วันพุธที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2569

Myelodysplastic Syndrome (MDS): Prognosis

Myelodysplastic Syndrome (MDS): Prognosis

หลักการสำคัญ

การพยากรณ์โรคใน MDS มีความสำคัญต่อการเลือกแนวทางรักษา โดยพิจารณาจาก ข้อมูลทางคลินิก, พยาธิวิทยา, cytogenetics และ molecular genetics ปัจจุบันแนะนำให้ใช้ IPSS-M (Molecular IPSS) เป็นหลัก หากไม่สามารถตรวจ molecular ได้จึงใช้ IPSS-R แทน

ปัจจัยที่มีผลต่อพยากรณ์โรค

1. Clinical factors

ได้แก่

  • อายุที่มากขึ้น
  • Poor performance status
  • Frailty
  • Comorbidities
  • จำนวน lineage ที่มี cytopenia
  • ความรุนแรงของ cytopenia

2. Pathologic factors

Bone marrow blasts

เป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุดตัวหนึ่ง

Blast สูงขึ้นสัมพันธ์กับ

  • Survival ลดลง
  • AML transformation สูงขึ้น

Cytogenetics

แบ่งเป็น

  • Very good
  • Good
  • Intermediate
  • Poor
  • Very poor

เป็นองค์ประกอบหลักของระบบ IPSS-R และ IPSS-M

3. Molecular genetics

Mutation พบได้ประมาณ 94%

Mutation ที่สัมพันธ์กับ prognosis

Poor prognosis

  • TP53
  • ASXL1
  • RUNX1
  • EZH2
  • SRSF2
  • U2AF1
  • DNMT3A
  • STAG2
  • CBL
  • BCOR
  • NRAS

Favorable

  • SF3B1

Neutral / uncertain

  • TET2
  • ZRSR2
  • IDH1
  • IDH2

Mutation ที่มีผลต่อการวินิจฉัย

Mutation บางชนิด ตัดการวินิจฉัย MDS

ได้แก่

  • RUNX1::RUNX1T1 (t8;21)
  • CBFB::MYH11 [inv(16)]
  • PML::RARA
  • KMT2A rearrangement
  • MECOM rearrangement

ถือเป็น AML-defining abnormalities

ระบบประเมินพยากรณ์โรค

1. IPSS (Original)

ไม่แนะนำใช้แล้ว

ข้อเสีย

  • ไม่มี molecular
  • ใช้เกณฑ์เก่า
  • ความแม่นยำน้อย

2. IPSS-R

ใช้ข้อมูล 5 ตัวแปร

  • Bone marrow blasts
  • Cytogenetics
  • Hemoglobin
  • Platelet
  • ANC

การให้คะแนน IPSS-R

Bone marrow blast

Blast

คะแนน

≤2%

0

>2–<5%

1

5–10%

2

>10%

3

Cytogenetics

Risk

ตัวอย่าง

Very good

-Y, del11q

Good

Normal, isolated del5q, del20q

Intermediate

+8, del7q

Poor

-7, inv3, 3 abnormalities

Very poor

>3 abnormalities (complex karyotype)

Cytopenia

Hemoglobin

  • ≥10 g/dL
  • 8–<10 g/dL
  • <8 g/dL

Platelet

  • ≥100,000
  • 50,000–100,000
  • <50,000

ANC

  • ≥800/µL
  • <800/µL

IPSS-R Risk groups

Risk

Median OS

AML progression (25%)

Very low

8.8 ปี

>14.5 ปี

Low

5.3 ปี

>10.8 ปี

Intermediate

3.0 ปี

3.2 ปี

High

1.6 ปี

1.4 ปี

Very high

0.8 ปี

0.7 ปี

Lower-risk vs Higher-risk

สำหรับการรักษา

Lower-risk

IPSS-R ≤3.5

Higher-risk

IPSS-R >3.5

IPSS-M (Molecular)

ปัจจุบันถือเป็น มาตรฐานใหม่

รวมข้อมูล

  • Clinical
  • Cytopenia
  • Blast
  • Cytogenetics
  • Molecular mutation

จึงให้ความแม่นยำสูงกว่า IPSS-R

IPSS-M Risk groups

Risk

Median OS

AML transformation (4 ปี)

Very low

10.6 ปี

2.8%

Low

6.0 ปี

5.1%

Moderate-low

4.6 ปี

11.4%

Moderate-high

2.8 ปี

18.9%

High

1.7 ปี

29.2%

Very high

1.0 ปี

42.8%

การแบ่งกลุ่มเพื่อการรักษา (IPSS-M)

Lower-risk

  • Very low
  • Low
  • Moderate-low

Higher-risk

  • Moderate-high
  • High
  • Very high

ข้อดีของ IPSS-M

เมื่อเทียบกับ IPSS-R

  • ประเมิน survival ได้แม่นยำกว่า
  • ประเมิน AML transformation ได้แม่นยำกว่า
  • รวมข้อมูล molecular mutation
  • Reclassify ผู้ป่วยได้ประมาณ 46%
  • ผู้ที่ถูก reclassify ส่วนใหญ่ถูก upstage ไปเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงกว่า

Mutation ที่มีผลมากต่อ IPSS-M

พยากรณ์โรคแย่

  • Multi-hit TP53
  • FLT3-TKD
  • FLT3-ITD
  • KMT2A partial tandem duplication (PTD)

พยากรณ์โรคดี

  • SF3B1

ทั้งนี้ผลของ SF3B1 อาจเปลี่ยนแปลงได้หากมี co-mutations ร่วมด้วย

ความหมายทางคลินิกของการ Reclassification

การใช้ IPSS-M อาจเปลี่ยนแนวทางรักษาได้ เช่น

  • ผู้ป่วยที่เดิมอยู่ IPSS-R intermediate อาจถูกจัดเป็น IPSS-M very high → ควรพิจารณา disease-modifying therapy หรือ allogeneic HSCT เร็วขึ้น
  • ในทางกลับกัน ผู้ป่วยบางรายอาจถูกลดระดับความเสี่ยง ทำให้สามารถเลือกการรักษาที่ไม่เข้มข้นและหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงจากการรักษาเกินความจำเป็นได้

Clinical Pearls

  • Bone marrow blast percentage, cytogenetics และ molecular mutations เป็นตัวกำหนดพยากรณ์โรคที่สำคัญที่สุดใน MDS
  • IPSS-M เป็นระบบที่แนะนำในปัจจุบัน เพราะรวมข้อมูล molecular genetics และประเมินทั้ง overall survival และ AML transformation ได้แม่นยำกว่า IPSS-R
  • IPSS-R ยังคงใช้ได้หากไม่มีข้อมูล molecular แต่ Original IPSS ไม่ควรใช้ในการตัดสินใจรักษา
  • Multi-hit TP53, FLT3 และ KMT2A-PTD เป็นกลุ่มที่มีพยากรณ์โรคแย่ ขณะที่ SF3B1 mutation สัมพันธ์กับพยากรณ์โรคที่ดี
  • การใช้ IPSS-M สามารถเปลี่ยนการจัดกลุ่มความเสี่ยงได้เกือบครึ่งหนึ่งของผู้ป่วย และอาจส่งผลต่อการเลือกแนวทางรักษาอย่างมีนัยสำคัญ

 

ที่
ป้ายกำกับ:

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น (Atom)