Mushroom Poisoning: Clinical & Evaluation
หลักการสำคัญ
การจำแนก "เวลาที่เริ่มมีอาการ" เป็นสิ่งสำคัญที่สุด
< 6 ชั่วโมง
➡️ ส่วนใหญ่ ไม่รุนแรง
ได้แก่
- Gastroenteritis
- Hallucinogenic
- Muscimol
syndrome
- Muscarine
syndrome
- Coprine
syndrome
> 6 ชั่วโมง
➡️ ให้สงสัย Life-threatening
mushroom poisoning
ได้แก่
- Amatoxin
- Gyromitrin
- Orellanine
- Delayed
rhabdomyolysis
Delayed symptoms (>6 hr) = Treat as potentially lethal
until proven otherwise
Mushroom Poisoning Syndromes
|
Syndrome |
Onset |
Key finding |
Treatment |
|
Acute gastroenteritis |
1–3 hr |
Vomiting/diarrhea |
Supportive |
|
Psilocybin |
30 min–2 hr |
Hallucination |
Benzodiazepine PRN |
|
Muscimol/Ibotenic acid (A.
muscaria) |
30 min–3 hr |
CNS excitation + depression |
Supportive |
|
Muscarine |
<30 min |
SLUDGE syndrome |
Atropine |
|
Coprine |
หลังดื่ม alcohol |
Disulfiram reaction |
Supportive |
|
Acute rhabdomyolysis (Russula) |
ชั่วโมง |
CK สูง |
IV fluid |
Delayed Syndromes (>6 hr)
1. Amatoxin
Onset
6–24 ชั่วโมง
อาการ
- severe
diarrhea
- vomiting
- hepatic
failure
Treatment
- MDAC
- Silibinin
- NAC
- Liver
transplant evaluation
2. Gyromitrin
False morel
(Gyromitra เห็ดสมองวัว)
Onset
6–10 ชั่วโมง
อาการ
- GI
symptoms
- seizures
- hepatitis
- methemoglobinemia
- hemolysis
Treatment
- Pyridoxine
- Benzodiazepine
- Supportive
3. Orellanine
(Cortinarius)
Delayed
3–20 วัน
อาการ
- AKI
- interstitial
nephritis
- renal
fibrosis
หลายรายต้อง
- Dialysis
- Kidney
transplant
4. Amanita smithiana
Onset
GI 2–6 ชั่วโมง
แต่
AKI ตามมา
12–24 ชั่วโมง
5. Delayed rhabdomyolysis
เช่น
Tricholoma equestre (เห็ดดหลืองนกขมิ้น)
อาการ
24–72 ชั่วโมง
- myalgia
- weakness
- CK สูง
- hyperkalemia
Acute Gastroenteritis
พบบ่อยที่สุด
เช่น
- Chlorophyllum (เห็ดกรวดครีบเขียว เห็ดกระโดงตีนต่ำ)
- Boletus
อาการ
- nausea
- vomiting
- diarrhea
รักษา
- Oral/IV
fluid
- Electrolyte
replacement
Psilocybin (Magic mushroom)
Onset
30 นาที–2 ชั่วโมง
อาการ
- euphoria
- hallucination
- anxiety
- panic
- paranoia
- mydriasis
- mild
tachycardia
Duration
4–12 ชั่วโมง
Treatment
- Quiet
environment
- Benzodiazepine
Amanita muscaria
(Muscimol / Ibotenic acid)
Onset
30 นาที–3 ชั่วโมง
อาการ
- hallucination
- bizarre
behavior
- somnolence
- coma
- seizure
(เด็ก)
- vomiting
Treatment
Supportive
Muscarine Syndrome
(Inocybe, Clitocybe)
Onset
ประมาณ 30 นาที
อาการ
SLUDGE
- Salivation
- Lacrimation
- Urination
- Diarrhea
- GI
cramps
- Emesis
ร่วมกับ
- Bradycardia
- Bronchorrhea
- Bronchospasm
Treatment
- Atropine
- IV
fluid
Coprine Syndrome
(Inky cap mushroom)
เกิดเมื่อดื่ม
Alcohol
ภายใน
7 วันหลังรับประทานเห็ด
อาการ
- flushing
- headache
- tachycardia
- hypotension
- nausea
คล้าย
Disulfiram reaction
Treatment
Supportive
Rare Syndromes
Erythromelalgia
Clitocybe acromelalga
- burning
pain
- limb
erythema
- edema
Delayed encephalopathy
- Pleurocybella
- Hapalopilus
Autoimmune hemolysis
Paxillus involutus
Shiitake dermatitis
รับประทาน
Raw / undercooked shiitake
ลักษณะ
Flagellate dermatitis
Puffball inhalation
Lycoperdon
ทำให้
Hypersensitivity pneumonitis
Evaluation
History
ถาม
- เก็บจากที่ไหน
- ใต้ต้นอะไร
- กินกี่ดอก
- กินหลายชนิดหรือไม่
- เวลาที่เริ่มมีอาการ
- มีคนอื่นกินด้วยหรือไม่
- กินเพื่อ hallucinogen หรือไม่
- ดื่ม alcohol หรือไม่
Physical Examination
ประเมิน
- GI
toxicity
- CNS
toxicity
- Cholinergic
signs
- Liver
failure
- AKI
- Rhabdomyolysis
Laboratory
Mild exposure
อาจไม่ต้องตรวจ
Potentially lethal exposure
Baseline
- CBC
- Electrolytes
- BUN/Cr
- AST/ALT
- Bilirubin
- Albumin
- PT/INR/PTT
- CK
- UA
เพิ่มเติมตามอาการ
Liver failure
- Lactate
- Ammonia
- ABG
- Glucose
- LDH
AMS
- Fingerstick
glucose
- ABG
- Brain
CT (ถ้าสงสัย cerebral edema)
Cyanosis
- Methemoglobin
Respiratory distress
- CXR
- ABG
Mushroom Identification
ควร
- เก็บตัวอย่างทั้งดอก
- ใส่ paper bag
- แช่เย็น
ไม่ควร
- ใส่ plastic bag
ถ่ายรูป
- ทั้งดอก
- ใต้หมวก
- โคนเห็ด
ส่งให้
Professional mycologist
ไม่แนะนำ
- Internet
identification
- Smartphone
mushroom app
- Meixner
test
Clinical Pearls
- เวลาที่เริ่มมีอาการเป็นกุญแจสำคัญที่สุด ในการประเมินพิษจากเห็ด
- อาการ <6 ชั่วโมง มักเป็นพิษที่ไม่รุนแรง แต่ ไม่สามารถตัด amatoxin
ได้ หากผู้ป่วยอาจรับประทานเห็ดหลายชนิดร่วมกัน
- อาการ >6 ชั่วโมง หลังรับประทานเห็ด
ควรถือว่าเป็น พิษรุนแรง จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ใช่ โดยเฉพาะ amatoxin,
gyromitrin และ orellanine
- การวินิจฉัยอาศัย toxidrome + เวลาเริ่มมีอาการ
+ การตรวจทางห้องปฏิบัติการ มากกว่าการระบุชนิดของเห็ด
เพราะการระบุชนิดมักทำไม่ได้ในระยะฉุกเฉิน
- ควรรีบ ปรึกษาศูนย์พิษวิทยา เมื่อสงสัยพิษจากเห็ดรุนแรง
และผู้ที่รับประทานเห็ดร่วมกันแม้ยังไม่มีอาการ ควรได้รับการประเมินด้วย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น