วันพฤหัสบดีที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2569

Arterial Blood Gas (ABG)

Arterial Blood Gas (ABG)

ข้อบ่งชี้ในการส่ง ABG

ใช้เมื่อจำเป็นต้องประเมิน

  • Acid-base status
  • Oxygenation (PaO₂)
  • Ventilation (PaCO₂)
  • ติดตามการรักษา (เช่น DKA, respiratory failure)
  • ตรวจ abnormal Hb
    • Carboxyhemoglobin
    • Methemoglobin
  • กรณีเจาะ venous blood ไม่ได้ในภาวะฉุกเฉิน

Contraindications

Absolute

  • Modified Allen test ผิดปกติ
  • Local infection
  • Thrombus
  • Distorted anatomy
  • AV fistula
  • Vascular graft
  • Severe peripheral vascular disease
  • Active Raynaud syndrome

Relative

  • INR ≥3
  • aPTT ≥100 sec
  • Platelet 30,000–50,000/µL (ทำได้หากจำเป็น แต่กดนานขึ้น)
  • Platelet ≤30,000/µL
  • Poor peripheral perfusion
  • Therapeutic anticoagulation (เพิ่มเวลาการกดห้ามเลือด)
  • Raynaud disease ที่ไม่มี active spasm

Site selection

Preferred

Radial artery

ข้อดี

  • เข้าถึงง่าย
  • ผู้ป่วยเจ็บน้อย
  • มี collateral circulation ดี

ทางเลือก

  • Brachial
  • Femoral
  • Axillary
  • Dorsalis pedis

ไม่มีหลักฐานว่าตำแหน่งใดให้ผล ABG ดีกว่าอีกตำแหน่งหนึ่ง

Modified Allen Test

ทำก่อน radial puncture (โดยเฉพาะผู้ป่วยเสี่ยง)

วิธี

1.       กำ radial + ulnar พร้อมกัน

2.       ผู้ป่วยกำมือ

3.       เปิดมือ (ซีด)

4.       ปล่อย ulnar artery

5.       ดูสีฝ่ามือกลับ

Normal

สีชมพูกลับภายใน ≤6 วินาที

Abnormal

ใช้เวลาประมาณ ≥10 วินาที

→ ไม่ควรเจาะ radial ข้างนั้น

การเจาะ ABG

อุปกรณ์

  • Heparinized syringe
  • 22–25 G needle
  • Sterile gauze
  • Antiseptic
  • Ice bag

ใช้เลือดประมาณ

2–3 mL

Needle angle

Site

Angle

Radial

30–45°

Brachial

30–45°

Axillary

30–45°

Dorsalis pedis

30–45°

Femoral

90°

หลังเจาะ

กดอย่างน้อย

5 นาที

หาก

  • anticoagulant
  • coagulopathy

→ กดนานกว่านี้

หลังจากนั้น

  • ไล่ air bubble
  • ผสมเลือดกับ heparin
  • ใส่น้ำแข็ง
  • ส่งตรวจทันที

Local anesthesia

สามารถใช้

Lidocaine 1–2%

แต่ส่วนใหญ่

ไม่จำเป็น

หากใช้

  • 0.5–1 mL
  • ฉีดเฉพาะ intradermal

ไม่ควรฉีดลึกเพราะทำให้ landmark ผิดเพี้ยน

Complications

พบบ่อย

  • Pain
  • Bruising
  • Minor bleeding
  • Paresthesia

พบไม่บ่อย

  • Hematoma
  • Vasovagal
  • Vasospasm

พบได้น้อย

  • Infection
  • Arterial occlusion
  • Air embolism
  • Nerve injury
  • Pseudoaneurysm
  • Vessel laceration

