Microbiology: Atypical Bacteria overview
หลังจากเรียน
- Gram-positive
cocci
- Gram-negative
bacilli
- Gram-negative
cocci
- Anaerobes
จะพบว่ามีเชื้ออีกกลุ่มหนึ่งที่ทำให้การคิดแบบ Gram
stain ใช้ไม่ได้
กลุ่มนี้เรียกว่า
Atypical bacteria
เชื้อสำคัญคือ
Mycoplasma
Chlamydia
Legionella
Concept สำคัญที่สุด
ถ้าจำได้เพียงประโยคเดียว
Atypical bacteria = เชื้อที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วย
Gram stain ปกติ
และมักอาศัยอยู่ภายในเซลล์หรือมีโครงสร้างเซลล์ผิดปกติ
ดังนั้น
Beta-lactam
เช่น
- Penicillin
- Ceftriaxone
มักไม่ได้ผลดี
ทำไมเรียกว่า Atypical?
เชื้อแบคทีเรียส่วนใหญ่
Cell wall
↓
Gram stain
↓
เห็นเชื้อ
แต่ Atypical bacteria
ไม่มี cell wall
หรือ
อยู่ในเซลล์
↓
Gram stain ไม่ดี
Clinical importance
Atypical bacteria เป็นสาเหตุสำคัญของ
Community-acquired pneumonia (CAP)
โดยเฉพาะ
- วัยรุ่น
- คนวัยทำงาน
- ผู้ป่วยที่อาการไม่ตรงกับ bacterial pneumonia แบบคลาสสิก
Framework ที่ควรจำ
Atypical bacteria
│
├──
Mycoplasma
│ ↓
│ Walking pneumonia
│
├──
Chlamydia
│ ↓
│ Intracellular pathogen
│
└──
Legionella
↓
Severe atypical
pneumonia
Mycoplasma pneumoniae
จุดเด่นที่สุด
ไม่มี cell wall
Mycoplasma
↓
No cell wall
ผลทางคลินิก
Gram stain ไม่เห็นชัด
และ
Beta-lactam ใช้ไม่ได้
เพราะไม่มีกำแพงเซลล์ให้ยาไปทำลาย
โรคสำคัญ
Walking pneumonia
อาการไม่หนัก
ผู้ป่วยยังเดินไปทำงานได้
ลักษณะคลาสสิก
ไข้
ไอแห้ง
อ่อนเพลีย
CXR ผิดปกติมาก
แต่ฟังปอดไม่มาก
พบใน
- วัยเรียน
- หอพัก
- ค่ายทหาร
- โรงเรียน
Extrapulmonary manifestations
เป็นจุดเด่นที่ชอบออกสอบ
Cold agglutinin hemolytic anemia
Rash
Encephalitis
Myocarditis
จำง่าย
Mycoplasma
=
No wall
+
Walking pneumonia
Chlamydia
ต่างจาก Mycoplasma
เพราะมี cell wall-like structure
แต่
เป็น obligate intracellular bacteria
Obligate intracellular คืออะไร
เชื้อไม่สามารถสร้างพลังงานเองได้
ต้องเข้าไปอยู่ใน host cell
Outside cell
↓
ไม่โต
Inside cell
↓
โตได้
Life cycle
มี 2 ระยะ
Elementary body
ระยะติดเชื้อ
Reticulate body
ระยะแบ่งตัว
Species สำคัญ
Chlamydia trachomatis
Chlamydia pneumoniae
Chlamydia psittaci
Chlamydia trachomatis
สำคัญที่สุด
โรคสำคัญ
Urethritis
Cervicitis
PID
Infertility
เป็น STI ที่พบบ่อยที่สุดในโลก
Neonatal infection
ติดจากมารดา
ทำให้
Conjunctivitis
Pneumonia
Chlamydia pneumoniae
ทำให้
Mild atypical pneumonia
คล้าย Mycoplasma
แต่พบน้อยกว่า
Chlamydia psittaci
ติดต่อจากนก
ทำให้
Psittacosis
จำง่าย
Chlamydia
=
Intracellular
Legionella pneumophila
เชื้อที่ต่างจากอีกสองตัวมาก
Habitat
ไม่ได้อยู่ในคน
แต่อยู่ใน
Water system
