วันพุธที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2569

Myelodysplastic Syndrome (MDS): Clinical, Diagnosis, Classification

Myelodysplastic Syndrome (MDS): Clinical, Diagnosis, Classification

ความหมาย

Myelodysplastic syndrome/neoplasm (MDS) คือ clonal hematopoietic neoplasm ที่มีลักษณะเด่นคือ

  • Persistent cytopenia
  • Dysplastic hematopoiesis
  • Ineffective hematopoiesis
  • Bone marrow failure
  • มีความเสี่ยงต่อการเปลี่ยนเป็น AML ในระดับที่แตกต่างกันตามชนิดและความเสี่ยงของโรค

Epidemiology

  • Incidence ≈ 4/100,000 คน/ปี
  • Median age 70 ปี
  • พบมากในผู้สูงอายุ
  • อายุน้อยกว่า 50 ปีพบไม่บ่อย
  • ผู้ชายมากกว่าผู้หญิง (ยกเว้น del(5q) พบในผู้หญิงมากกว่า)

Clinical presentation

อาการจาก Cytopenia

Anemia (พบบ่อยที่สุด)

  • Fatigue
  • Weakness
  • Exercise intolerance
  • Angina
  • Dizziness
  • Cognitive impairment

Fatigue มักมากกว่าที่คาดจากระดับ Hb

Neutropenia

  • Recurrent infection
  • Gingivitis

Thrombocytopenia

  • Easy bruising
  • Bleeding

Physical examination

  • Pallor
  • Petechiae
  • Purpura
  • Oral ulcer
  • Infection

Hepatosplenomegaly และ lymphadenopathy พบไม่บ่อย หากพบควรคิดถึงโรคอื่น เช่น lymphoma

ภาวะร่วมที่พบได้

Infection

เกิดจาก

  • Neutropenia
  • Neutrophil dysfunction

พบบ่อย

  • Pneumonia
  • Skin infection

เชื้อราและ mycobacteria พบไม่บ่อยหากไม่ได้รับ immunosuppression

Autoimmune disease

พบประมาณ 10–20%

เช่น

  • RA
  • Psoriasis
  • Pernicious anemia
  • Polymyalgia rheumatica
  • Sweet syndrome
  • Pericarditis
  • Myositis
  • Peripheral neuropathy
  • Pure red cell aplasia

Sweet syndrome อาจเป็นสัญญาณของ AML transformation

CBC

Anemia

  • มักเป็น macrocytic
  • Reticulocyte ต่ำไม่เหมาะสมกับระดับ anemia
  • RDW สูง

Leukocyte

  • Neutropenia พบบ่อย
  • Blast <20%

Platelet

  • Thrombocytopenia พบบ่อย
  • Isolated thrombocytopenia พบไม่บ่อย
  • Thrombocytosis พบได้ในบาง subtype เช่น del(5q), SF3B1 mutation

Peripheral blood smear

RBC

พบได้

  • Macro-ovalocyte
  • Elliptocyte
  • Teardrop cell
  • Stomatocyte
  • Acanthocyte
  • Howell-Jolly body
  • Basophilic stippling
  • Megaloblastoid RBC

Neutrophil dysplasia

Classic findings

  • Pseudo-Pelger-Huët anomaly
  • Hypogranulation
  • Hyposegmentation
  • Ring nucleus
  • Nuclear stick

Platelet

อาจ

  • Giant platelet
  • Small platelet
  • Hypogranular platelet

Bone marrow

Bone marrow เป็นการตรวจที่จำเป็นสำหรับ

  • Diagnosis
  • Classification
  • Blast count
  • Cytogenetics
  • Molecular study

Morphology

โดยทั่วไป

  • Hypercellular marrow
  • Single หรือ multilineage dysplasia

Blast

  • <20%
  • หากพบ Auer rod ⇒ จัดเป็น MDS with excess blasts ไม่ว่าจำนวน blast จะเท่าใดก็ตาม

Dysplastic features

Granulocyte

  • Maturation arrest
  • Giant precursor
  • Hypogranulation
  • Nuclear abnormality
  • ALIP (abnormal localization of immature precursors)

Erythroid

  • Nuclear budding
  • Multinuclearity
  • Ring sideroblast
  • Cytoplasmic vacuole
  • Internuclear bridging

Megakaryocyte

Classic findings

  • Micromegakaryocyte (dwarf megakaryocyte)
  • Monolobated nucleus
  • Pawn-ball megakaryocyte
  • Hypogranular megakaryocyte

