วันศุกร์ที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2569

Nontraumatic Hip Pain in Children: Evaluation

Nontraumatic Hip Pain in Children: Evaluation

อาการปวดสะโพกในเด็กมีสาเหตุตั้งแต่ภาวะที่หายเองได้จนถึง septic arthritis, osteomyelitis, SCFE และ malignancy ซึ่งหากวินิจฉัยล่าช้าอาจเกิด joint destruction, avascular necrosis หรือ disability ระยะยาว

หลักประเมิน:

ประเมินความรุนแรงและการลงน้ำหนัก แยก infectious/inflammatory/orthopedic/neoplastic ตรวจตำแหน่งนอกสะโพก plain radiograph laboratory/ultrasound aspiration หรือ MRI ตามผล

เด็กที่ ลงน้ำหนักไม่ได้ ให้ถือว่ามี serious pathology จนกว่าจะพิสูจน์ได้ และไม่ควรจำหน่ายจนสามารถกำหนด diagnosis และแผนรักษาที่ปลอดภัยได้


1. แบ่งสาเหตุตามลักษณะอาการ

กลุ่ม

ลักษณะสำคัญ

Infectious

Acute, localized, severe, ไข้, refusal to bear weight, WBC/ESR/CRP สูง

Inflammatory

Insidious/chronic, morning stiffness, แย่หลังพัก ดีขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว, recurrent หรือหลายข้อ

Orthopedic

Activity-related, ดีขึ้นเมื่อพัก, ไม่มี systemic symptoms, inflammatory markers มักปกติ

Neoplastic

Night pain, ไม่สัมพันธ์กับกิจกรรม, constitutional symptoms, cytopenia/LDH/uric acid ผิดปกติ

ข้อยกเว้นสำคัญ:

  • Transient synovitis เป็น inflammatory condition ที่เริ่มเฉียบพลัน
  • Septic arthritis อาจไม่มีไข้หรือ inflammatory markers ไม่สูง
  • Leukemia อาจมี CBC ปกติในระยะแรก
  • SCFE อาจมีเพียง knee pain
  • Minor trauma อาจเป็นเพียงเหตุการณ์ร่วม ไม่ใช่สาเหตุจริง

2. ประวัติสำคัญ

ลักษณะอาการปวด

ถามให้ชัดเจน:

  • เริ่มเฉียบพลันหรือค่อยเป็น
  • ระยะเวลาของอาการ
  • ปวดกลางคืนหรือไม่
  • ปวดสัมพันธ์กับกิจกรรมหรือการพัก
  • เคยเกิดอาการแบบเดียวกันหรือไม่
  • ปวดที่ groin, lateral hip, thigh หรือ knee
  • เดินกะเผลกหรือลงน้ำหนักได้หรือไม่
  • มีข้ออื่นร่วมด้วยหรือไม่

Acute onset

นึกถึง:

  • Septic arthritis
  • Osteomyelitis
  • Transient synovitis
  • Lyme arthritis ในพื้นที่ endemic
  • Unstable SCFE

Insidious onset

นึกถึง:

  • Stable SCFE
  • Legg-Calvé-Perthes disease
  • JIA/spondyloarthritis
  • Stress fracture
  • Osteoid osteoma
  • Malignancy

ตำแหน่งปวด

  • Groin pain สนับสนุน intra-articular hip pathology
  • Hip pathology อาจ referred ไปที่ thigh หรือ knee
  • Lateral pain บริเวณ greater trochanter มักมาจาก extra-articular structure
  • Buttock/posterior pelvic pain อาจมาจาก sacroiliac joint หรือ spine

อาการร่วม

Infection/systemic inflammation

  • ไข้
  • หนาวสั่น
  • Poor appetite
  • Fatigue
  • Rash
  • Ill appearance

Malignancy

  • Night pain
  • Weight loss
  • ซีด ช้ำง่าย หรือเลือดออก
  • Bone pain หลายตำแหน่งหรือ migratory pain
  • Lymphadenopathy
  • Hepatosplenomegaly

