HIV (อายุ ≥50 ปี) in Older Adults
ผู้ป่วย HIV อายุ ≥50
ปีมีการเกิด geriatric syndrome และโรคร่วมต่าง
ๆ เร็วกว่าประชากรทั่วไป แม้ควบคุม viral load ได้ดี จึงต้องดูแลทั้ง HIV และโรคผู้สูงอายุควบคู่กัน
Key points
- นิยามผู้สูงอายุใน HIV = ≥50 ปี
- จำนวนผู้ป่วยสูงขึ้นจาก
- ART ทำให้มีชีวิตยืนยาวขึ้น
- ยังมีผู้ติดเชื้อรายใหม่ในผู้สูงอายุ
- ผู้ป่วยมักได้รับการวินิจฉัยช้า เพราะแพทย์มักไม่คิดถึง HIV ในผู้สูงอายุที่มี
- weight
loss
- fatigue
- fever
- recurrent
infection
- มักมาพบแพทย์ด้วย CD4 ต่ำกว่าคนอายุน้อย
Routine health maintenance
หลักการเหมือนประชากรทั่วไป แต่มีจุดที่ต้องเน้น
Screening เพิ่มเติม
- Cervical
cancer
- Anal
cancer
- Osteoporosis
- Cardiovascular
risk
- Statin
ใช้ threshold ต่ำกว่าคนทั่วไป
Screening ควรอิง life expectancy
มากกว่าอายุอย่างเดียว
Antiretroviral therapy (ART)
หลักการเหมือนผู้ป่วยอายุน้อย
- เริ่ม ART ทุกคน
- เลือก regimen ตาม guideline ปกติ
แต่ต้องระวัง
Polypharmacy
พบบ่อยมาก
เสี่ยง
- falls
- frailty
- hospitalization
- drug
interaction
ควร review medication ทุกครั้ง
รวมถึง
- OTC
drugs
- supplements
- vitamins
Drug interaction ที่พบบ่อย
Integrase inhibitors
ดูดซึมลดลงเมื่อกินร่วมกับ
- Calcium
- Iron
- Magnesium
- Zinc
จึงควรแยกเวลากิน
ART toxicity
ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงมากขึ้นจาก
- renal
impairment
- hepatic
impairment
- altered
pharmacokinetics
- hypoalbuminemia
- increased
body fat
จึงควร monitor ADR อย่างใกล้ชิด
Immune recovery
แม้ viral suppression ดี
ผู้สูงอายุ
- CD4
recovery น้อยกว่า
- immune
reconstitution ช้ากว่า
แต่
ART ยังลด mortality ได้อย่างชัดเจน
จึงควรเริ่มรักษาเร็วที่สุด
Geriatric syndromes
พบเร็วกว่าประชากรทั่วไป
ได้แก่
Falls
ปัจจัยเสี่ยง
- osteoporosis
- neuropathy
- polypharmacy
- balance
problem
ควรประเมินความเสี่ยงล้มทุกปี
Frailty
สัมพันธ์กับ
- อายุ
- CD4 ต่ำ
- detectable
viral load
- depression
- cognitive
impairment
- BMI ผิดปกติ
ควรคัดกรอง frailty ในผู้ป่วยสูงอายุทุกคน
Functional impairment
พบ impairment ของ
- shopping
- housework
- medication
management
- IADL
จึงควรประเมิน ADL/IADL เป็นระยะ
Social isolation
พบมาก
สัมพันธ์กับ
- depression
- hospitalization
- mortality
- STI
risk
ควรประเมิน social support เสมอ
Non-AIDS comorbidities
แม้ viral suppression ดี
ยังพบ chronic inflammation และ immune activation ต่อเนื่อง
ส่งผลให้เกิด
- accelerated
aging
- multimorbidity
- cardiovascular
disease
- osteoporosis
- CKD
- malignancy
Cardiovascular disease
เสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป
แม้ HIV suppression ดี
