Electronic cigarettes (E-cigarettes, ECs / vaping)
1) ภาพรวม (Introduction)
- Electronic
cigarettes (ECs) เป็นอุปกรณ์ส่งนิโคตินแบบไม่เผาไหม้ (electronic
nicotine delivery systems) ที่ให้ความร้อนกับของเหลว → เกิด
aerosol ให้สูดดม (“vaping”)
- เข้าสู่ตลาดตั้งแต่ปี 2003 และแพร่หลายอย่างรวดเร็ว
โดยเริ่มต้น ไม่ได้ถูกกำกับเป็น medical product
- ปัจจุบันใช้ทั้งเพื่อ recreational use และเป็นเครื่องมือช่วย
smoking cessation
- ยังไม่มี EC ใดได้รับการรับรองเป็นยาเลิกบุหรี่
(ในสหรัฐและหลายประเทศ)
2) ประเภทของอุปกรณ์ (Devices – จำแนกตาม generation)
- First
generation (cigalikes) – คล้ายบุหรี่ ใช้แล้วทิ้ง
- Second
generation – แบบ pen / tank, เติมน้ำยาได้,
ปรับไฟได้
- Third
generation (personalized vaporizers/mods) – ปรับ resistance/temperature
ได้สูง → aerosol มาก
- Fourth
generation (pod-mods) – เช่น JUUL
- ขนาดเล็ก แนบเนียน
- ใช้ nicotine salts →
ให้ nicotine สูงแต่ระคายคอน้อย
- Disposable
devices รุ่นใหม่ – ราคาถูก
สีสัน/รสชาติหลากหลาย → นิยมในเยาวชน
3) ส่วนประกอบของ e-liquid (สำคัญต่อความเสี่ยง)
- Nicotine
- 0–36
mg/mL (บาง pod สูงกว่านี้)
- nicotine
salts → ดูดซึมดี ระคายคอน้อย → เสี่ยง dependence สูง
- Propylene
glycol / Glycerol – ตัวทำละลายหลัก
- Flavorings
(>7000 ชนิด)
- ผลไม้/ลูกอม/menthol →
เพิ่มความดึงดูด โดยเฉพาะในวัยรุ่น
- บางชนิดสัมพันธ์กับ cytotoxicity (เช่น
cinnamon, sweet flavors)
- สารปนเปื้อนอื่น
- metals
(Ni, Pb, Cr, As ฯลฯ)
- carbonyls,
VOCs, TSNAs
- ECs สามารถใช้ aerosolize THC / cannabinoid oils
4) ระบาดวิทยาและรูปแบบการใช้
ผู้ใหญ่
- สหรัฐฯ (2021): ผู้ใหญ่ใช้ ECs ~4–5%
- สูงสุดในวัย 18–24 ปี
- ผู้ใช้ส่วนใหญ่เคยสูบบุหรี่มาก่อน
- แต่ young adults จำนวนมากไม่เคยสูบบุหรี่ →
vaping เป็น nicotine entry point
เยาวชน
- ECs
เป็น tobacco product ที่ใช้มากที่สุดในวัยรุ่น
- นิยม flavored / disposable products
- มักไม่สูบ combustible cigarette มาก่อน
5) บทบาทในการเลิกบุหรี่ (Smoking
cessation)
จุดยืนทางคลินิก
- ECs
มีประสิทธิผลในการช่วยเลิกบุหรี่ จาก
RCTs/meta-analyses
- ไม่ใช่ first-line therapy เนื่องจาก
- ขาดข้อมูลความปลอดภัยระยะยาว
- เสี่ยงคง nicotine dependence
หลักการแนะนำ
- First-line:
varenicline, combination NRT (nicotine replacement therapy), bupropion +
behavioral support
- พิจารณา ECs เมื่อ
- ล้มเหลวจากวิธีมาตรฐานหลายครั้ง
- ไม่พร้อมตั้ง quit date
- หากใช้ ECs:
- ควร switch เต็มรูปแบบ (เลิกบุหรี่เผาไหม้ทั้งหมด)
- ใช้เป็น ระยะสั้น
- วางแผน หยุด vaping ในระยะถัดไป เพื่อหลีกเลี่ยง dependence ระยะยาว
ประสิทธิผล (สรุป evidence)
- Nicotine
ECs > non-nicotine ECs
- ECs
> usual care/behavioral support
- ECs
> single-agent NRT
