วันพฤหัสบดีที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2569

Venous Blood Gas (VBG) and Capnography

Venous Blood Gas (VBG) and Capnography

จุดเด่นของ VBG

VBG เป็นทางเลือกแทน ABG สำหรับการประเมิน

  • Ventilation
  • Acid-base status

แต่ ไม่สามารถประเมิน oxygenation ได้อย่างแม่นยำ

ดังนั้นควรใช้ร่วมกับ

  • Pulse oximetry (SpO₂)

และยังคงต้องใช้ ABG หากต้องการประเมิน PaO₂ หรือดัชนี oxygenation

ข้อบ่งชี้ของ VBG

เหมาะสำหรับ

  • ต้องติดตาม acid-base หรือ PaCO₂ บ่อย แต่ไม่มี arterial line
  • COPD exacerbation ระดับไม่รุนแรง
  • Weaning ventilator
  • AKI
  • ผู้ป่วยปฏิเสธ ABG
  • เจาะ ABG ไม่ได้
    • Pulse เบา
    • Raynaud
    • Arterial graft
    • ผู้ป่วยดิ้น
    • Severe coagulopathy

ข้อห้าม/ไม่ควรใช้ VBG

ควรเลือก ABG หากต้องการ

ประเมิน oxygenation

เช่น

  • PaO₂
  • P/F ratio
  • A-a gradient
  • Hyperoxemia
  • CO poisoning
  • Pulse oximeter error
  • Shunt evaluation

หรือในผู้ป่วย

  • Shock
  • Hemodynamic instability
  • Severe acid-base disturbance
    • pH <7.20
    • pH >7.60
  • ผล VBG ไม่สอดคล้องกับอาการ
  • Cardiopulmonary exercise test

ในภาวะ shock ความสัมพันธ์ระหว่าง VBG กับ ABG แย่ลงอย่างชัดเจน จึงไม่ควรใช้ VBG แทน ABG

Sampling sites

1. Central venous blood (ดีที่สุด)

  • Correlation กับ ABG สูงที่สุด
  • ใช้จาก CVC

2. Peripheral venous blood

ใช้ได้หากไม่มี central line

ข้อควรระวัง

  • ปล่อย tourniquet อย่างน้อย 1 นาที ก่อนเจาะ

3. Mixed venous blood

จาก pulmonary artery catheter

ใช้ได้หากมี PAC อยู่แล้ว

ไม่ควรใส่ PAC เพียงเพื่อเก็บ VBG

VBG วัดอะไรได้

วัดได้

  • pH
  • PvCO₂
  • PvO₂
  • HCO₃⁻
  • Base excess
  • Lactate
  • SvO₂ / ScvO₂

ค่าใดมีประโยชน์

ใช้ได้

  • pH
  • PvCO₂
  • HCO₃
  • Base excess
  • Lactate

ใช้ไม่ได้

PvO₂

เนื่องจากถูก tissue ดึง oxygen ไปแล้ว

จึง ไม่สามารถใช้ประเมิน oxygenation

ScvO₂

เคยใช้ใน septic shock

ปัจจุบันใช้ lactate แทน

การประมาณค่า VBG → ABG

Central venous

Parameter

ต่างจาก ABG

pH

ต่ำกว่า 0.03–0.05

PCO₂

สูงกว่า 4–5 mmHg

HCO₃

ใกล้เคียง

Peripheral venous

Parameter

ต่างจาก ABG

pH

ต่ำกว่า 0.02–0.04

PvCO₂

สูงกว่า 3–8 mmHg

HCO₃

สูงกว่า 2–3 mEq/L

ไม่มีสูตรแปลง

  • PvO₂
  • SvO₂
  • ScvO₂

เป็นค่า PaO₂

Base excess

Venous สูงกว่า arterial ประมาณ

0.15

Lactate

Venous สูงกว่า arterial ประมาณ

0.12 mmol/L

ข้อควรระวังในการใช้ VBG

Correlation จะลดลงมากใน

  • Shock
  • Poor perfusion
  • Severe acidosis
  • Severe alkalosis

ดังนั้นหากต้องติดตามต่อเนื่อง

ควรมี ABG เป็นระยะเพื่อ correlate

VBG ใน Sleep study

สามารถใช้ screening hypercapnia ได้

ถ้า

PvCO₂

  • <45.8 mmHg → ตัด hypercapnia ได้ค่อนข้างดี
  • ≥53.7 mmHg → สนับสนุน hypercapnia