Rheumatologic disease

  • Morning stiffness
  • ข้ออื่นบวม
  • Enthesitis
  • ปวดหลัง
  • Uveitis
  • Psoriasis หรือลอกหลังใบหู
  • Nail pitting
  • GI symptoms ที่ชวนคิดถึง IBD

3. ปัจจัยเสี่ยงเฉพาะ

Sickle cell disease

Hip pain อาจเป็น vaso-occlusive crisis แต่ผู้ป่วยมีความเสี่ยง infection สูง จึงต้องประเมิน septic arthritis และ osteomyelitis อย่างเต็มที่ ไม่ควรสรุปว่าเป็น pain crisis เพียงอย่างเดียว

Immunocompromised

  • Infection อาจมีอาการเพียงเล็กน้อย
  • อาจไม่มีไข้ leukocytosis หรือ inflammatory response
  • Kocher criteria ใช้ได้ไม่ดี
  • เมื่อมี effusion ควรมี threshold ต่ำสำหรับ aspiration

Previous hip surgery/hardware

เพิ่มความเสี่ยง joint infection ควรปรึกษา orthopedics ตั้งแต่ต้น

Medication และโรคเดิม

  • Recent antibiotics อาจลดไข้ อาการ และ synovial leukocytosis
  • Systemic glucocorticoid ขนาดปานกลางนาน >1 เดือนเพิ่มความเสี่ยง secondary avascular necrosis
  • Hypothyroidism หรือ growth hormone deficiency เพิ่มความเสี่ยง SCFE
  • Growth hormone therapy และ previous radiation เพิ่มความเสี่ยง SCFE
  • ประวัติครอบครัว psoriasis, IBD, uveitis หรือ inflammatory arthritis สนับสนุน rheumatologic disease

ประวัติ URI ก่อนปวดสะโพกพบได้ใน transient synovitis แต่ ไม่จำเพาะ และพบก่อน bacterial arthritis ได้เช่นกัน


4. การตรวจร่างกาย

General examination

  • General/toxic appearance
  • Temperature, HR, BP
  • Height และ weight พร้อมเปรียบเทียบ growth curve
  • Skin rash, psoriasis, nail pits
  • Pallor, petechiae, bruising
  • Lymphadenopathy
  • Hepatosplenomegaly

Growth faltering ชวนคิดถึง chronic inflammatory หรือ systemic disease

Musculoskeletal examination

ควรตรวจ painful hip เป็นส่วนท้ายเพื่อรักษาความร่วมมือของเด็ก

ตรวจ:

  • Gait และความสามารถในการลงน้ำหนัก
  • Spine และ sacroiliac joint
  • Pelvis
  • Hip ทั้งสองข้าง
  • Femur และ knee
  • ข้ออื่นทั้งหมดตามอาการ

Observation

  • Pelvic หรือ thigh asymmetry
  • Muscle atrophy บ่งชี้ chronic process
  • ท่า hip flexion และ external rotation อาจบ่งถึง intra-articular effusion
  • ข้อสะโพกอยู่ลึกจึงมักไม่เห็น redness หรือ swelling แม้โรครุนแรง

Palpation

ตัว hip joint คลำไม่ได้โดยตรง แต่ focal tenderness บริเวณ:

  • ASIS
  • Greater trochanter
  • Femoral shaft
  • Pelvis

อาจบ่งถึง extra-articular หรือ bony pathology

Range of motion

Internal rotation มักลดลงเป็นทิศทางแรกใน hip-joint pathology

ควรตรวจทั้ง supine และ prone โดย prone examination ช่วยเปรียบเทียบ internal rotation สองข้างและลดการชดเชยด้วย pelvic rotation

  • Severe pain ทุกทิศทาง septic arthritis หรือ significant effusion
  • Internal rotation ลด SCFE, Perthes หรือ intra-articular disease
  • ROM ลดทุกทิศทาง idiopathic chondrolysis
  • Gentle hip ROM ยังทำได้ แต่ FABER/FABERE ปวด sacroiliac pathology
  • Hip manipulation พอทำได้แต่มี focal bone pain pelvic/femoral osteomyelitis

