Hypopituitarism: Clinical Manifestations
หลักการสำคัญ
อาการของ hypopituitarism ขึ้นกับ
1.
ความเร็วในการเกิดโรค
o Acute
(เช่น pituitary apoplexy) →
acute adrenal insufficiency, hypotension
o Chronic
(เช่น radiation-induced) →
ค่อยๆ มีอาการหลายปี
2.
ความรุนแรงของ hormone
deficiency
o Complete
ACTH deficiency → adrenal
crisis
o Partial
ACTH deficiency → มีอาการเฉพาะช่วง stress
3.
จำนวนฮอร์โมนที่ขาด
o อาจขาดเพียง 1 hormone หรือ panhypopituitarism
o โดยทั่วไป GH และ gonadotropins มักขาดก่อน ACTH และ TSH
4.
Mass effect
o Headache
o Visual
field defect (classically bitemporal hemianopia)
o Diplopia
o Cranial
nerve palsy
1. ACTH Deficiency (Secondary Adrenal Insufficiency)
อาการ
Mild chronic deficiency
- Fatigue
- Weakness
- Anorexia
- Weight
loss
- Decreased
libido
- Hypoglycemia
- Eosinophilia
Moderate deficiency
- Orthostatic
hypotension
- Tachycardia
Severe deficiency
- Adrenal
crisis
- Shock
- Vascular
collapse
- Death
จุดต่างจาก Primary Adrenal
Insufficiency
ไม่มี
- Hyperkalemia
- Salt
wasting
- Severe
volume depletion
เนื่องจาก
- Aldosterone
secretion ยังปกติ (ควบคุมโดย RAAS)
ไม่มี
- Hyperpigmentation
เพราะ ACTH ต่ำ
มีได้
- Hyponatremia
เกิดจาก
- Increased
ADH secretion จาก cortisol deficiency
Clinical pearl
ผู้ป่วย pituitary lesion ทุกรายควรได้รับการประเมิน
ACTH reserve เพราะแม้ขาด ACTH มากก็อาจแทบไม่มีอาการในภาวะปกติ
2. TSH Deficiency (Central Hypothyroidism)
อาการเหมือน hypothyroidism ทั่วไป
Symptoms
- Fatigue
- Cold
intolerance
- Constipation
- Decreased
appetite
Signs
- Puffy
face
- Dry
skin
- Bradycardia
- Delayed
relaxation of DTR
- Normocytic
anemia
Clinical pearl
อาการมักน้อยกว่าระดับ thyroid hormone
deficiency ที่พบใน primary hypothyroidism
3. Gonadotropin Deficiency (FSH/LH)
Female
Premenopausal women
ผลจาก estradiol deficiency
Early manifestations
- Irregular
menses
- Amenorrhea
- Infertility
- Anovulation
- Hot
flashes
Late manifestations
- Vaginal
atrophy
- Breast
tissue loss
- Osteopenia/osteoporosis
Postmenopausal women
ไม่มีอาการใหม่ชัดเจน
พบเพียง
- FSH/LH
ต่ำกว่าที่ควรเป็นสำหรับวัย
Male
ผลจาก testosterone deficiency
Early manifestations
- Decreased
libido
- Erectile
dysfunction
- Low
energy
- Fatigue
Weeks to months
- Hot
flashes
Years
- Reduced
muscle mass
- Reduced
strength
- Osteoporosis
- Decreased
bone mineral density
Clinical pearl
ในผู้ใหญ่ gonadotropin deficiency เป็น pituitary hormone deficiency ที่พบบ่อยที่สุด
4. Growth Hormone Deficiency
Children
Classic presentation
- Growth
failure
- Short
stature
- Delayed
skeletal maturation
Adults
Confirmed manifestations
Body composition changes
- Increased
fat mass
- Increased
visceral fat
- Decreased
lean body mass
Skeletal
- Decreased
bone mineral density
- Osteoporosis
(especially men)
Possible associations
- Dyslipidemia
- Endothelial
dysfunction
- Cardiovascular
disease
- Reduced
quality of life
- Depression
- Increased
mortality
Clinical pearl
ในผู้ใหญ่ GH deficiency มักไม่ทำให้มีอาการจำเพาะ
จึงวินิจฉัยจาก biochemical testing มากกว่า clinical
symptoms
5. Prolactin Deficiency
Clinical manifestation เดียวที่ทราบแน่ชัด
Postpartum lactation failure
- ไม่มีน้ำนมหลังคลอด
- ไม่สามารถให้นมบุตรได้
Clinical pearl
Isolated prolactin deficiency พบได้น้อยมาก
หาก prolactin ต่ำ มักมี pituitary
hormone deficiency อื่นร่วมด้วย
ลำดับการขาดฮอร์โมนที่พบบ่อย
โดยทั่วไป
GH →
LH/FSH → TSH → ACTH
แต่มีข้อยกเว้นได้เสมอ
Red Flags ที่ควรนึกถึง Hypopituitarism
ACTH deficiency
- Unexplained
hyponatremia
- Recurrent
hypoglycemia
- Orthostatic
hypotension
- Adrenal
crisis
Gonadotropin deficiency
- Amenorrhea
- Infertility
- Low
libido
- Erectile
dysfunction
TSH deficiency
- Hypothyroidism
ร่วมกับ TSH ไม่สูง
Prolactin deficiency
- Failure
of lactation after delivery
Mass lesion
- Headache
- Bitemporal
hemianopia
- Diplopia
High-yield สำหรับแพทย์
เมื่อสงสัย hypopituitarism ให้มองหา 3 กลุ่มอาการหลักพร้อมกัน
1.
Adrenal insufficiency → อันตรายที่สุด
ต้องประเมินก่อน
2.
Hypogonadism → พบบ่อยที่สุด
3.
Mass effect → headache, visual field defect, diplopia
Rule: ก่อนเริ่ม levothyroxine ในผู้ป่วย central hypothyroidism ต้องประเมินและรักษา
ACTH deficiency ให้เรียบร้อยก่อนเสมอ เพราะอาจ precipitate
adrenal crisis ได้.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น