ค่าระหว่างนี้ไม่แม่นยำ

End-tidal CO₂ (Capnography)

วัด CO₂ ในลมหายใจออก

ข้อดี

  • Non-invasive
  • Real-time
  • ใช้งานง่าย

ในคนปกติ

PetCO₂

≈ PaCO₂ (ต่างประมาณ 1 mmHg)

ข้อจำกัด

ในผู้ป่วยวิกฤต

  • Dead space เพิ่ม
  • Correlation แย่ลง

จึง

ไม่ใช้แทน ABG ใน ICU

แต่นิยมใช้ใน

  • Operating room
  • Emergency department
  • Neonatal ICU
  • CPR
  • Airway monitoring

Transcutaneous CO₂ (PtcCO₂)

วัดผ่านผิวหนัง

เครื่องจะ

  • อุ่นผิว 41–45°C
  • เพิ่ม perfusion
  • วัด CO₂

ข้อดี

  • Non-invasive
  • Continuous monitoring

ข้อจำกัด

  • Setup ยุ่งยาก
  • Calibration บ่อย
  • ใช้เวลารอประมาณ 1 ชั่วโมง
  • ต้องติดที่ใบหู
  • Accuracy ลดลงเมื่อ poor perfusion
  • ไม่แนะนำใช้ routine ในผู้ใหญ่วิกฤต

เหมาะกับ

  • Neonatal ICU
  • Sleep laboratory
  • Chronic NIV monitoring

เปรียบเทียบ ABG, VBG, Capnography และ PtcCO₂

วิธี

Oxygenation

Ventilation

Acid-base

Continuous

ABG

✅ ดีที่สุด

✅

✅

❌

VBG

❌

✅

✅

❌

PetCO₂

❌

✅ (screening)

❌

✅

PtcCO₂

❌

✅

❌

✅

Clinical Pearls

  • VBG ไม่สามารถใช้ประเมิน oxygenation จึงควรใช้ร่วมกับ pulse oximetry และใช้ ABG เมื่อจำเป็นต้องทราบ PaO₂, P/F ratio หรือ A–a gradient
  • สำหรับการติดตาม pH และ CO₂ ในผู้ป่วยที่ hemodynamically stable นั้น VBG มักเพียงพอและช่วยหลีกเลี่ยงการเจาะหลอดเลือดแดงซ้ำ ๆ
  • Peripheral VBG โดยทั่วไปมี pH ต่ำกว่า ABG 0.02–0.04, PCO₂ สูงกว่า 3–8 mmHg และ HCO₃ สูงกว่า 2–3 mEq/L จึงควรตีความโดยคำนึงถึงความแตกต่างนี้
  • ในผู้ป่วย shock, poor perfusion หรือมี acid-base disturbance รุนแรง ความสัมพันธ์ระหว่าง VBG กับ ABG ลดลงอย่างมาก ควรเลือกใช้ ABG
  • End-tidal CO₂ (PetCO₂) เหมาะสำหรับการติดตามการระบายอากาศแบบต่อเนื่อง (เช่น ระหว่างทำหัตถการหรือ CPR) แต่ไม่ควรใช้แทน ABG ในผู้ป่วยวิกฤต
  • Transcutaneous CO₂ (PtcCO₂) เหมาะกับการติดตามต่อเนื่องในทารกแรกเกิดและห้องตรวจการนอนหลับ มากกว่าการใช้งานทั่วไปใน ICU ผู้ใหญ่

 

ที่
ป้ายกำกับ: ,

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)