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

  • Limb ischemia
  • Compartment syndrome

ลดความเสี่ยงโดย

  • Rotate puncture site
  • กดแผลอย่างน้อย 5 นาที

Indwelling arterial catheter

เหมาะสำหรับ

  • Mechanical ventilation
  • Respiratory failure
  • ต้องเจาะ ABG บ่อย

หากต้องเจาะ

มากกว่า 4 ครั้ง/24 ชั่วโมง

ควรพิจารณา arterial catheter แทน repeated puncture

Transport

เพื่อป้องกันผลคลาดเคลื่อน

  • ไล่ air bubble
  • ใส่น้ำแข็ง
  • ส่งตรวจทันที
  • ควรวิเคราะห์ภายใน 15 นาที

เพื่อลด

  • leukocyte oxygen consumption
  • gas diffusion
  • false PaO₂ ต่ำ

ABG Analyzer วัดอะไร

Measured

  • pH
  • PaCO₂
  • PaO₂

Calculated

  • HCO₃⁻ (Henderson-Hasselbalch)
  • SaO₂

Co-oximetry (ถ้าระบบรองรับ)

  • COHb
  • MetHb

Normal values

Parameter

Normal

pH

7.35–7.45

PaCO₂

35–45 mmHg

HCO₃

21–27 mEq/L

PaO₂

>80 mmHg (โดยทั่วไป)

SaO₂

>95%

ค่าปกติของ

  • COHb
    • Non-smoker ≤3%
    • Smoker 10–15%
  • MetHb ≈1%

ประโยชน์ของ ABG

1. Oxygenation

ประเมิน

  • PaO₂
  • SaO₂
  • A–a gradient
  • P/F ratio
  • DO₂

2. Ventilation

ดู

  • PaCO₂
  • pH
  • Base excess

3. Acid-base

ใช้ร่วมกับ

  • pH
  • HCO₃
  • PaCO₂

ในการวินิจฉัย

  • Metabolic acidosis
  • Metabolic alkalosis
  • Respiratory acidosis
  • Respiratory alkalosis
  • Mixed disorders

Abnormal hemoglobin

ABG (ร่วมกับ co-oximetry)

ช่วยวินิจฉัย

Carbon monoxide poisoning

COHb สูง

Methemoglobinemia

ควรสงสัยเมื่อ

  • Cyanosis
  • SpO₂ ต่ำ
  • PaO₂ ปกติ
  • Saturation gap >5%

พบหลังได้รับ

  • Lidocaine
  • Oxidizing drugs
  • Toxins

Sources of error

สาเหตุที่ทำให้ค่า ABG ผิดพลาด

  • วางตัวอย่างไว้นาน → PaO₂ ต่ำปลอม
  • Heparin เหลือใน syringe → PaCO₂ ต่ำปลอม, pH เปลี่ยน
  • Air bubble → PaO₂ สูงปลอม, PaCO₂ ต่ำปลอม
  • เลือดน้อยเกิน (<2 mL) → dilution error
  • Shock → ABG อาจไม่สะท้อน tissue acid-base status จริง

Clinical Pearls

  • Radial artery เป็นตำแหน่งมาตรฐานในการเจาะ ABG เนื่องจากเข้าถึงง่ายและมี collateral circulation ดี
  • หากคาดว่าจะต้องเจาะ ABG >4 ครั้งใน 24 ชั่วโมง ควรพิจารณาใส่ arterial catheter
  • หลังเจาะต้อง กดแผลอย่างน้อย 5 นาที และนานกว่านั้นในผู้ป่วยที่ได้รับ anticoagulant หรือมี coagulopathy
  • ตัวอย่างเลือดควร ไล่ฟองอากาศ ใส่น้ำแข็ง และส่งตรวจภายใน 15 นาที เพื่อหลีกเลี่ยงค่าที่ผิดพลาด
  • ในผู้ป่วยที่มี cyanosis แต่ PaO₂ ปกติ ควรนึกถึง methemoglobinemia หรือ carboxyhemoglobinemia และส่ง co-oximetry เพิ่มเติม
  • การแปลผล ABG ควรพิจารณาร่วมกับอาการทางคลินิกและค่า electrolyte เสมอ โดยเฉพาะในภาวะ shock ซึ่งค่า ABG อาจไม่สะท้อน tissue perfusion ได้ครบถ้วน

 

ที่
ป้ายกำกับ: ,

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)