Deferoxamine (Iron Antidote)
Deferoxamine เป็น specific antidote สำหรับพิษจากธาตุเหล็ก (iron poisoning) โดยจับกับ
free iron (Fe³⁺) เกิดเป็น ferrioxamine
ซึ่งขับออกทางไต ทำให้ลด oxidative injury และ
organ failure
Deferoxamine ไม่สามารถจับ iron ที่อยู่ใน hemoglobin, myoglobin หรือ transferrin
ได้
กลไกการออกฤทธิ์ (Mechanism)
จับกับ
Free ferric iron (Fe3+)
เกิดเป็น
Ferrioxamine
ขับออกทางไต
ข้อบ่งชี้ (Indications)
ให้เมื่อมี
1. Moderate–Severe Iron Poisoning
ร่วมกับอาการ
- Persistent
vomiting
- GI
bleeding
- Shock
- Metabolic
acidosis
- Altered
mental status
- Lethargy
- Recurrent
vomiting
2. Serum Iron สูง
หลัง ingestion
ประมาณ
4–6 ชั่วโมง
Serum iron >500 mcg/dL
ควรให้
350–500 mcg/dL
พิจารณาร่วมกับอาการ
3. Radiopaque tablets
มีจำนวนมาก
ร่วมกับอาการ
4. Significant poisoning
แม้ยังไม่มีผล serum iron
แต่มี
- Shock
- Severe
acidosis
- Coma
Toxic Dose
Elemental iron
20 mg/kg
มักมีอาการเล็กน้อย
40 mg/kg
เสี่ยงพิษ
>60 mg/kg
Severe poisoning
Clinical Stages
Stage 1 (0–6 hr)
- Vomiting
- Diarrhea
- GI
bleeding
Stage 2 (6–24 hr)
Apparent recovery
(อันตราย เพราะยังเกิดพิษต่ออวัยวะได้)
Stage 3 (6–72 hr)
- Shock
- Metabolic
acidosis
- Hepatic
injury
Stage 4
Liver failure
Stage 5 (2–6 weeks)
GI stricture
Initial Evaluation
- Serum
iron (4–6 hr)
- CBC
- Electrolytes
- Creatinine
- AST/ALT
- PT/INR
- ABG
- Lactate
Adult Dose
Continuous infusion
Deferoxamine
15 mg/kg/hr IV
Maximum
6 g/day
ในผู้ป่วย unstable
ให้
continuous infusion
ดีกว่า intermittent
IM Route
หากไม่มี IV
90 mg/kg IM
แบ่งหลายตำแหน่ง
ปัจจุบัน
ไม่ค่อยใช้
Pediatric Dose
เหมือนผู้ใหญ่
15 mg/kg/hr
Maximum
6 g/day
Duration
ให้ต่อ
จนกว่า
- Clinical
improvement
- Serum
iron ลดลง
- Acidosis
ดีขึ้น
โดยทั่วไป
12–24 ชั่วโมง
หากให้เกิน
24 ชั่วโมง
ความเสี่ยง adverse effect สูงขึ้น
Monitoring
- Vital
signs
- Urine
output
- Creatinine
- AST/ALT
- Lactate
- ABG
- Serum
iron (ถ้าทำได้)
Urine Color
หลังให้ยา
ปัสสาวะอาจเป็น
Vin rose urine
หรือ
Pink-red
จาก ferrioxamine
การไม่มีปัสสาวะสีชมพูไม่ได้แปลว่ายาไม่ได้ผล และไม่ควรใช้เป็นเป้าหมายของการรักษา
Whole Bowel Irrigation
หาก
- Sustained-release
iron
- Radiopaque
tablets จำนวนมาก
พิจารณา
PEG solution
จนภาพ X-ray สะอาด
Activated Charcoal
ไม่มีประโยชน์
เพราะ
charcoal
ไม่จับ iron
Hemodialysis
ไม่สามารถกำจัด iron ได้ดี
แต่
อาจช่วยกำจัด
Ferrioxamine
ในผู้ป่วย
renal failure
Pregnancy
สามารถใช้ได้
เมื่อมีข้อบ่งชี้
Adverse Effects
พบบ่อย
- Hypotension
(ให้เร็วเกินไป)
- Infusion
reaction
เมื่อใช้นาน
- Acute
lung injury / ARDS
- Yersinia
infection
- Mucormycosis
- Visual
toxicity
- Ototoxicity
Common Pitfalls
❌ ให้ activated
charcoal
❌ รอ serum
iron ทั้งที่ผู้ป่วย shock
❌ ใช้ urine
color เป็นตัวตัดสินการรักษา
❌ ให้ deferoxamine
เกิน 24 ชั่วโมงโดยไม่จำเป็น
❌ ลืมพิจารณา whole
bowel irrigation เมื่อมีเม็ดยาค้างจำนวนมาก
Pearls
- Deferoxamine
เป็น antidote สำหรับ free iron เท่านั้น ไม่สามารถดึง iron ออกจาก hemoglobin หรือ transferrin ได้ ดังนั้นจึงควรให้ในผู้ป่วยที่มี พิษเฉียบพลัน มากกว่าภาวะ
iron overload ทั่วไป
- Serum
iron ควรตรวจที่ 4–6 ชั่วโมงหลัง ingestion
เพราะเป็นช่วงที่ระดับสูงสุดและช่วยประเมินความรุนแรงได้ดีที่สุด
หากตรวจช้าเกินไป ระดับอาจลดลงแม้ยังมีพิษรุนแรง
- อย่ารอผล serum iron หากผู้ป่วยมี shock,
metabolic acidosis หรือ altered mental status ที่เข้าได้กับ severe iron poisoning ควรเริ่ม deferoxamine
ทันที
- Activated
charcoal ไม่มีบทบาท ใน iron
poisoning เนื่องจากไม่สามารถดูดซับธาตุเหล็กได้
- หากภาพถ่ายรังสีพบ เม็ดยาเหล็กจำนวนมากในทางเดินอาหาร ควรพิจารณา
whole bowel irrigation ด้วย polyethylene
glycol (PEG) ร่วมกับ deferoxamine
- ปัสสาวะสีชมพูหรือสีไวน์ (vin rose urine) เกิดจากการขับ
ferrioxamine แต่ ไม่ใช่ตัวชี้วัดว่าการรักษาได้ผลหรือไม่
จึงไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์ในการหยุดหรือปรับขนาดยา
- หากจำเป็นต้องให้ deferoxamine นานเกิน 24
ชั่วโมง ควรเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน
เช่น ARDS และการติดเชื้อ Yersinia
enterocolitica หรือ mucormycosis ซึ่งพบได้แม้จะไม่บ่อย แต่มีความรุนแรงสูง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น