วันพฤหัสบดีที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2569

Esophageal Cancer: Epidemiology & Risk Factors

Esophageal Cancer: Epidemiology & Risk Factors

มะเร็งหลอดอาหารแบ่งเป็น 2 ชนิดหลัก

1.       Squamous cell carcinoma (SCC)พบมากที่สุดทั่วโลก

2.       Adenocarcinoma (AC)พบเพิ่มขึ้นอย่างมากในประเทศตะวันตก โดยเฉพาะบริเวณ gastroesophageal junction (GEJ) และสัมพันธ์กับ Barrett's esophagus (BE)


Epidemiology

Squamous cell carcinoma (SCC)

  • เป็นชนิดที่พบมากที่สุดทั่วโลก
  • พบบ่อยใน
    • China
    • Northern Iran
    • Central Asia
    • "Esophageal cancer belt"

ประเทศตะวันตก

  • incidence ลดลง
  • เนื่องจาก smoking และ alcohol ลดลง

Adenocarcinoma

มี incidence เพิ่มขึ้นมากในประเทศตะวันตก

ส่วนใหญ่เกิดบริเวณ

  • Distal esophagus
  • GEJ
  • Gastric cardia

สัมพันธ์กับ

  • GERD
  • Barrett's esophagus
  • Obesity

Risk factors

Squamous cell carcinoma (SCC)

1. Smoking + Alcohol (สำคัญที่สุด)

เป็นปัจจัยเสี่ยงหลัก

คิดเป็นเกือบ

90% ของ SCC ในประเทศตะวันตก

ทั้งสองอย่างมี

Synergistic effect


2. Poor diet

ได้แก่

  • Low fruit
  • Low vegetables
  • Malnutrition

เพิ่มความเสี่ยง SCC


3. Hot beverages

การดื่มเครื่องดื่ม

60°C

หรือดื่มทันทีหลังริน

เพิ่มความเสี่ยง SCC จาก thermal injury ของเยื่อบุหลอดอาหาร


4. Areca nut (หมาก)/ Betel quid (หมากพลู)

พบในเอเชีย

เพิ่ม SCC อย่างชัดเจน


5. Nutritional deficiency

เสี่ยงเพิ่มขึ้นเมื่อ

  • Selenium ต่ำ
  • Zinc ต่ำ
  • Folate ต่ำ

6. Underlying esophageal disease

เสี่ยงสูงใน

  • Achalasia
  • Caustic stricture

โดยเฉพาะ

  • Achalasia SCC >16 เท่า
  • Caustic ingestion SCC หลังได้รับสารด่างเฉลี่ยประมาณ 40 ปี

7. HPV

อาจมีความสัมพันธ์

โดยเฉพาะ HPV 16,18

แต่หลักฐานยังไม่ชัดเจนว่าเป็นสาเหตุโดยตรง


8. Tylosis

โรคพันธุกรรม

Howel-Evans syndrome

มีความเสี่ยง SCC สูงมาก

ควร surveillance endoscopy ตั้งแต่อายุประมาณ 30 ปี


9. Prior head & neck SCC

มีโอกาสเกิด

Second primary esophageal SCC

จาก field cancerization


10. Poor oral hygiene

มีความสัมพันธ์กับ SCC ในหลายการศึกษา โดยเฉพาะพื้นที่ที่ smoking และ alcohol ไม่ใช่ปัจจัยหลัก


Risk factors ของ Adenocarcinoma

1. GERD (สำคัญที่สุด)

ปัจจัยเสี่ยงอันดับหนึ่ง

  • Chronic GERD
  • Long duration
  • Severe symptoms

สัมพันธ์กับความเสี่ยงสูงขึ้นมาก


2. Barrett's esophagus

เป็น precursor lesion ที่สำคัญที่สุด

  • ความเสี่ยง adenocarcinoma สูงกว่าประชากรทั่วไปประมาณ 30 เท่า
  • ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อมี high-grade dysplasia

