Thyroid Function Tests (TFTs)
หลักการ
- TSH
เป็นการตรวจหลัก (first-line test) ในผู้ป่วยส่วนใหญ่
เนื่องจากมีความสัมพันธ์แบบ negative log-linear กับ free T4 จึงไวต่อการเปลี่ยนแปลงของ thyroid
function มากที่สุด หาก hypothalamic-pituitary axis ปกติและอยู่ใน steady state
- การตรวจ free T4/T3 ยังจำเป็นในบางสถานการณ์
เช่น suspected central thyroid disease, thyroid dysfunction ที่อาการไม่สอดคล้องกับ TSH หรือใช้ติดตามการรักษาบางกรณี
1. การตรวจพื้นฐาน
Serum TSH
ข้อดี
- Sensitive
และ specific ที่สุดสำหรับประเมิน thyroid
function ในผู้ป่วยนอก
- Third-generation
assay ตรวจได้ถึงประมาณ 0.01 mU/L เหมาะสำหรับตรวจ
hyperthyroidism ระยะเริ่มต้น
Reference range
- โดยทั่วไป ~0.4–4.5 mU/L
- ควรพิจารณา age-adjusted reference range
- ผู้สูงอายุ TSH สูงขึ้นตามอายุได้โดยไม่ใช่โรค
- TSH
5–10 mU/L ในผู้สูงอายุอาจยังอยู่ในช่วงปกติของอายุ
Free T4
ใช้เมื่อ
- TSH ผิดปกติ
- สงสัย pituitary/hypothalamic disease
- ติดตาม central hypothyroidism
- ติดตามช่วงแรกของการรักษา hyperthyroidism
ข้อจำกัด
- Accuracy
ลดลงใน
- pregnancy
- critical
illness
- severe
malnutrition
- binding
protein abnormalities
Total T3
มีประโยชน์
- Hyperthyroidism
- T3
toxicosis
- ติดตามการรักษาระยะแรก
โดยทั่วไป total T3 เชื่อถือได้มากกว่า
free T3
2. Assay interference
Biotin
หากรับประทาน biotin
- ควรหยุดอย่างน้อย 2 วัน
- หาก >10 mg/day อาจต้องหยุดนานกว่า
ผลรบกวน
- TSH
ต่ำปลอม
- Free
T4/T3 สูงปลอม
- อาจวินิจฉัย Graves' disease ผิดได้
3. การเลือกตรวจในสถานการณ์ต่าง ๆ
Outpatient (recommended algorithm)
TSH ปกติ
→ ไม่ต้องตรวจเพิ่ม
TSH สูง
→ Free T4
TSH ต่ำ
→ Free T4 + T3
เพิ่มเติม
- ถ้าสงสัย pituitary disease
→ ตรวจ TSH + Free T4 พร้อมกัน - หากมีอาการชัดแต่ TSH ปกติ
→ ควรตรวจ Free T4 เพิ่ม
Inpatient
ไม่ควรตรวจ routine เว้นแต่สงสัย
thyroid disease จริง
เนื่องจาก severe illness ทำให้เกิด
- Non-thyroidal
illness syndrome
- Binding
protein เปลี่ยน
- Drug
effect
หากจำเป็น
- ตรวจทั้ง TSH + Free T4 (หรือ Total
T4)
4. การติดตามการรักษา
Primary hypothyroidism
ใช้
- TSH
เพียงอย่างเดียว
ไม่ควรใช้ free T4 เป็นหลักในการปรับยา
เพราะไม่ไวพอ
Central hypothyroidism
TSH ใช้ไม่ได้
ใช้
- Free
T4
- เป้าหมายให้อยู่ใน upper half ของ normal
range
Hyperthyroidism
ช่วงแรกหลัง
- Antithyroid
drugs
- Radioiodine
- Surgery
TSH ยังต่ำได้นานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
ดังนั้นติดตามด้วย
- Free
T4
- Total
T3
เมื่อเข้าสู่ steady state แล้วจึงใช้ TSH ติดตามได้
Thyroid cancer
เป้าหมายคือ
- TSH
suppression
- แนวทางติดตามแตกต่างจาก hypothyroidism ทั่วไป
5. Antibody tests
Anti-TPO
ใช้
- ช่วยยืนยัน autoimmune thyroiditis
- ประเมินความเสี่ยง progression ของ subclinical
hypothyroidism
ไม่จำเป็นใน overt primary
hypothyroidism เพราะส่วนใหญ่เป็น Hashimoto อยู่แล้ว
Thyroglobulin antibody (TgAb)
ใช้ร่วมกับ
- Serum
thyroglobulin
- ติดตาม differentiated thyroid cancer
เพราะ TgAb รบกวนการแปลผล Tg
TRAb / TSI
ใช้ใน
- วินิจฉัย Graves' disease
- ทำนาย remission หลังรักษา
- ใช้แทน radioactive iodine uptake ในบางกรณี
6. Reverse T3
ไม่แนะนำตรวจ routine
มีบทบาทจำกัดมาก
- Consumptive
hypothyroidism
- MCT8/SBP2
mutation
- บางกรณีแยก central hypothyroidism จาก non-thyroidal
illness
ไม่มีประโยชน์ในการประเมิน hypothyroidism
หรือการใช้ T3 supplement ตามเวชปฏิบัติทั่วไป
Clinical Pearls
- TSH
เป็น first-line test สำหรับผู้ป่วยนอกส่วนใหญ่
- Central
hypothyroidism →
ดู Free T4 ไม่ใช่ TSH
- ช่วงแรกของการรักษา hyperthyroidism อย่าใช้ TSH
เพียงอย่างเดียว
- ผู้ป่วยกิน biotin อาจเกิด TSH ต่ำปลอมและ Free T4 สูงปลอม
- ผู้ป่วยวิกฤต (ICU) การแปลผล TFT ต้องระวัง non-thyroidal illness
- Thyroid
cancer หลัง thyroidectomy ใช้ TSH
เพื่อการ suppression ไม่ใช่เพียง replacement
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น