- ECs ≈
varenicline (หลักฐานจำกัด)
- ปัญหา: ผู้ใช้ ECs จำนวนมาก
ยังไม่เลิก nicotine หลัง 6–12 เดือน
6) การเลิก vaping (Vaping cessation)
- แนะนำ หยุด ECs แบบค่อยเป็นค่อยไป
- แนวทางคล้าย smoking cessation
- Varenicline:
มีหลักฐานดีที่สุด
- Cytisine
(ในบางประเทศ)
- Combination
NRT อาจช่วยได้
- Behavioral
support + pharmacotherapy เสมอ
7) ผลกระทบต่อสุขภาพ (Adverse health
effects)
Nicotine effects
- ↑ HR, ↑ BP ระยะสั้น
- เสี่ยง dependence โดยเฉพาะในวัยรุ่น
- ข้อมูลจาก NRT: nicotine เดี่ยว ๆ ไม่เพิ่ม cancer
risk ชัดเจน
Aerosol exposure
- สารพิษน้อยกว่าควันบุหรี่ แต่ ไม่ปลอดภัย
- ความเสี่ยงขึ้นกับ
- voltage/temperature
- liquid
composition
- user
technique
- Thermal
decomposition
- PG → propylene oxide
- Glycerol
→ acrolein
- ทั้งคู่ → formaldehyde, acetaldehyde
โรคที่สัมพันธ์
- EVALI
(ส่วนใหญ่เกี่ยวกับ THC + vitamin E acetate จากแหล่งผิดกฎหมาย)
- acute
eosinophilic pneumonia
- respiratory
symptoms (cough, asthma-like symptoms)
- cardiovascular
effects: oxidative stress, sympathetic activation (ข้อมูลยังจำกัด)
- long-term
cancer risk: คาดว่า ต่ำกว่าบุหรี่เผาไหม้ แต่ยังไม่ทราบชัด
ความเสี่ยงจากตัวอุปกรณ์
- burns,
explosions, facial/hand injuries
- Nicotine
poisoning จาก e-liquid ingestion/dermal exposure โดยเฉพาะในเด็ก
8) ประเด็นสำคัญในเยาวชนและผู้ไม่เคยสูบบุหรี่
- ไม่ควรเริ่มใช้ ECs
- ความกังวลหลัก:
- nicotine
dependence
- gateway
to combustible cigarettes
- respiratory
symptoms
- normalization
ของพฤติกรรมสูบ
- มี evidence เชิงระบาดวิทยาว่า
- EC
use → ↑ risk เริ่มสูบบุหรี่ในอนาคต
9) การให้คำปรึกษาผู้ป่วย (Practical
counseling points)
- ผู้ไม่สูบบุหรี่: ไม่ควรเริ่ม vaping
- ผู้สูบบุหรี่:
- สนับสนุนความตั้งใจเลิกบุหรี่ทุกวิธี
- แนะนำ first-line therapies ก่อน
- ถ้าใช้ ECs →
switch ให้หมด, ใช้ชั่วคราว, และ plan เลิก
- ห้ามใช้ ECs ในโรงพยาบาล
- ใช้ NRT แทนในการควบคุม withdrawal
- หลีกเลี่ยง
- การซื้อ EC “นอกระบบ”
- การดัดแปลง/เติมสารเอง
10) มุมมองสาธารณสุขและกฎหมาย (สรุป)
- กังวลเรื่อง
- youth
uptake
- nicotine
poisoning
- secondhand
aerosol
- หลายประเทศกำกับ ECs ใกล้เคียงบุหรี่
- WHO:
เน้นป้องกันเยาวชนและ nonsmokers
- UK: มอง ECs เป็น harm reduction สำหรับผู้สูบบุหรี่
- US
FDA: กำกับเป็น tobacco product ไม่ใช่ยา
- จำกัด flavored products บางส่วน
- อายุขั้นต่ำ ≥21 ปี
Key take-home messages
- ECs ไม่ปลอดภัย แต่ อันตรายน้อยกว่าบุหรี่เผาไหม้
- มีบทบาทช่วยเลิกบุหรี่ เฉพาะบางกลุ่ม
- ไม่ใช่ first-line
- ความเสี่ยงสูงใน เยาวชนและผู้ไม่เคยสูบบุหรี่
- เป้าหมายสูงสุด = nicotine-free
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น