วันจันทร์ที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2569

Dextromethorphan (DXM) Poisoning

Dextromethorphan (DXM) Poisoning

ประเด็นสำคัญ (Key points)

  • Dextromethorphan (DXM) เป็นยาแก้ไอ OTC ที่ถูกนำมาใช้เพื่อความบันเทิงบ่อย โดยเฉพาะวัยรุ่น
  • พิษเกิดจาก NMDA receptor antagonism คล้าย ketamine และ PCP ร่วมกับ serotonergic และ adrenergic effects
  • ลักษณะเด่นคือ hallucination, dissociation, ataxia, tachycardia, mydriasis และ diaphoresis
  • ต้องระวัง serotonin syndrome โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับ SSRI, MAOI, tramadol, linezolid, meperidine หรือ MDMA
  • ผลิตภัณฑ์ DXM จำนวนมากมี acetaminophen, antihistamine หรือ pseudoephedrine จึงต้องค้นหา co-ingestants เสมอ

Pharmacology

Mechanism

Therapeutic dose

  • Sigma opioid receptor agonist (antitussive)

Overdose

  • NMDA receptor antagonist
  • Serotonergic activity
  • Adrenergic reuptake inhibition

ทำให้เกิด

  • Hallucination
  • Dissociation
  • Psychosis
  • Sympathetic stimulation

Toxic dose ("Plateaus")

Plateau

Dose

Clinical findings

1

~1.5 mg/kg (100–200 mg)

Mild stimulation

2

2.5–7.5 mg/kg (200–400 mg)

Euphoria, hallucination

3

7.5–15 mg/kg (300–600 mg)

Dissociation, out-of-body experience

4

>15 mg/kg (>600 mg)

Complete dissociation, coma


Pharmacokinetics

  • Well absorbed
  • Peak DXM 2.5 ชั่วโมง
  • Metabolized โดย CYP2D6
  • Active metabolite = Dextrorphan
  • Half-life
    • Rapid metabolizer 3 ชั่วโมง
    • Poor metabolizer 30 ชั่วโมง

ยาที่เพิ่มระดับ DXM

  • Fluoxetine
  • Paroxetine
  • Haloperidol
  • MAOI

Clinical presentation

Neurologic

  • Euphoria
  • Hallucination
  • Dissociation
  • Psychosis
  • Agitation
  • Coma
  • Ataxia ("Zombie-like gait")
  • Nystagmus

Autonomic

  • Tachycardia (พบบ่อยมาก)
  • Mydriasis
  • Diaphoresis
  • Hypertension

หากไม่มี tachycardia ควรพิจารณาการวินิจฉัยอื่นหรือมี co-ingestant ที่กดหัวใจ


Severe toxicity

  • Hyperthermia
  • Metabolic acidosis
  • Rhabdomyolysis
  • Serotonin syndrome

Pediatric findings

อาจพบ

  • Respiratory depression
  • Apnea
  • Dystonia

Serotonin syndrome

เสี่ยงสูงเมื่อใช้ร่วมกับ

  • SSRI
  • SNRI
  • MAOI
  • Linezolid
  • Tramadol
  • Meperidine
  • Cocaine
  • MDMA

อาการ

  • Altered mental status
  • Hyperreflexia
  • Clonus
  • Hyperthermia
  • Autonomic instability

Co-ingestants

ผลิตภัณฑ์แก้ไอหลายชนิดมี

Acetaminophen

เสี่ยง

  • Delayed hepatic failure

ควรตรวจ serum acetaminophen ทุกครั้ง หากไม่สามารถตัดการได้รับยาได้


Antihistamines

ทำให้เกิด

Anticholinergic syndrome

  • Dry skin
  • Delirium
  • Mydriasis
  • Hyperthermia

Pseudoephedrine / Phenylephrine

  • Hypertension
  • Tachycardia
  • Agitation

Chronic abuse

อาจเกิด

  • Tolerance
  • Dependence
  • Cognitive decline
  • Chronic psychosis

Bromism

พบในผู้ใช้ปริมาณมากเป็นเวลานาน

อาการ

  • Fatigue
  • Ataxia
  • Memory impairment

Laboratory clue

  • Hyperchloremia
  • Negative anion gap

Initial investigations

  • Fingerstick glucose
  • ECG
  • Pulse oximetry
  • Electrolytes
  • BUN/Cr
  • AST/ALT
  • CK (ถ้ามี agitation หรือ serotonin syndrome)
  • Acetaminophen level
  • Salicylate level (เมื่อสงสัย)
  • Ethanol level
  • Pregnancy test
  • Chest X-ray (ถ้าสงสัย aspiration)

ECG

ประเมิน

  • QRS widening
  • QT prolongation

โดยเฉพาะเมื่อสงสัย co-ingestants


Toxicology testing

  • Urine drug screen ไม่สามารถตรวจ DXM ได้โดยตรง
  • DXM อาจให้ false-positive PCP ในบาง immunoassays
  • การตรวจระดับ DXM โดยตรงมีประโยชน์ทางนิติเวชมากกว่าทางคลินิก

Diagnosis

วินิจฉัยจาก

  • ประวัติ
  • Hallucination
  • Dissociation
  • Ataxia
  • Tachycardia
  • Mydriasis
  • Diaphoresis

ร่วมกับการตัดสาเหตุอื่นออก


Differential diagnosis

ควรแยกจาก

  • Ketamine intoxication
  • PCP intoxication
  • Ethanol intoxication
  • Serotonin syndrome
  • Lithium toxicity
  • Carbamazepine toxicity
  • Phenytoin toxicity
  • Wernicke encephalopathy
  • Traumatic brain injury
  • Hypoglycemia

Clinical Pearls

  • DXM overdose ให้ภาพของ dissociative intoxication คล้าย ketamine และ PCP โดยมีอาการเด่นคือ hallucination, dissociation, ataxia, tachycardia และ mydriasis
  • Serotonin syndrome เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับยา serotonergic เช่น SSRI, MAOI, tramadol, linezolid และ MDMA
  • ผลิตภัณฑ์แก้ไอหลายชนิดมี acetaminophen ร่วมด้วย ดังนั้น ควรตรวจ serum acetaminophen ในผู้ป่วย DXM overdose ทุกครั้ง หากไม่สามารถยืนยันได้ว่าไม่มีส่วนผสมดังกล่าว
  • Urine drug screen ทั่วไปไม่ตรวจพบ DXM แต่ DXM อาจทำให้เกิด false-positive สำหรับ PCP จึงต้องแปลผลด้วยความระมัดระวัง
  • ผู้ที่ใช้ DXM เรื้อรังอาจเกิด tolerance, dependence, chronic psychosis และ bromism ซึ่งควรสงสัยเมื่อพบ hyperchloremia หรือ negative anion gap โดยไม่มีสาเหตุอื่น

 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น