Weight-bearing

การลงน้ำหนักไม่ได้พบใน:

  • Septic arthritis
  • Osteomyelitis
  • Transient synovitis
  • Unstable SCFE
  • Malignancy
  • Spinal/pelvic pathology

Refusal to bear weight เป็น red flag แต่ไม่สามารถแยก septic arthritis จาก transient synovitis ได้โดยลำพัง


5. Initial imaging

Plain radiograph สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่

แนะนำ:

  • AP pelvis
  • Frog-leg lateral ของสะโพกสองข้าง

Pelvic radiographs ดีกว่าถ่ายเฉพาะข้างที่ปวด เพราะสามารถ:

  • เปรียบเทียบสองข้าง
  • ตรวจ bilateral disease
  • ประเมินตาม skeletal maturity
  • เห็น pelvis และ sacroiliac region บางส่วน

หากสงสัย acute/unstable SCFE ควรใช้ cross-table lateral แทน frog-leg เพราะการจัดท่า frog-leg อาจทำให้ slip เพิ่มขึ้น

Abnormal radiograph

  • Infection/osteomyelitis urgent orthopedics
  • SCFE non-weightbearing และ urgent orthopedics
  • Tumor ที่ไม่ใช่ osteoid osteoma urgent oncology
  • Perthes, osteoid osteoma, avascular necrosis หรือ stress fracture orthopedic referral
  • Bilateral symmetric concentric joint-space narrowing พิจารณา rheumatologic disease

Plain radiograph ปกติไม่ตัด:

  • Early septic arthritis
  • Early osteomyelitis
  • Preslip SCFE
  • Early Perthes disease
  • Stress fracture
  • Leukemia
  • Early bone tumor

ผู้ที่อาจไม่ต้องทำ radiograph ทันที

อาจพิจารณา conservative observation เมื่อ:

  • Well appearing และไม่มีไข้
  • Intermittent limp เพียงไม่กี่วัน
  • อาการไม่รุนแรง
  • ตอบสนองต่อ NSAID อย่างชัดเจน
  • ไม่มี red flags และมี reliable follow-up

กลุ่มอื่นที่ควรเลือก investigation ตามโรคโดยตรง ได้แก่:

  • วัยรุ่นนักกีฬาที่สงสัย stress fracture MRI อาจเหมาะกว่าการเริ่มด้วย ultrasound
  • Morning stiffness ร่วมกับ lumbar/SI pain rheumatology evaluation
  • หลายข้อปวดเรื้อรังโดยไม่มี acute inflammatory signs rheumatology evaluation

6. เมื่อ radiograph ปกติ

มี nocturnal pain

ตรวจ:

  • CBC with differential และ peripheral smear
  • LDH
  • Uric acid

หากพบ:

  • Anemia
  • Leukopenia
  • Thrombocytopenia
  • Excessive leukocytosis
  • Circulating lymphoblasts

Urgent hematology/oncology consultation

LDH หรือ uric acid สูงช่วยสนับสนุน malignancy แต่ค่าปกติไม่สามารถตัดโรคได้

หากไม่พบหลักฐาน malignancy แต่ยังไม่ทราบสาเหตุ ให้ดำเนินการ ultrasound และ infection workup ต่อ


ไม่มี nocturnal pain แต่ยังไม่ทราบสาเหตุ

สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ตรวจ:

  • CBC with differential
  • ESR
  • CRP
  • Bilateral hip ultrasound
  • Blood cultures หากมีไข้หรือมีประวัติไข้ >38.5°C
  • Lyme serology เฉพาะเมื่อมี epidemiologic exposure ที่เหมาะสม

หาก CBC พบ cytopenia หรือ blasts ควรหยุด algorithm ของ septic/transient synovitis และส่ง urgent oncology evaluation


7. การแปลผล ultrasound

Ultrasound ช่วยบอกว่ามี effusion หรือไม่ แต่ไม่สามารถแยก septic arthritis จาก transient synovitis ได้โดยตรง