ควร surveillance endoscopy ตามแนวทาง


3. Smoking

เพิ่มความเสี่ยงประมาณ

2 เท่า

แม้หยุดสูบ ความเสี่ยงลดลงไม่ชัดเจนเหมือน SCC


4. Obesity

สัมพันธ์ชัดเจน

  • BMI 25–30 RR 1.7
  • BMI 30 RR 2.3

กลไก

  • เพิ่ม GERD
  • Chronic inflammation
  • Metabolic syndrome

5. Alcohol

ไม่ใช่ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ

ของ adenocarcinoma ต่างจาก SCC


6. H. pylori

ข้อมูลส่วนใหญ่พบว่า

การไม่มี H. pylori

อาจสัมพันธ์กับการเกิด adenocarcinoma มากกว่า

(ความสัมพันธ์ยังไม่ชัดเจน)


7. Drugs ลด LES pressure

เช่น

  • Nitrate
  • Anticholinergic
  • β-agonist
  • Aminophylline
  • Benzodiazepine

อาจเพิ่ม GERD และ adenocarcinoma หากใช้เป็นเวลานาน แต่หลักฐานยังไม่แน่นอน


8. Possible protective factors

อาจลดความเสี่ยง

  • High-fiber diet
  • Fruits
  • Vegetables
  • Folate
  • NSAIDs (โดยเฉพาะใน Barrett's esophagus)

แต่ ยังไม่แนะนำใช้ NSAIDs เพื่อ chemoprevention เป็นกิจวัตร


เปรียบเทียบ SCC vs Adenocarcinoma

ลักษณะ

SCC

Adenocarcinoma

ตำแหน่ง

Mid esophagus

Distal esophagus / GEJ

Epidemiology

พบมากทั่วโลก

เพิ่มขึ้นในประเทศตะวันตก

ปัจจัยเสี่ยงหลัก

Smoking + Alcohol

GERD + Barrett's + Obesity

Alcohol

สำคัญมาก

ไม่สัมพันธ์ชัดเจน

Obesity

ไม่สัมพันธ์

สำคัญ

Barrett's esophagus

ไม่มี

Precursor lesion

เพศ

ชาย > หญิง

ชายมากกว่า (6:1)

ชาติพันธุ์

พบมากใน Black และ Asian ในบางพื้นที่

พบมากใน White males


Pathobiology

SCC

  • มักเกิดบริเวณ mid-esophagus
  • เริ่มจาก mucosal dysplasia
  • ลุกลามเข้าชั้น submucosa และต่อมน้ำเหลืองเร็ว
  • อาจเกิด tracheoesophageal fistula หรือ aorto-esophageal fistula ได้ในระยะลุกลาม

Adenocarcinoma

  • เกิดใกล้ GEJ
  • เกือบทั้งหมดเกิดบนพื้นฐานของ Barrett's esophagus
  • กระจายไป celiac และ perihepatic lymph nodes ได้เร็ว

Pearls สำหรับแพทย์

  • SCC: คิดถึงในผู้ป่วยที่มีประวัติ สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์จัด ดื่มเครื่องดื่มร้อนจัด มี achalasia หรือเคยได้รับสารกัดกร่อนหลอดอาหาร
  • Adenocarcinoma: คิดถึงในผู้ป่วย GERD เรื้อรัง, Barrett's esophagus, อ้วน และเพศชาย
  • Barrett's esophagus เป็น precursor lesion ที่สำคัญที่สุดของ esophageal adenocarcinoma และควรได้รับการส่องกล้องติดตามตามแนวทาง
  • ผู้ป่วยที่มี head & neck SCC มีความเสี่ยงเกิด second primary esophageal SCC สูงกว่าประชากรทั่วไป
  • การลด การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การควบคุมน้ำหนัก และการรักษา GERD อย่างเหมาะสม เป็นมาตรการสำคัญในการลดความเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหาร

 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น