 32 ปี เป็น Major
Depression
เพิ่งเริ่มซึมเศร้าหลังหัวหน้าตำหนิ
IPT จะไม่ถามว่า
"คุณคิดอะไร"
และไม่ถามว่า
"ตอนเด็กพ่อพูดอะไร"
แต่จะถามว่า
"ช่วงนี้ชีวิตคุณมีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง?"
Session แรก
Therapist
ก่อนจะเริ่มมีอาการซึมเศร้า
ช่วงนั้นชีวิตมีอะไรเปลี่ยนแปลงบ้างไหมครับ
Patient
หนูเพิ่งย้ายแผนก
งานเยอะขึ้น
แล้วหัวหน้าคนใหม่ค่อนข้างดุ
Therapist
งั้นเรามาลองดูว่า
ความสัมพันธ์กับคนรอบตัวเปลี่ยนไปอย่างไร
IPT จะวาด
Life event
↓
ย้ายแผนก
↓
Relationship เปลี่ยน
↓
ความเครียด
↓
Depression
ไม่ใช่
Automatic thought
↓
Emotion
แบบ CBT
IPT จะจัดปัญหาเข้ากลุ่ม
IPT เชื่อว่า Depression มักสัมพันธ์กับปัญหา
4 กลุ่ม
1.
Grief
2.
Interpersonal disputes
3.
Role transition
4.
Interpersonal deficits
Therapist จะพยายามหาว่า
ผู้ป่วยอยู่ในกลุ่มไหน
ตัวอย่างที่ 1 : Role Transition
ผู้ป่วย
ตั้งแต่เลื่อนเป็นหัวหน้า
หนูไม่มีความสุขเลย
Therapist
คุณกำลังสูญเสียบทบาทเดิม
และยังไม่คุ้นกับบทบาทใหม่
Patient
ใช่เลยค่ะ
เมื่อก่อนเป็นเพื่อน
ตอนนี้ต้องเป็นหัวหน้า
Therapist
เราจะใช้เวลาช่วยกันเรียนรู้
ว่าจะปรับตัวกับบทบาทใหม่นี้อย่างไร
สังเกตว่า
IPT ไม่ได้แก้ "ความคิด"
แต่แก้
การปรับตัวต่อบทบาทใหม่
ตัวอย่างที่ 2 : Interpersonal
dispute
ผู้ป่วย
หนูกับสามีทะเลาะกันทุกวัน
Therapist
ปกติทะเลาะเรื่องอะไร
Patient
เขาบอกว่าหนูทำแต่งาน
Therapist
แล้วคุณคิดว่า
สามีต้องการอะไร
Patient
เขาอยากให้หนูอยู่บ้านมากขึ้น
Therapist
แล้วคุณต้องการอะไร
Patient
หนูอยากให้เขาเข้าใจ
ว่าหนูเหนื่อย
Therapist
ฟังดูเหมือน
ทั้งสองคนต่างก็อยากได้รับความเข้าใจ
แต่กำลังสื่อสารกันไม่ตรง
IPT จะเริ่มฝึก
Communication
แทนที่จะวิเคราะห์วัยเด็ก
Therapist
เวลาคุณบอกสามี
คุณพูดว่าอะไร
Patient
ฉันเหนื่อย อย่ามายุ่ง
Therapist
ถ้าลองพูดว่า
"วันนี้เหนื่อยมาก
ขอพักก่อน แล้วคืนนี้ค่อยคุย"
คุณคิดว่าเขาจะตอบต่างไหม
Patient
น่าจะต่างค่ะ
นี่คือ
Communication analysis
ซึ่งเป็นเทคนิคหลักของ IPT
ตัวอย่างที่ 3 : Grief
ผู้ป่วย
แม่เสียเมื่อ 6 เดือนก่อน
ตั้งแต่นั้นหนูไม่เหมือนเดิม
Therapist
คุณคิดถึงแม่มากไหม
Patient
ทุกวัน
Therapist
มีอะไรที่คุณยังไม่ได้พูดกับแม่ไหม
Patient
ร้องไห้
หนูยังไม่ได้บอกว่ารักแม่เลย