Cooling tower
Air conditioning
Shower
ดังนั้น
Legionella
=
Environmental pathogen
การติดเชื้อ
สูดละอองน้ำเข้าไป
Water aerosol
↓
Lung
Pathogenesis
Legionella ถูก macrophage กิน
แต่ไม่ถูกฆ่า
Macrophage
↓
Legionella survives
↓
Replication
จึงเป็น
Facultative intracellular pathogen
โรคสำคัญ
Legionnaires' disease
เป็น atypical pneumonia ที่รุนแรง
อาการเด่น
ไข้สูง
ไอ
หอบ
ร่วมกับ
GI symptoms
Hyponatremia
Confusion
Clinical pearl
Pneumonia
Diarrhea
Hyponatremia
↓
คิดถึง Legionella
เสมอ
Pontiac fever
อีกกลุ่มหนึ่ง
คล้าย influenza
แต่ไม่มี pneumonia
เปรียบเทียบทั้งสามตัว
|
Feature |
Mycoplasma |
Chlamydia |
Legionella |
|
Cell wall |
ไม่มี |
มีน้อย/ผิดปกติ |
มี |
|
Intracellular |
ไม่ใช่ |
Obligate |
Facultative |
|
Gram stain |
ไม่ดี |
ไม่ดี |
ไม่ดี |
|
Pneumonia |
+++ |
++ |
++++ |
|
STI |
- |
++++ |
- |
|
Water exposure |
- |
- |
++++ |
|
Severity |
Mild |
Mild |
Severe |
ทำไม Beta-lactam ไม่ค่อยได้ผล
Mycoplasma
ไม่มี cell wall
Chlamydia
อยู่ในเซลล์
Legionella
อยู่ใน macrophage
ดังนั้น
Penicillin
Ceftriaxone
↓
ไม่ดี
ยาที่ใช้แทน
ต้องเป็นยาที่เข้าเซลล์ได้
เช่น
- Macrolides
- Tetracyclines
- Fluoroquinolones
Clinical Approach
นักศึกษามหาวิทยาลัยไอแห้งมา 2 สัปดาห์
คิด
Mycoplasma
STI + urethritis
คิด
Chlamydia trachomatis
Neonatal conjunctivitis
คิด
Chlamydia
Pneumonia + diarrhea + hyponatremia
คิด
Legionella
โรงแรม เรือสำราญ ระบบแอร์ขนาดใหญ่
แล้วเกิด pneumonia
คิด
Legionella
วิธีจำสำหรับนักศึกษาแพทย์
ให้จำเป็น "สามบุคลิก"
Mycoplasma
=
เชื้อไร้กำแพง
(Walking pneumonia)
Chlamydia
=
เชื้อซ่อนตัวในเซลล์
(STI specialist)
Legionella
=
เชื้อจากน้ำ
(Severe atypical pneumonia)
Mind Map สรุป
Atypical bacteria
│
├── Mycoplasma
│ ├─ No
cell wall
│ ├─
Walking pneumonia
│ └─ Cold
agglutinin
│
├── Chlamydia
│ ├─
Obligate intracellular
│ ├─ STI
│ ├─ PID
│ └─
Neonatal pneumonia
│
└── Legionella
├─
Water source
├─
Intracellular in macrophage
├─
Severe pneumonia
├─
Diarrhea
└─
Hyponatremia
สรุปสุดท้าย
หากมองในเชิง Pathogenesis
Mycoplasma
↓
ไม่มี cell wall
Chlamydia
↓
อยู่ใน host cell
Legionella
↓
อยู่ใน macrophage
ทั้งสามตัวจึงหลบการวินิจฉัยด้วย Gram
stain แบบปกติ และตอบสนองต่อ beta-lactam ไม่ดี
ทำให้ต้องนึกถึง "atypical pneumonia" และเลือกยาที่สามารถเข้าเซลล์ได้
เช่น macrolide, doxycycline หรือ fluoroquinolone แทน ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญก่อนศึกษารายละเอียดของเชื้อแต่ละชนิดต่อไปครับ।
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น