วันเสาร์ที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2569

Bedbug Infestation (Cimicidae)

Bedbug Infestation (Cimicidae)

INTRODUCTION

Bedbugs เป็นแมลงดูดเลือด (obligate blood-feeding insects) ที่อาศัยในที่พักมนุษย์และกัดตอนกลางคืน ทำให้เกิด local skin reactions (มักคัน) การดูแลสำคัญที่สุดคือ confirm infestation + eradicate (กำจัดแหล่งรัง/harborages) ไม่ใช่แค่รักษาผื่น
ผู้ป่วยบางรายต้องการ antipruritic therapy และ psychologic support เนื่องจากความกังวล/นอนไม่หลับ/ความเครียดจากการระบาดในบ้าน

TAXONOMY / SPECIES

  • Order: Hemiptera, Family: Cimicidae
  • Species สำคัญในคน:
    • Cimex lectularius (พบบ่อยใน temperate climates)
    • Cimex hemipterus (พบบ่อยใน tropical climates; พบปะปนได้จากการเดินทาง)

ต่างจาก parasitic arthropods หลายชนิด: bedbugs ไม่ได้อยู่บนตัวคนตลอดวงจรชีวิต แต่ซ่อนในสิ่งแวดล้อมใกล้แหล่งนอน

MORPHOLOGY (Clinically useful)

  • ตัวแบน รูปไข่ สีแดง-น้ำตาล ขนาด adult ~5–7 mm
  • หลังดูดเลือดจะอวบ/ยืดยาว สีแดงคล้ำ
  • Nymph เล็กมาก (เริ่ม ~1.5 mm) ก่อนดูดเลือดค่อนข้างใส หลังดูดเลือดแดงสด
  • สิ่งที่มักพบร่วม: fecal spots, blood specks, cast skins (exuviae)

“Bat bugs / swallow bugs” อาจหน้าตาคล้ายและกัดคนได้ → ถ้าจับตัวแมลงได้ให้พิจารณาส่งผู้เชี่ยวชาญ/entomologist เพื่อยืนยัน

LIFE CYCLE & BEHAVIOR (Why hard to eradicate)

  • วงจร: egg → nymph (5 instars; ต้องมี blood meal ก่อน molt) → adult
  • Eggs hatch ~4–10 days
  • Adult lifespan ~6–12 months
  • Feed duration ~5–10 min
  • อยู่ได้โดยไม่กินเลือดได้นาน (บางสถานการณ์ได้ถึง ~1 year)
  • ซ่อนตาม cracks/crevices รอบแหล่งนอน (mattress seams, bed frame, baseboards, furniture, wallpaper) และสร้าง multiple small aggregation sites
  • ทนหนาวได้ระดับหนึ่ง → ฤดูหนาวไม่ได้กำจัดเองเสมอ

EPIDEMIOLOGY / RISK FACTORS

  • พบทั่วโลก
  • พบมากในพื้นที่เศรษฐกิจ/ที่อยู่อาศัยแออัด แต่เกิดได้ทุกระดับ รวมถึง:
    • บ้านที่มีคนเดินทางบ่อย
    • โรงแรม/ที่พักนักท่องเที่ยว
    • multifamily / institutional buildings
    • refugee camps
  • การแพร่กระจายเด่น: เคลื่อนย้ายของ (กระเป๋าเดินทาง เฟอร์นิเจอร์ ของมือสอง)

CLINICAL MANIFESTATIONS

Typical bite features

  • กัด painless มักไม่รู้ตัว เกิดที่ผิวหนังเปิดตอนนอน: face, neck, hands, arms
  • Lesions:
    • 2–5 mm erythematous papules/wheals + central hemorrhagic punctum
    • pruritus common
  • เวลาเริ่มเป็น:
    • เห็นตอนตื่น หรือ delayed 1–หลายวัน (บางรายช้าได้ถึง ~10 วัน)
  • Pattern:
    • อาจเป็น linear/clustered (“breakfast-lunch-dinner”) แต่ ไม่จำเป็นต้องมี

Variants

  • Purpuric macules (แทบไม่คัน)
  • Bullous reactions (rare)
  • Papular urticaria / urticaria-like eruption

Course

  • รอยกัดที่ไม่ได้เกามักดีขึ้นภายใน ~1 week
  • แต่จะมี “ผื่นรุ่นใหม่” ขึ้นซ้ำถ้ายังมี infestation