HIV ถือเป็น
Risk-enhancing factor
จึง
- ควบคุม BP
- เลิกบุหรี่
- รักษา DM
- ใช้ statin เร็วกว่าปกติ
Neurologic disease
HIV-associated neurocognitive disorder (HAND)
ความเสี่ยงเพิ่มตามอายุ
อาการ
- attention
ลด
- psychomotor
slowing
- executive
dysfunction
- dementia
ควรคัดกรองเมื่อมี cognitive decline
Peripheral neuropathy
เสี่ยงเพิ่มจาก
- อายุ
- HIV
- nucleoside
analogue รุ่นเก่า
อาจฟื้นตัวได้ไม่ดีหลังหยุดยา
Malignancy
เสี่ยงเพิ่มทั้ง
AIDS-defining
- Kaposi
sarcoma
- NHL
- Cervical
cancer
และ Non-AIDS cancer
- Anal
cancer
- Lung
cancer
- Liver
cancer
แม้ viral suppression ดี
ความเสี่ยงยังสูงกว่าคนทั่วไป
Bone health
พบ
- osteoporosis
- fragility
fracture
มากกว่าคนทั่วไป
สาเหตุ
- HIV
- smoking
- alcohol
- hypogonadism
- Tenofovir
disoproxil fumarate
Screening osteoporosis
- หญิง: หลัง menopause
- ชาย HIV: เริ่มอายุ ≥50
ปี
Liver disease
พบมากขึ้น
- MASLD
(Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease)
- HBV
coinfection
- HCV
coinfection
ควรติดตาม
- LFT
- Fibrosis
- HBV/HCV
status
Pulmonary disease
พบมากขึ้น
- COPD
- Pulmonary
hypertension
- Lung
cancer
- Pulmonary
fibrosis
- Pulmonary
infection
โดยเฉพาะผู้สูบบุหรี่
Sex-specific issues
Women
- menopause
อาจเกิดเร็ว
- menopausal
symptoms มากกว่า
Men
- hypogonadism
พบได้บ่อย
โดยเฉพาะผู้ที่ควบคุม HIV ได้ไม่ดี
Long-term survivors
ผู้ป่วยที่ติดเชื้อก่อนยุค ART
มักมี
- multimorbidity
- chronic
inflammation
- psychosocial
problems
- loneliness
- complicated
grief
ควรดูแลด้าน mental health ควบคู่ด้วย
Prognosis
- อายุขัยผู้ป่วย HIV ดีขึ้นมากและใกล้เคียงประชากรทั่วไป
หากเริ่ม ART ตั้งแต่ระยะต้น
- อายุที่มากขึ้นขณะวินิจฉัยสัมพันธ์กับ mortality ที่สูงกว่า
- สามารถใช้ VACS
2.0 Index เพื่อประเมินพยากรณ์โรคและความเสี่ยงการเสียชีวิตระยะยาว
Clinical pearls
- ผู้ป่วย HIV อายุ ≥50
ปีควรได้รับการดูแลแบบ HIV + Geriatric care ร่วมกัน
- อย่าลืมพิจารณา HIV ในผู้สูงอายุที่มีน้ำหนักลด
ไข้เรื้อรัง หรืออ่อนเพลียโดยไม่ทราบสาเหตุ
- ตรวจสอบ polypharmacy และ drug
interactions ทุกครั้ง โดยเฉพาะกับ integrase
inhibitors และแร่ธาตุเสริม
- คัดกรอง frailty, falls, cognitive impairment,
osteoporosis และ cardiovascular disease อย่างสม่ำเสมอ
- ควบคุมปัจจัยเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือดอย่างเข้มงวด เพราะ HIV เป็น cardiovascular risk enhancer
- การเริ่ม ART ตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดการอักเสบเรื้อรัง
ชะลอการเกิด multimorbidity และเพิ่มอายุขัยอย่างมีนัยสำคัญ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น