วันศุกร์ที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2569

Multiple Chronic Conditions

Multiple Chronic Conditions

Multimorbidity = มีโรคเรื้อรัง 2 โรคที่เกิดร่วมกัน โดยไม่มีโรคใดเป็นโรคหลัก ต่างจาก Comorbidity ซึ่งหมายถึงโรคที่เกิดร่วมกับโรคหลัก (index disease)


ความสำคัญ

  • พบมากขึ้นตามอายุ แต่พบได้ทุกวัย
  • เพิ่ม
    • Mortality
    • Disability/Frailty
    • Hospitalization
    • ED visit
    • Polypharmacy
    • Adverse drug events
    • Healthcare cost
    • ลด Quality of life อย่างชัดเจน

ปัญหาหลักในการดูแลผู้ป่วย Multimorbidity

1. Disease-centered guideline ไม่เหมาะ

Clinical guideline ส่วนใหญ่สร้างจาก

"1 โรค"

แต่ผู้ป่วยจริงมีหลายโรค

จึงเกิด

  • guideline conflict
  • overtreatment
  • unnecessary investigations
  • excessive follow-up
  • treatment burden

ตัวอย่าง

Osteoporosis

แนะนำ weight-bearing exercise

แต่

Diabetic neuropathy

หลีกเลี่ยง weight-bearing

Guideline ขัดกันเอง


2. Therapeutic competition

ยารักษาโรคหนึ่ง

ทำให้อีกโรคแย่ลง

ตัวอย่าง

Donepezil

เพิ่ม acetylcholine

ดีต่อ dementia

แต่

Oxybutynin

Anticholinergic

รักษา overactive bladder

ต้านฤทธิ์ Donepezil

อีกตัวอย่าง

Rosiglitazone

Heart failure แย่ลง


3. Polypharmacy

เกิดจาก

หลายโรค

หลายหมอ

หลาย guideline

นำไปสู่

  • Drug-drug interaction
  • Drug-disease interaction
  • ADR
  • Nonadherence
  • Medication error
  • Cost burden

4. Limited evidence

RCT ส่วนใหญ่

Exclude ผู้ป่วยที่มีหลายโรค

ดังนั้น

Evidence

อาจไม่สามารถใช้กับผู้ป่วยจริงได้ทั้งหมด

ต้องใช้ Clinical judgment มากขึ้น


หลักการดูแล (AGS Guiding Principles)

American Geriatrics Society แนะนำ 5 ข้อ

1. Patient preference first

ถามก่อนว่า

ผู้ป่วยต้องการอะไร


2. Recognize limitation of evidence

Evidence ไม่ได้ครอบคลุมผู้ป่วยทุกคน


3. พิจารณา

  • Prognosis
  • Life expectancy
  • Functional status
  • Quality of life

ไม่ใช่ดูเฉพาะโรค


4. คำนึงถึง Treatment burden

  • จำนวนยา
  • จำนวนครั้งมาตรวจ
  • ค่าใช้จ่าย
  • ความซับซ้อน

5. Optimize benefit

และ

Minimize harm


AGS Action Steps

Step 1

Identify

Health priorities

Health trajectory


Step 2

ทุก intervention

ถามว่า

Stop

Start

Continue

ตาม

Benefit vs Harm


Step 3

Align

  • Patient
  • Family
  • Caregiver
  • Specialist
  • Primary physician

ให้มีเป้าหมายเดียวกัน


NICE Guideline

เน้น

  • Personalized care
  • Shared decision making
  • Medication review
  • Deprescribing
  • Individual care plan

การประเมินผู้ป่วย

ควรถาม

"What matters most to you?"

ตัวอย่าง

ผู้ป่วยอาจให้ความสำคัญกับ

  • เดินได้
  • อยู่บ้านได้
  • ไม่ต้องเข้าโรงพยาบาล
  • ไม่เวียนหัว
  • ได้พบครอบครัว

มากกว่า

HbA1c

หรือ

BP target


Coordination of care

ผู้ป่วยมักมี

  • หลาย specialty
  • หลายโรงพยาบาล

ควรมี

  • Shared care plan
  • Medication reconciliation
  • Communication ระหว่างแพทย์
  • Case manager
  • Family caregiver involvement

Less is more

ทุก intervention

มี

Risk

เสมอ

ถามก่อนว่า

Intervention นี้ทำให้ชีวิตผู้ป่วยดีขึ้นจริงหรือไม่

ไม่ใช่เพียงทำให้ guideline สมบูรณ์


หลักการใช้ยา

Start low

Go slow

โดยเฉพาะผู้สูงอายุ


ถามเสมอ

Can this be treated without medication?

เช่น

  • Sleep hygiene
  • Exercise
  • Diet
  • Compression stockings
  • Pelvic floor rehabilitation

ก่อนสั่งยา


Medication review ทุกครั้ง

ถามว่า

ยาตัวนี้

ยังจำเป็นหรือไม่

พิจารณา

Deprescribing


Simplify regimen

เช่น

Morning

Evening

Bedtime

แทน

QID


One drug

Multiple benefit

เช่น

ACEI

รักษา

  • HT
  • CKD
  • HFrEF

พร้อมกัน


สิ่งที่ควรประเมินทุกครั้ง

นอกจากโรค

ควรประเมิน

  • Nutrition
  • Physical activity
  • Functional status
  • Sleep
  • Mental health
  • Home safety
  • Social determinants
  • Caregiver burden

Disease-specific adjustment

Diabetes

A1C

ควร Individualize

Frailty

Life expectancy สั้น

Target

8%

หรือ

Treat only symptoms

ในผู้ที่คาดว่าอายุขัย <10 ปี ตามคำแนะนำของ ACP

ควรหลีกเลี่ยง

  • Hypoglycemia
  • Complex insulin regimen

โดยเฉพาะ

Dementia

Visual impairment


Hypertension

ไม่จำเป็นต้องลด BP มาก

หาก

  • Frailty
  • Orthostatic hypotension
  • Frequent falls
  • Limited life expectancy

ควรลด BP อย่างค่อยเป็นค่อยไป และเลือกยาที่ไม่ทำให้โรคร่วมแย่ลง พร้อมใช้มาตรการไม่ใช้ยาร่วมด้วย


Clinical Pearls

  • Treat the patient, not every disease.
  • เป้าหมายการรักษาคือ คุณภาพชีวิต (Quality of life) มากกว่าการทำให้ทุกค่าทางห้องปฏิบัติการหรือทุก guideline "สมบูรณ์"
  • Shared decision making และ patient priorities เป็นหัวใจของการดูแล
  • ทบทวนรายการยาเป็นประจำ และ deprescribe เมื่อประโยชน์น้อยกว่าความเสี่ยง
  • พิจารณา life expectancy, frailty, functional status และ time to benefit ก่อนเพิ่มการรักษาหรือการตรวจคัดกรองใหม่
  • การดูแลที่ดีต้องอาศัย coordination ระหว่างแพทย์หลายสาขา ผู้ป่วย และผู้ดูแล เพื่อให้เป้าหมายการรักษาสอดคล้องกัน

 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น