Microcytosis และ Microcytic Anemia
นิยาม
Microcytosis = MCV < 80 fL ในผู้ใหญ่
มักสัมพันธ์กับ
- ↓ MCH
- ↓ MCHC
- Hypochromia
สะท้อนการสร้าง hemoglobin ลดลง ทำให้ RBC มีขนาดเล็กและซีด
สาเหตุสำคัญ (Most Common Causes)
1. Iron Deficiency Anemia (IDA) ⭐
พบบ่อยที่สุด
สาเหตุ
เด็ก
- รับประทานธาตุเหล็กไม่พอ
- โตเร็ว
- ดื่มนมวัวมาก
ผู้ใหญ่
- Chronic
blood loss
- Menorrhagia
- GI
bleeding
- Colorectal
cancer
- Malabsorption
- Celiac
disease
- H.
pylori
- Bariatric
surgery
Lab
- ↓ Ferritin
- ↓ Serum iron
- ↑ TIBC
- ↓ Reticulocyte count
- ↑ RDW
- RBC
count มักลดลง
Blood smear
- Microcytic
hypochromic RBC
- Anisocytosis
- Poikilocytosis
Clinical pearl
ผู้ใหญ่ >50 ปี ที่มี IDA
ใหม่ ควรสืบค้น GI malignancy เสมอ แม้ FOBT
จะลบ
2. Thalassemia
พบบ่อยใน
- Southeast
Asia
- Mediterranean
- Africa
ลักษณะเด่น
|
Parameter |
Thalassemia trait |
|
Hb |
ปกติหรือ↓เล็กน้อย |
|
MCV |
↓มาก |
|
RBC count |
ปกติหรือ↑ |
|
Ferritin |
ปกติ |
|
RDW |
ปกติหรือ↑เล็กน้อย |
Blood smear
- Target
cells
- Teardrop
cells
- Basophilic
stippling
- Marked
microcytosis
Clinical pearl
MCV ต่ำมาก แต่ Hb ไม่ต่ำมาก
และ RBC สูง → นึกถึง thalassemia trait ก่อน
Diagnosis
β-thalassemia
- Hb
electrophoresis
- HPLC (High-performance
liquid chromatography)
α-thalassemia
- DNA
testing
3. Anemia of Chronic Disease / Inflammation (ACD/AI)
เกิดจาก
- Chronic
infection
- TB
- Rheumatoid
arthritis
- IBD
- Malignancy
- CKD
Pathophysiology
Inflammation →
↑ Hepcidin
→ Iron
sequestration
→
Iron-restricted erythropoiesis
Lab
- ↓ Serum iron
- ↓ TIBC
- Ferritin
ปกติหรือ↑
CBC
- Normocytic
พบมากกว่า
- บางราย microcytic
Clinical pearl
MCV <70 fL มักไม่ใช่ ACD เพียงอย่างเดียว ควรสงสัย iron deficiency ร่วมด้วย
สาเหตุที่พบไม่บ่อย
Sideroblastic anemia
- Congenital
- Alcohol
- Isoniazid
- Linezolid
- Copper
deficiency
Lead poisoning
- Basophilic
stippling
Copper deficiency
Zinc deficiency
Iron-refractory iron deficiency anemia (IRIDA)
Myelodysplastic syndrome with acquired thalassemia
การแปลผล CBC เพื่อแยกสาเหตุ
|
Parameter |
IDA |
Thalassemia trait |
ACD |
|
MCV |
↓ |
↓↓↓ |
ปกติ/↓ |
|
Hb |
↓ |
ปกติหรือ↓เล็กน้อย |
↓ |
|
RBC count |
↓ |
ปกติหรือ↑ |
↓ |
|
RDW |
↑ |
ปกติหรือ↑เล็กน้อย |
ปกติ |
|
Ferritin |
↓ |
ปกติ/↑ |
ปกติ/↑ |
|
Serum iron |
↓ |
ปกติ |
↓ |
|
TIBC |
↑ |
ปกติ |
↓ |
RDW (Red Cell Distribution Width)
RDW สูง
แสดงว่ามีความหลากหลายของขนาด RBC
พบบ่อยใน
- Iron
deficiency
- B12
deficiency
- Folate
deficiency
- หลัง transfusion
RDW ปกติ
ไม่ได้ตัดโรคออก
เช่น
- Thalassemia
trait มัก RDW ปกติ
Peripheral Blood Smear ที่ควรสังเกต
|
Finding |
Suggests |
|
Target cells |
Thalassemia |
|
Teardrop cells |
Thalassemia / marrow disease |
|
Basophilic stippling |
Thalassemia, Lead |
|
Reticulocytosis |
Hemolysis |
|
Hypochromia |
Iron deficiency, Thalassemia |
Approach to Evaluation
Step 1 Confirm microcytosis
- MCV
<80 fL
- ตรวจ smear
Step 2 แยก IDA กับ Thalassemia
RBC ต่ำ
→ ส่ง Iron studies
- Ferritin
- Iron
- TIBC
- TSAT
RBC ปกติหรือสูง
→ พิจารณา Thalassemia
- Hb
electrophoresis/HPLC
- DNA
testing
Step 3 ถ้าไม่ใช่ทั้งสองโรค
ประเมิน ACD/AI
- Infection
- Inflammation
- CKD
- Malignancy
Step 4 ถ้ายังไม่ชัดเจน
พิจารณา
- Lead
level
- Copper/Zinc
- Sideroblastic
anemia
- Genetic
disorders
High-Yield Pearls
- Microcytosis
3 สาเหตุหลัก = Iron deficiency, Thalassemia, ACD
- MCV
ต่ำมาก (<70 fL) + RBC สูง → Thalassemia
trait
- Ferritin
ต่ำ = Iron deficiency จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ใช่
- Ferritin
ปกติ/สูง ไม่ได้ตัด iron deficiency หากมี
inflammation
- ผู้ใหญ่ที่มี IDA ใหม่ โดยเฉพาะอายุ
>50 ปี ต้องค้นหา GI bleeding หรือ colorectal
cancer
- RDW
สูงสนับสนุน IDA แต่ RDW ปกติไม่สามารถตัดโรคได้
- Bone
marrow examination แทบไม่จำเป็นใน isolated microcytic
anemia
- Microcytosis
without anemia พบได้ใน early iron deficiency และ α-thalassemia
trait
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น