Therapist
ฟังดูเหมือน
ความเศร้านี้ยังไม่ได้รับการเยียวยา
Session ต่อ ๆ ไป
Therapist จะช่วย
- พูดถึงผู้เสียชีวิต
- สำรวจความรู้สึกผิด
- ช่วยสร้างความหมายใหม่ของชีวิต
ไม่ใช่
ค้น unconscious conflict
ตัวอย่างที่ 4 : Interpersonal
deficits
ผู้ป่วย
หนูไม่มีเพื่อนเลย
Therapist
วันหนึ่งคุณคุยกับคนกี่คน
Patient
แทบไม่มี
Therapist
เวลามีปัญหา
คุณขอความช่วยเหลือจากใคร
Patient
ไม่มีค่ะ
Therapist
งั้นเป้าหมายของเราคือ
ค่อย ๆ สร้างความสัมพันธ์ใหม่
ไม่ใช่เพียงรักษาอาการซึมเศร้า
IPT จะฝึก
- Social
skills
- Communication
- Relationship
building
อีกตัวอย่างที่เห็นภาพชัด
ผู้ป่วย
หัวหน้าดุ
หนูร้องไห้ทุกวัน
CBT
คุณคิดอะไรตอนนั้น
Psychodynamic
ความรู้สึกนี้เคยเกิดกับใครมาก่อน
IPT
ความสัมพันธ์กับหัวหน้าเป็นอย่างไร
ก่อนหน้านี้เป็นแบบนี้ไหม
คุณสองคนเข้าใจตรงกันหรือเปล่า
คุณอยากให้ความสัมพันธ์นี้เป็นแบบไหน
Role Play ของ IPT
Therapist
สมมติผมเป็นหัวหน้า
ลองพูดสิ่งที่คุณอยากพูดกับเขา
Patient
...
หนูกลัวค่ะ
Therapist
ไม่เป็นไร
ลองพูดกับผมก่อน
Patient
...
ถ้าจะให้แก้งาน
ขอ feedback ให้ละเอียดกว่านี้ได้ไหมคะ
Therapist
ดีมาก
ประโยคนี้ชัดเจน
ไม่กล่าวโทษ
และบอกความต้องการของคุณ
นี่เรียกว่า communication rehearsal
หรือการซ้อมบทสนทนา ซึ่งเป็นเทคนิคที่ใช้บ่อยใน IPT
เปรียบเทียบ 3 แนวทาง
ผู้ป่วยพูดว่า
"หัวหน้าตำหนิ แล้วฉันซึมเศร้า"
CBT
ความคิดอะไรเกิดขึ้น?
ความคิดนั้นมีหลักฐานสนับสนุนหรือไม่?
→ เปลี่ยน ความคิด
Psychodynamic
ทำไมคำวิจารณ์นี้ถึงกระทบคุณมาก?
มันเชื่อมโยงกับประสบการณ์ในอดีตอย่างไร?
→ เข้าใจ ต้นกำเนิดของรูปแบบทางอารมณ์และความสัมพันธ์
IPT
ความสัมพันธ์ระหว่างคุณกับหัวหน้าเป็นอย่างไร?
คุณสื่อสารกันอย่างไร?
มีบทบาทหรือความสัมพันธ์อะไรที่เปลี่ยนไปก่อนเริ่มซึมเศร้าหรือไม่?
→ ปรับปรุง ความสัมพันธ์ การสื่อสาร และการปรับตัวต่อเหตุการณ์ในชีวิต
ดังนั้น หากเปรียบเทียบอย่างง่าย:
- CBT
= เปลี่ยนวิธีคิด
- Psychodynamic
= เข้าใจว่าทำไมเราจึงคิดและรู้สึกแบบนี้
- IPT
= เปลี่ยนวิธีที่เราเชื่อมโยงและสื่อสารกับผู้คนรอบตัว
ทั้งสามแนวทางสามารถรักษา Major
Depression ได้ แต่เลือกใช้ต่างกันตามลักษณะปัญหา บุคลิกของผู้ป่วย
และเป้าหมายของการบำบัด.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น