Unilateral hip effusion

ประเมิน Kocher/Caird predictors:

  • ไข้หรือเคยมีไข้ >38.5°C
  • Refusal to bear weight
  • WBC >12,000/µL
  • ESR >40 mm/hour
  • CRP >20 mg/L

มี 2 criteria

  • ทำ urgent arthrocentesis
  • ส่ง synovial:
    • WBC count และ differential
    • Gram stain
    • Bacterial culture
  • ปรึกษา orthopedics

อย่างไรก็ตาม cutoff นี้ไม่สมบูรณ์ และไม่ควรชะลอ aspiration หาก clinical suspicion สูง

Immunocompromised

หากมี unilateral effusion ควรพิจารณา aspiration ไม่ว่ามี Kocher criteria กี่ข้อ เพราะผู้ป่วยอาจไม่สร้าง inflammatory response และไม่ได้ถูกรวมใน validation studies

มี <2 criteria

  • Serial examination
  • ติดตามอาการและ inflammatory markers ตามบริบท
  • อย่าใช้คะแนนต่ำเป็นเหตุ discharge หากผู้ป่วยยังปวดมากหรือเดินไม่ได้

Kocher cutoff 2 มี sensitivity ประมาณ 87–95% ในบางการศึกษา หมายความว่ายังมี septic arthritis บางรายที่คะแนนต่ำกว่า


Bilateral hip effusions

สนับสนุน transient synovitis มากกว่า bacterial arthritis

หากเด็ก well appearing และ risk ต่ำ:

  • NSAID
  • Observe หรือ follow-up อย่างใกล้ชิด 24–48 ชั่วโมง

หากอาการดีขึ้น สนับสนุน transient synovitis

หากไม่ดีขึ้นหรืออาการรุนแรงขึ้น:

  • Reassess
  • Arthrocentesis ตามข้อบ่งชี้
  • พิจารณา MRI เพื่อค้นหา infection หรือ alternative diagnosis

Bilateral effusion ไม่ได้ตัด infection เด็ดขาด โดยเฉพาะใน immunocompromised หรือ multifocal infection


ไม่พบ hip effusion

หากอาการยังคงอยู่ ให้ทำ MRI hips and pelvis เพื่อค้นหา:

  • Pelvic/femoral osteomyelitis
  • Sacroiliac septic arthritis
  • Pyomyositis หรือ deep soft-tissue infection
  • Preslip SCFE
  • Early Perthes disease
  • Stress fracture
  • Osteoid osteoma
  • Bone malignancy/leukemia
  • Inflammatory sacroiliitis
  • Idiopathic chondrolysis

8. การแปลผล synovial fluid

ค่าที่พบจากการศึกษาหนึ่ง:

ภาวะ

Median synovial WBC

Bacterial arthritis

126,000/µL

Lyme arthritis

54,000/µL

Transient synovitis/อื่น ๆ

20,000/µL

แต่ค่าระหว่างกลุ่ม overlap กันมาก

ต้นฉบับเสนอว่า:

  • Synovial WBC >25,000/µL หรือ Gram stain positive ให้ preliminary diagnosis เป็น bacterial arthritis และปรึกษา orthopedics เร่งด่วน
  • Synovial WBC 25,000/µL และ Gram stain negative สนับสนุน transient synovitis

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ 25,000/µL ไม่ใช่ cutoff ที่ตัด septic arthritis ได้เด็ดขาด โดยเฉพาะ:

  • ได้ antibiotics มาก่อน
  • Immunocompromised
  • Early infection
  • เชื้อ indolent เช่น Kingella kingae

ต้องใช้ร่วมกับ appearance, CRP, culture, blood culture และ clinical course

Lyme synovial PCR มี sensitivity ต่ำและมักไม่เพิ่มข้อมูลเหนือ serology จึงไม่ใช่ routine test


9. บทบาทของ MRI

MRI findings ที่สำคัญ

Infection

  • Synovial enhancement
  • Bone marrow edema/changes
  • Femoral-head changes
  • Adjacent soft-tissue inflammation
  • Abscess