Micromegakaryocyte เป็นลักษณะที่จำเพาะที่สุดของ MDS

Fibrosis

  • Mild–moderate fibrosis พบได้ถึงประมาณ 50%
  • Severe fibrosis พบ 10–15%
  • Therapy-related MDS พบ fibrosis มากกว่า
  • ส่วนใหญ่เป็น reticulin fibrosis มากกว่า collagen fibrosis

Cytogenetics / Molecular

จำเป็นสำหรับ

  • Diagnosis
  • Classification
  • Prognosis
  • Treatment selection

พบ chromosomal abnormality ประมาณ 50%

พบบ่อย

  • del(5q)
  • -7/del(7q)
  • Complex karyotype

Gene mutation พบได้เกือบทุกราย

เช่น

  • SF3B1
  • SRSF2
  • U2AF1
  • TP53
  • RUNX1
  • ASXL1
  • EZH2
  • DNMT3A
  • TET2
  • IDH1/2
  • NRAS/KRAS

Diagnostic criteria

ต้องมี

1. Persistent cytopenia

อย่างน้อย 1 อย่าง

  • Hb <10 g/dL
  • ANC <1.8 ×10⁹/L
  • Platelet <100 ×10⁹/L

2. Blast <20%

ใน BM และ PB

3. อย่างใดอย่างหนึ่ง

  • Dysplasia ≥10% ของ lineage ใด lineage หนึ่ง

หรือ

  • MDS-defining cytogenetic / molecular abnormality

MDS-defining abnormalities

แม้ dysplasia ไม่ชัด หากมี persistent cytopenia และพบ

  • SF3B1 mutation (VAF ≥10%)
  • Isolated del(5q) (มีความผิดปกติร่วมได้ไม่เกิน 1 รายการ ยกเว้น -7/del7q)

ก็วินิจฉัย MDS ได้

AML-defining abnormalities (ไม่ใช่ MDS)

หากพบ

  • t(8;21)
  • inv(16)/t(16;16)
  • t(15;17)

ให้วินิจฉัย AML แม้ blast <20%

Differential diagnosis

ก่อนวินิจฉัย MDS ต้องตัดสาเหตุอื่นของ dysplasia/cytopenia ได้แก่

Nutritional

  • Vitamin B12 deficiency
  • Folate deficiency
  • Copper deficiency
  • Zinc excess

Toxic

  • Alcohol
  • Lead
  • Arsenic

Drug-induced

  • Chemotherapy
  • Cotrimoxazole
  • Tacrolimus
  • Mycophenolate
  • Valproate
  • Ganciclovir
  • Isoniazid
  • G-CSF

Infection

  • HIV
  • Parvovirus B19

Congenital

  • Congenital dyserythropoietic anemia
  • Pelger-Huët anomaly

Other hematologic disorders

  • Sideroblastic anemia
  • ICUS
  • CCUS
  • CHIP
  • Aplastic anemia
  • Primary myelofibrosis
  • MDS/MPN overlap syndrome

WHO5 ที่ควรรู้

แบ่งกลุ่มสำคัญเป็น

Genetically defined

  • MDS with isolated del(5q)
  • MDS with SF3B1 mutation
  • MDS with biallelic TP53

Morphology-defined

  • MDS with low blasts
  • Hypoplastic MDS
  • MDS with increased blasts (IB1, IB2)
  • MDS with increased blasts and fibrosis

Clinical Pearls

  • MDS ควรสงสัยในผู้สูงอายุที่มี unexplained persistent cytopenia โดยเฉพาะ macrocytic anemia และ reticulocyte ต่ำ
  • Bone marrow examination พร้อม cytogenetics และ molecular testing เป็นหัวใจของการวินิจฉัย
  • Dysplasia ต้องพบ ≥10% ของเซลล์ใน lineage ใด lineage หนึ่ง
  • Micromegakaryocyte เป็นลักษณะ dysplasia ที่จำเพาะที่สุดของ megakaryocyte ใน MDS
  • Auer rods ในผู้ป่วย MDS บ่งชี้ MDS with excess blasts แม้ blast จะยัง <20%
  • SF3B1 mutation และ isolated del(5q) เป็น MDS-defining abnormalities
  • ก่อนวินิจฉัย MDS ต้องตัดภาวะที่ทำให้เกิด reversible dysplasia เช่น vitamin B12/folate/copper deficiency, alcohol, ยา และ HIV ออกก่อน

 

ที่
ป้ายกำกับ:

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)