Male sexual dysfunction: Evaluation
Male sexual dysfunction แบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก
- Erectile
dysfunction (ED)
- Low
libido
- Ejaculatory
disorders
หลักการประเมินผู้ป่วยชายที่มี sexual
dysfunction
หัวใจสำคัญ:
1.
Detailed sexual history
2.
Physical examination
3.
Identify reversible causes
4.
Screen systemic disease และ cardiovascular
risk
5.
แยก psychogenic vs organic
cause
History + PE มี sensitivity สูง (~95%) แต่ specificity ต่ำ
→ มักต้องใช้ lab/tests เพิ่มเติม
Categories ของ male sexual
dysfunction
1. Low libido
สัมพันธ์กับ
- testosterone
deficiency
- stress/depression
- relationship
issues
- systemic
illness
- medications/recreational
drugs
2. Erectile dysfunction (ED)
สาเหตุหลัก:
- vascular
- neurologic
- penile
structural disease
- hormonal
- medication-induced
- psychogenic
3. Ejaculatory disorders
ประกอบด้วย
- premature
ejaculation (PE)
- delayed
ejaculation
- retrograde
ejaculation
Evaluation of ED
1. Sexual history
สิ่งสำคัญที่ต้องถาม:
- libido
- erection
quality
- erection
sustainability
- onset/progression
- morning/nocturnal
erection
- ejaculation
- orgasm
- relationship
issues
- psychosocial
stressors
- medications/substance
use
Validated questionnaires
International Index of Erectile Function (IIEF)
ประเมิน
- erectile
function
- orgasmic
function
- desire
- intercourse
satisfaction
- overall
satisfaction
SHIM / IIEF-5
ใช้บ่อยในคลินิก
Severity:
- 5–7
severe
- 8–11
moderate
- 12–16
mild-moderate
- 17–21
mild
- 22–25
no ED
Rapid onset vs gradual onset
Sudden onset ED
มักเป็น psychogenic ED
เช่น
- performance
anxiety
- partner
conflict
- emotional
stress
ข้อยกเว้นที่เป็น organic แต่
onset sudden:
- radical
prostatectomy
- pelvic/genital
trauma
Gradual progression
มักเป็น organic ED
เช่น
- vascular
disease
- diabetes
- neurologic
disease
- endocrine
disease
Erectile reserve
การมี
- nocturnal
erection
- morning
erection
- spontaneous
erection
บ่งชี้ว่า
- neurologic
reflex ยังดี
- cavernosal
blood flow ยังดี
- psychogenic
ED เป็นไปได้สูง
Complete loss of nocturnal erection → คิดถึง organic ED มากขึ้น
ลักษณะสำคัญบางแบบ
Erection แล้วอ่อนหลัง penetration
พบบ่อยใน
- anxiety
- venous
leak
Mechanism:
adrenergic activation →
detumescence
Psychosocial assessment
ควรถามเรื่อง
- depression
- anxiety
- interpersonal
conflict
- partner
relationship
- sexual
satisfaction
Couples counseling อาจช่วยได้มากในบางราย
Role of partner interview
Partner ช่วยประเมิน:
- severity
ของ ED
- relationship
issues
- sexual
dysfunction ของคู่
- psychosocial
factors
Physical examination
Vascular exam
- femoral
pulse
- peripheral
pulse
- femoral
bruit → pelvic
arterial disease
Genital exam
ค้นหา
- Peyronie
plaque
- penile
deformity
Hypogonadism signs
- decreased
body hair
- gynecomastia
- small
testes
Neurologic exam
Cremasteric reflex
ทดสอบ thoracolumbar erection center
integrity
Pituitary disease
ค้นหา visual field defect ใน suspected pituitary tumor
Laboratory evaluation
ควรพิจารณา:
- fasting
glucose / HbA1c
- CBC
- CMP
(renal/liver function)
- TSH
- lipid
profile
- total
testosterone
หาก testosterone ต่ำ:
- repeat
testosterone
- LH
- prolactin
Hormonal evaluation
Hypogonadism prevalence ใน ED แตกต่างกันมาก (~4–35%)
Hormonal disorders ที่สัมพันธ์กับ ED:
- hypogonadism
- hyperprolactinemia
- hypo/hyperthyroidism
Testosterone replacement ช่วย improve
erectile function โดยเฉพาะ severe hypogonadism
Nocturnal penile tumescence (NPT)
ใช้แยก
- psychogenic
ED
vs - organic
ED
Interpretation:
- Normal
NPT → psychogenic ED
- Abnormal
NPT →
vascular/neurologic ED
ปัจจุบันทำลดลงมาก เพราะมี portable
devices และมี test อื่นแทน
Penile duplex Doppler ultrasound
ใช้ประเมิน
- arterial
insufficiency
- venous
leak
Indications:
- refractory
ED
- Peyronie
disease
- penile
trauma
- priapism
- failed
PDE5 inhibitor therapy
ควรส่งทำใน center ที่มี expertise
Cardiovascular evaluation
ED และ CVD share endothelial
dysfunction pathway
ED อาจเป็น early marker ของ
future cardiovascular event
แนวทาง:
- stratify
cardiovascular risk
- high-risk
→ cardiology
evaluation
- intermediate-risk
→ exercise stress test
Evaluation of low libido
Common causes
- depression
- fatigue
- relationship
problems
- systemic
illness
- SSRIs
- opioids
- antiandrogens
- alcohol/recreational
drugs
Hormonal evaluation in low libido
ควรตรวจ:
- testosterone
- prolactin
- estradiol
- thyroid
function
Premature ejaculation (PE)
Diagnostic criteria
ต้องมีครบ:
1.
ejaculation ≤~2 min
2.
inability to delay/control ejaculation
3.
distress/bother from condition
Subtypes:
- lifelong
vs acquired
- global
vs situational
Delayed ejaculation (DE)
Definition:
delay/absence of ejaculation + impaired orgasm
Causes:
- SSRIs
- alpha
blockers
- psychologic
issues
- neurologic
disease
Treatment options จำกัด
Sex therapy อาจช่วยได้
Retrograde ejaculation
ควรสงสัยในชาย infertility + low semen
volume azoospermia
Diagnosis:
พบ sperm ใน post-ejaculatory urine
สาเหตุสำคัญ:
- prostate
surgery
- diabetes
autonomic neuropathy
- alpha-blocker
effect
Clinical pearls สำหรับแพทย์
- ED =
cardiovascular disease equivalent จนกว่าจะพิสูจน์ว่าไม่ใช่
- Sudden
onset + preserved morning erection →
psychogenic ED สูง
- Gradual
progression → organic
cause มากกว่า
- Testosterone
deficiency มีผลต่อ libido เด่นกว่า erection
- ควร screen DM, dyslipidemia และ CVD ในผู้ป่วย ED ทุกราย
- SSRIs
เป็น reversible cause สำคัญของทั้ง ED
และ ejaculatory dysfunction
- PE มัก coexist กับ ED
- Partner
relationship มีผลอย่างมากต่อ treatment outcome
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น