Bone-marrow changes ช่วยแยก septic arthritis จาก transient synovitis ได้ค่อนข้างจำเพาะ แม้ sensitivity ไม่สูงสมบูรณ์

Preslip SCFE

  • Physeal widening
  • Surrounding marrow edema

Strict non-weightbearing และ urgent orthopedics

Early Perthes disease

  • Decreased/absent signal หรือ perfusion ของ capital femoral epiphysis

Malignancy

  • Marrow infiltration
  • Enhancing bone lesion
  • Cortical destruction
  • Soft-tissue extension

Inflammatory disease

  • Sacroiliitis
  • Synovial hypertrophy
  • Cartilage loss ใน idiopathic chondrolysis

MRI nondiagnostic แต่ผู้ป่วยยังมีอาการ orthopedic assessment และติดตามต่อ ไม่ควรสรุปว่าไม่มีโรคสำคัญจาก MRI ครั้งเดียวโดยไม่พิจารณา clinical course


ER algorithm แบบย่อ

Step 1: มี red flag หรือไม่?

Red flags ได้แก่:

  • Toxic/ill appearing
  • ไข้
  • Severe pain
  • Refusal to bear weight
  • Passive ROM ปวดมาก
  • Night pain
  • Cytopenia หรือ systemic symptoms
  • Immunocompromised
  • Sickle cell disease
  • Previous hip surgery/hardware

หากมี ประเมินใน ER พร้อม imaging และ laboratory workup

Step 2: Plain radiograph

  • AP pelvis + lateral views สองข้าง
  • ถ้าสงสัย unstable SCFE cross-table lateral
  • หากพบ SCFE หยุดลงน้ำหนักและปรึกษา orthopedics ทันที
  • หากพบ destructive lesion/tumor urgent specialist referral

Step 3: X-ray ปกติ

  • Night pain CBC/smear, LDH, uric acid
  • ส่วนใหญ่ CBC, ESR, CRP และ bilateral hip ultrasound
  • มีไข้ blood cultures

Step 4: Ultrasound

  • Unilateral effusion + 2 Kocher criteria หรือ suspicion สูง aspiration
  • Immunocompromised + effusion aspiration แม้คะแนนต่ำ
  • Bilateral effusion + low risk NSAID และ reassess 24–48 ชั่วโมง
  • No effusion แต่ persistent symptoms MRI hip/pelvis

Step 5: Disposition

Admit/urgent consultation

  • Suspected septic arthritis
  • Osteomyelitis/deep infection
  • Unstable หรือ symptomatic SCFE
  • Unable to bear weight โดยยังไม่ทราบสาเหตุ
  • Suspected malignancy
  • Immunocompromised patient ที่ยังตัด infection ไม่ได้

อาจ discharge พร้อม close follow-up

  • Well appearing
  • Afebrile
  • ลงน้ำหนักได้
  • Pain controlled
  • Serious diagnosis ได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม
  • มี reliable caregiver
  • นัดติดตามภายใน 24–48 ชั่วโมงและให้ return precautions ชัดเจน

Take-home points

  • เด็กปวดเข่าที่ตรวจเข่าปกติ ต้องตรวจ hip
  • Internal rotation เป็น motion ที่มักผิดปกติก่อน
  • การลงน้ำหนักไม่ได้ถือเป็น serious pathology จนกว่าจะพิสูจน์เป็นอย่างอื่น
  • ไม่มีไข้ไม่ตัด septic arthritis
  • Recent antibiotics และ immunosuppression อาจบดบัง infection
  • Ultrasound พบ effusion แต่ไม่บอกว่า septic หรือ sterile
  • Kocher criteria ช่วยประเมินความเสี่ยง ไม่ใช่เครื่องมือตัดโรค
  • Cytopenia หรือ blasts ต้องคิดถึง leukemia
  • X-ray ปกติไม่ตัด early infection, preslip SCFE, Perthes, stress fracture หรือ malignancy
  • Persistent symptoms โดย X-ray/ultrasound ไม่วินิจฉัย MRI hip และ pelvis

 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น