COMPLICATIONS / IMPORTANT POINTS

  • Secondary bacterial infection: impetigo, cellulitis
  • Anemia: พบได้น้อยมาก มักใน infestation รุนแรง/เรื้อรัง
  • Anaphylaxis: rare
  • Infectious disease transmission: แม้ตรวจพบเชื้อ/สารพันธุกรรมของเชื้อในตัว bedbug ได้ แต่ ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกชัดเจนว่าเป็น vector สำคัญของโรคในคน

DIAGNOSIS

Key principle

Clinical appearance alone is nonspecific → การวินิจฉัยต้องอาศัย detection of bedbugs in environment

When to suspect

  • Recurrent pruritic papules/wheals หลายวัน โดยเฉพาะ:
    • มีประวัติ travel / อาคารมีประวัติระบาด
    • ผื่นเกิด/เพิ่ม หลังตื่นนอน
    • มี cohabitants มีอาการคล้ายกัน
    • มีรอยแบบเส้น/เป็นกลุ่ม

Confirming infestation

  • แนะนำให้ใช้ professional pest control ตรวจค้น harborages และใช้ traps (passive/active), บางพื้นที่ใช้ detection dogs
  • ในบ้านอาจพบ:
    • fecal specks/blood spots
    • cast skins
    • กลิ่นฉุนเฉพาะ (มักใน chronic heavy infestation)

Skin biopsy

  • Nonspecific → ไม่ช่วยยืนยัน bedbug bites
  • พิจารณาเฉพาะกรณีต้อง rule out primary dermatoses

DIFFERENTIAL DIAGNOSIS (Practical)

  • Arthropod bites อื่น: fleas, lice, mites, bat/swallow bugs
  • Scabies (distribution เฉพาะ; burrows; confirm by microscopy)
  • Primary dermatoses:
    • Urticaria (แต่ละ lesion <24h, ไม่มี punctum ชัด)
    • Prurigo nodularis (firm, chronic)
    • PLEVA, dermatitis herpetiformis, lymphomatoid papulosis ฯลฯ (พิจารณา biopsy)
  • “Displaced concern” / delusional infestation (Ekbom syndrome)
    • ไม่มี wheals/papules แบบเข้าได้ชัด แต่มี excoriations/self-induced lesions → ต้องประเมินด้านจิตเวชอย่างเหมาะสม

MANAGEMENT

1) Treatment of bites (symptomatic)

  • โดยมาก self-limited ไม่จำเป็นต้องรักษาเสมอไป
  • ถ้าคันมาก:
    • low–medium potency topical corticosteroid (เช่น triamcinolone 0.1% ตามความเหมาะสมของตำแหน่ง/ระยะเวลา)
    • oral antihistamine (ระวังอาจกดอาการ ทำให้ผู้ป่วย “ไม่รู้” ว่ายังถูกกัดอยู่)
  • แนะนำ hygiene + เลี่ยงเกา
  • ถ้ามี secondary infection → ให้ antibiotic ตาม impetigo/cellulitis standard

2) Psychologic support

  • ประเมิน stress/anxiety/insomnia, social stigma
  • ให้คำปรึกษา/ส่งต่อ หาก distress มาก
  • เตือนเรื่อง การใช้สารกำจัดแมลงผิดวิธี (อันตรายได้)

3) Eradication (core of care)

  • ควรส่งต่อ/แนะนำ pest management professional
  • วิธีหลัก:
    • Insecticides (มักต้องใช้ combination; resistance พบได้)
    • Heat treatment: ฆ่าได้ทุกระยะที่ประมาณ 50°C
    • Steam เฉพาะจุดให้ตายทันทีได้
  • วิธีเสริม:
    • Vacuuming
    • Hot wash + hot dryer
    • Freezing: ที่ ~-18°C มักต้องหลายวัน (เช่น 3–4 days)
    • Interceptor traps
    • Mattress encasements (ช่วยลดกัด แต่ไม่ใช่การกำจัดทั้งหมด)

PREVENTION (Travel & Home)

  • ตรวจห้องพัก (mattress seams/box spring) ก่อนใช้
  • วาง luggage บน rack/ห่างเตียง
  • เสื้อผ้าใช้แล้วใส่ถุงปิด
  • ของมือสอง (โดยเฉพาะ bedding/furniture) ต้องตรวจให้ละเอียดก่อนนำเข้าบ้าน

Clinical Pearl

  • “ผื่นคันเป็นๆหายๆ + ขึ้นหลังตื่นนอน + คนในบ้านเป็นด้วย” → คิดถึง bedbugs และเน้น confirm + eradicate
  • ถ้ารักษาผื่นอย่างเดียวโดยไม่กำจัดแหล่งรัง → กลับมาเป็นซ้ำแน่นอน
ที่
ป้ายกำกับ:

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)